Φέτος το φθινόπωρο η Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου μας προσκαλεί να δούμε Σινεμά Ξανά (και ξανά) μέσα από έναν κύκλο προβολών περισσότερων από 50 σημαντικών ταινιών σε 8 πόλεις της Ελλάδας. Μυθοπλασία και ντοκιμαντέρ, από τη δεκαετία του 50 έως σήμερα, σε ένα εκλεκτικό πρόγραμμα 5 ενοτήτων υπό την επιμέλεια ξεχωριστών προσωπικοτήτων.
Δείτε το επίσημο trailer:
Οι επιμελητές
Ο Γιώργος Κρασσακόπουλος, κριτικός κινηματογράφου και επικεφαλής προγράμματος των Φεστιβάλ Κινηματογράφου και Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, παρουσιάζει την θεματική ενότητα ΑΝΤΙ/ΚΑΤΟΠΤΡΙΣΜΟΙ, με την προβολή ελληνικών και ευρωπαϊκών ταινιών σε ζεύγη, εστιάζοντας στους άρρητους διαλόγους μεταξύ δημιουργών.
Η Επίκουρη Καθηγήτρια του τμήματος Επικοινωνίας και ΜΜΕ, ΕΚΠΑ, Αφροδίτη Νικολαΐδου, επιμελείται τη θεματική ΑΘΗΝΑ 1990s ΚΑΙ 2000s: Η ΠOΛΗ ΑΝAΜΕΣΑ; με ταινίες που αποτυπώνουν τη μεταμόρφωση της Αθήνας τα χρόνια της κρίσης.
Ο παραγωγός της Tanweer Productions Διονύσης Σαμιώτης, παρουσιάζει το BOX OFFICE, μια επιλογή από τις μεγαλύτερες εμπορικές επιτυχίες του ελληνικού κινηματογράφου.
Οι ηθοποιοί Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου και Εύα Σαμιώτη, συνδιαμορφώνουν τη θεματική ενότητα με τίτλο ΠΑΤΡΙΣ-ΘΡΗΣΚΕΙΑ-ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: ΕΙΜΑΣΤΕ ΦΤΙΑΓΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ με επίκεντρο την ελληνική ταυτότητα.
Ο σεναριογράφος και συγγραφέας Ευθύμης Φιλίππου υπογράφει την ενότητα ΑΥΤΟΥΣ, ΤΟΤΕ., με ρηξικέλευθες ελληνικές ταινίες μυθοπλασίας και ντοκιμαντέρ που καλύπτουν 5 δεκαετίες.
Οι ταινίες
Οι επιλογές τους κάνουν μια διαφορετική αναδρομή στην ιστορία του ελληνικού σινεμά, όχι γραμμική, αλλά με στάσεις, ανατροπές κι εκπλήξεις. Από το 1953 έως το 2024, από την Ελλάδα της κρίσης και την Αθήνα του μεταναστευτικού και των Ολυμπιακών μέχρι την αγροτική ζωή, τις σχέσεις των φύλων, τη σεξουαλική απελευθέρωση και την «ιερή» οικογένεια, στο πώς το ελληνικό σινεμά συνομιλεί με το βρετανικό, το γαλλικό, το γερμανικό, το αυστριακό. Από αναγνωρισμένες/ους δημιουργούς και εισπρακτικούς θριάμβους μέχρι μικρές ανακαλύψεις που ανοίγουν το δρόμο για τις δημιουργίες του μέλλοντος, το Σινεμά Ξανά αποκαλύπτει μια χώρα και μια κινηματογραφία που αλλάζει αδιάκοπα.
Οι προβολές
Οι προβολές πραγματοποιούνται ήδη σε χειμερινές και θερινές αίθουσες και πολιτιστικούς χώρους σε Αθήνα, Βέροια, Βόλο, Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Πάτρα, Ρέθυμνο και Χανιά παρουσία των επιμελητών, με καλεσμένους δημιουργούς, συντελεστές, ανθρώπους του πολιτισμού και στόχο ανοιχτές συζητήσεις με το κοινό. Συνεργαζόμενοι φορείς της δράσης είναι τα: Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, 32ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας, Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Cinedoc 2026-27, Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων 2026.
Από μία ερώτηση σε κάθε επιμελητή
Αφροδίτη Νικολαΐδου
Υπάρχει κάποια εικόνα της Αθήνας σε μία από τις ταινίες της ενότητάς σας που, όταν την ξαναείδατε σήμερα, σας έκανε να συνειδητοποιήσετε πόσο έχει αλλάξει η πόλη;
Θα πω δύο. Το Κλαίς; του Αλ. Βούλγαρη (2003) και οι σκηνές που είναι γυρισμένες στην Θεμιστοκλέους δίπλα στην πλατεία Εξαρχείων. Παρόλο που τα κτίρια και ο δρόμος είναι εύκολα αναγνωρίσιμα, δεν έχουν και τόσο αλλάξει, η αίσθηση ότι πρόκειται για γειτονιά, αυτό δηλαδή που βγάζει αβίαστα η ταινία, ότι στη Θεμιστοκλέους θα συναντηθούν διάφοροι γνωστοί και θα πουν δυο κουβέντες, ότι ο δρόμος είναι τόπος τυχαίων συναντήσεων και απροσδόκητων σχέσεων είναι τρομακτικά διαφορετική λόγω της αστυνόμευσης και της γενικότερης κουλτούρας ακραίας τουριστικοποίησης. Η άλλη εικόνα είναι από την ταινία διόρθωση (2007) του Θάνου Αναστόπουλου που είναι χρονολογικά η τελευταία του προγράμματος για την Αθήνα και η οποία τοποθετεί στην αφήγηση ένα βίντεο τραβηγμένο από κινητό. Οι οθόνες (μικρές και μεγάλες) έχουν πλέον εισχωρήσει τόσο πολύ στην πόλη και στον τρόπο εμπειρίας της που έχουν γίνει ο συνεκτικός ιστός της. Την συγκρατούν μαζί και ταυτόχρονα αποτελούν μέρος του φυσικού, απτού, αστικού χώρου και της εμπειρίας του.
Ευθύμης Φιλίππου
Τι ήταν αυτό που αναζητούσατε κοιτώντας πίσω σε τόσες δεκαετίες ελληνικού σινεμά; Μια ιστορία που ήδη γνωρίζουμε ή μια ιστορία που δεν έχουμε ακόμη καταλάβει;
Μια ιστορία που δεν γνωρίζουμε και που έχουμε καταλάβει.
Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου + Εύα Σαμιώτη
Τις τελευταίες 5+ δεκαετίες που καλύπτει το Σινεμά Ξανά, τι πιστεύετε ότι έχει αλλάξει περισσότερο στον τρόπο που το ελληνικό σινεμά μιλά για την ελληνική ταυτότητα;
Μια μεγάλη αλλαγή είναι η μετάβαση από την «εθνική μοίρα» στην «ατομική (και queer) εμπειρία» Οι δημιουργοί δεν νιώθουν πλέον το βάρος να αποδείξουν ή να ορίσουν την «ελληνικότητα». Χρησιμοποιούν την Ελλάδα απλώς ως το γεωγραφικό και πολιτισμικό σκηνικό για να μιλήσουν για παγκόσμια, ανθρώπινα ζητήματα: την απομόνωση, την επιθυμία, την ελευθερία και το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση.
Το σύνολο των ταινιών που επιλέξαμε όμως κρατάει αδιάλειπτα το νήμα, μέσα στο πέρασμα σχεδόν 70 χρόνων, της υπέρβασης των ορίων που βάζει το εκάστοτε πλαίσιο της κάθε ταινίας .
Γιώργος Κρασσακόπουλος
Οι ταινίες της ενότητάς σας παρουσιάζονται σε ζεύγη. Υπήρξε κάποια από αυτές τις «συναντήσεις» που σας εξέπληξε περισσότερο όταν βάλατε τις δύο ταινίες δίπλα-δίπλα;
Νομίζω ότι η πιο απρόσμενη συνάντηση ήταν αυτή ανάμεσα στην «Αληθινή Ζωή» του Πάνου Κούτρα και στο «Eyes Without a Face» του Georges Franju. Στα χαρτιά δεν έχουν τίποτα κοινό: σαράντα και πλέον χρόνια απόσταση, διαφορετικές χώρες, εντελώς διαφορετική θερμοκρασία. Ο Franju είναι ψυχρός, ποιητικός, σχεδόν παγερός. Ο Κούτρας είναι υπερβολικός, camp, γεμάτος ένταση. Η πρώτη σκέψη ήταν κάτι σχετικά προφανές: και οι δύο ταινίες στήνονται γύρω από ένα απομονωμένο σπίτι και από οικογενειακούς δεσμούς που πνίγουν περισσότερο απ’ όσο προστατεύουν. Στον Franju, ένας πατέρας κλείνεται σε μια έπαυλη με την κόρη του, αποφασισμένος να της ξαναδώσει το πρόσωπο που έχασε. Στον Κούτρα, μια μητέρα καταπιεστική στην αγάπη της κάνει τα πάντα για να κρατήσει τον γιο της μακριά από τον έρωτα, μέσα σε ένα σπίτι με τη βαθύτερη πισίνα της Ευρώπης και ακόμη πιο βαθιά μυστικά.
Όταν όμως τις έβαλα δίπλα δίπλα, βρήκα κάτι ακόμη. Και στις δύο, ένα τρακάρισμα αλλάζει τα πάντα: στον Franju γεννά μια εμμονή, στον Κούτρα έναν έρωτα που η οικογένεια δεν θα ανεχτεί. Και οι δύο μιλούν για γονείς που θεωρούν ότι το σώμα και η ζωή του παιδιού τους τους ανήκουν. Αυτό που βρήκα πιο ενδιαφέρον, όμως, ήταν πώς η διαφορά τόνου τις κάνει να συνομιλούν. Ο Franju κρατά τα πάντα σε απόσταση, με μια αυστηρή, σχεδόν κλινική ομορφιά. Ο Κούτρας αφήνει τα πάντα να ξεχειλίσουν, σε μια πόλη που παραπαίει ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα. Και η υπερβολή του φέρνει στην επιφάνεια ό,τι ο Franju θάβει κάτω από την αισθητική του: ότι η εμμονή είναι και παράλογη, και σχεδόν κωμική, και βαθιά ανθρώπινη. Κάπου εκεί αντιλήφθηκα ότι ένα τέτοιο αφιέρωμα θα λειτουργούσε καλύτερα όχι τόσο με ομοιότητες, όσο με τριβές που αποκαλύπτουν κάτι βαθύτερο και απροσδόκητο.
Διονύσης Σαμιώτης
Τι κάνει μια ελληνική ταινία επιτυχημένη στο box office; Είναι κάτι που μπορεί να προβλεφθεί — ή υπάρχουν ταινίες που σας έχουν εκπλήξει με την πορεία τους;
Ακόμα κι αν υπάρχει συνταγή επιτυχίας, είναι κρυμμένη καλύτερα και από τη συνταγή της Coca-cola. Αν πάλι μπορούσαμε να την προβλέψουμε, μάλλον θα βάζαμε τις ικανότητές μας στην υπηρεσία πρόβλεψης αριθμών του Tζόκερ. Όμως, πιστεύω πώς κάθε ταινία έχει το άστρο της. Εκτίμηση πορείας και πλάνο υπάρχει σίγουρα, όπως υπάρχουν και βασικά συστατικά, όπως ομαδική και μεθοδική δουλειά, μελέτη κοινού, δυνατό σενάριο, καλή προετοιμασία, ταλέντο, τεχνική, έξυπνο marketing, κλπ, αλλά σημαντικός παράγοντας είναι και το timing, δηλαδή η τύχη. Εκπλήξεις φυσικά και υπάρχουν, αλλά κυρίως ως προς το πόσο πάνω ή πόσο κάτω από την αρχική εκτίμηση θα πάει μια ταινία.
Πχ. μας εξέπληξε πολύ θετικά η πορεία που είχαν η ΕΥΤΥΧΙΑ και η ΦΟΝΙΣΣΑ πρόσφατα, ή η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ παλαιότερα, αλλά όλα έχουν μια – εκ των υστέρων – εξήγηση, που δίνει χρήσιμα στοιχεία, για το επόμενο πλάνο.
***
Ολόκληρη η λίστα των ταινιών ανά επιμελητή με χρονολογική σειρά:
Γιώργος Κρασσακόπουλος
Μάτια Χωρίς Πρόσωπο, Ζορζ Φρανζί 1960 | Μην Πετάξεις Τίποτα, Ανές Βαρντά 2000 | Αληθινή Ζωή, Πάνος Χ. Κούτρας 2004 | Attenberg, Αθηνά Ραχήλ Τσαγγάρη 2010 | Άλπεις, Γιώργος Λάνθιμος 2011 | Ο Άγνωστος της Λίμνης, Αλέν Γκιροντί 2013 | Κάτω από το Δέρμα, Τζόναθαν Γκλέιζερ 2013 | Suntan, Αργύρης Παπαδημητρόπουλος 2016 | Το Πρόβλημα του να Έρχεσαι στον Κόσμο, Σάντρα Βόλνερ 2020 | Αδέσποτα Κορμιά, Ελίνα Ψύκου 2024
Αφροδίτη Νικολαΐδου
Άντε Γεια…, Γιώργος Τσεμπερόπουλος 1991 | Ο Πασχάλης, Εύα Στεφανή 1993 | Αθήναι, Εύα Στεφανή 1995 | Από την Άκρη της Πόλης, Κωνσταντίνος Γιάνναρης 1998 | Φτηνά Τσιγάρα, Ρένος Χαραλαμπίδης 2000 | Ακρόπολις, Εύα Στεφανή 2001 | Κλαις; Αλέξανδρος Βούλγαρης 2003 | Delivery, Νίκος Παναγιωτόπουλος 2004 | Το Όνειρο του Σκύλου, Άγγελος Φραντζής 2005 | Διόρθωση, Θάνος Αναστόπουλος 2007 | Τι Ώρα Είναι;, Εύα Στεφανή 2007
Διονύσης Σαμιώτης
Ο Άνθρωπος με το Γαρύφαλλο, Νίκος Τζίμας 1980 | Λούφα και Παραλλαγή, Νίκος Περάκης 1984 | Τέλος Εποχής, Αντώνης Κόκκινος 1994 | Βαλκανιζατέr, Σωτήρης Γκορίτσας 1997 | Πολίτικη Κουζίνα, Tάσος Μπουλμέτης 2003 | Νύφες, Παντελής Βούλγαρης 2004 | Ελ Γκρέκο, Γιάννης Σμαραγδής 2007 | Ένας Άλλος Κόσμος, Χριστόφορος Παπακαλιάτης 2015
Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου, Εύα Σαμιώτη
Εύα, Μαρία Πλυτά 1953 | Η Θεία από το Σικάγο, Αλέκος Σακελλάριος 1957 | Γλυκιά Συμμορία, Νίκος Νικολαΐδης 1983 | Μανία, Γιώργος Πανουσόπουλος 1985 | Κρυστάλλινες Νύχτες, Τώνια Μαρκετάκη 1992 | Μαχαιροβγάλτης, Γιάννης Οικονομίδης 2010 | Στον Ουρανό του Τίποτα με Ελάχιστα, Χρήστος Ανδριανόπουλος 2023 | Αvant-Drag!, Φιλ Ιερόπουλος 2024
Ευθύμης Φιλίππου
To Τελευταίο Ψέμμα, Μιχάλης Κακογιάννης 1958 | Μακεδονικός Γάμος, Τάκης Κανελλόπουλος 1960 | Θάσος, Τάκης Κανελλόπουλος 1961 | Κάλυμνος, το Νησί των Σφουγγαράδων, Βασίλης Μάρος 1963 | Οι Βοσκοί, Νίκος Παπατάκης 1967 | Καστοριά, Τάκης Κανελλόπουλος 1969 | Αναζήτησις…, Ερρίκος Ανδρέου 1972 | Μπουζούκι, Βασίλης Μάρος 1973 | Ο Γιός του Γείτονά σου, Γιόργκεν Φλιντ Πέντερσεν, Έρικ Στέφενσεν 1976 | Μπέττυ, Δημήτρης Σταύρακας 1979 | Κοσμικό Ανατομείο, Βασίλης Βαφέας 1993 | Αγέλαστος Πέτρα, Φίλιππος Κουτσάφτης 2000 | Αναπαράστασις: Η Ζωή και το Έργο του Γιάννη Χρήστου, Κωστής Ζουλιάτης 2012
*Η επίσημη έναρξη του προγράμματος στην Αθήνα έγινε την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου στη Στοά Culture παρουσία των επιμελητών και συντελεστών της δράσης, ενώ ακολούθησε προβολή της ταινίας Βαλκανιζατέr του Σωτήρη Γκορίτσα. Ο κύκλος δράσεων του Σινεμά Ξανά θα ολοκληρωθεί με την ειδική προβολή του εμβληματικού «Τοπίο στην Ομίχλη» του Θόδωρου Αγγελόπουλου, που κέρδισε το βραβείο Καλύτερης Ταινίας από την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Κινηματογράφου το 1989, σε ημέρα και χώρο που θα ανακοινωθούν σύντομα.
*Αναλυτικές πληροφορίες και πρόγραμμα: https://hellenicfilmacademy.gr/events/sinema-xana/
