Του Κώστα Ράπτη
Η φον ντερ Λάιεν πρότεινε. Ο Κάρνεϊ αποδέχθηκε ασμένως. Και ο Τραμπ εξεμάνη. Άρα κάτι όντως βρήκε τον στόχο του.
Σε κάθε περίπτωση, η ευρωπαϊκή διεύρυνση γίνεται υπόθεση… διηπειρωτική. Ή περίπου. Πάντως η πρωτοτυπία του εγχειρήματος της σύνδεσης Καναδά – Ε.Ε. είναι βέβαιη.
Παρόντος στο ακροατήριο και του Καναδού πρωθυπουργού, Μάρκ Κάρνεϊ, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κατά την ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, ανακοίνωσε ότι η Ε.Ε. και ο Καναδάς θα ενισχύσουν τη συνεργασία τους στην άμυνα, την τεχνολογία, την τεχνητή νοημοσύνη, την ενέργεια, τις κρίσιμες πρώτες ύλες, τις μπαταρίες, την κβαντική τεχνολογία και την κυβερνοασφάλεια, ενώ χαρακτήρισε την Αρκτική εμβληματικό κοινό εγχείρημα.
“Θέλουμε να αναβαθμίσουμε τη σχέση με τον Καναδά στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο”, τόνισε, προτείνοντας παράλληλα να προετοιμαστεί ο δρόμος, ώστε ο Καναδάς να γίνει το πρώτο “συνδεδεμένο μέλος” της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή να αποκτήσει μια νέα, ιδιαίτερα στενή μορφή εταιρικής σχέσης με την Ε.Ε., χωρίς να αποτελεί κράτος-μέλος.
Η πρόεδρος της Κομισιόν πρότεινε εξάλλου να ενταχθεί ο Καναδάς στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας, τη δημιουργία του οποίου προωθεί, ώστε να αντιμετωπιστούν οι αυξανόμενοι κίνδυνοι για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
“Συμμαχία μεσαίων δυνάμεων”
Απευθυνόμενος με τη σειρά του την επομένη προς το Ευρωκοινοβούλιο, ο Μαρκ Κάρνεϊ διακήρυξε ότι οι Καναδοί τάσσονται υπέρ “πολύ στενότερων δεσμών με την Ευρώπη”, ενώ χαρακτήρισε τη “συμμαχία για το μέλλον” μια “μοναδική, θετική προσέγγιση”, την οποία, όπως είπε, Καναδάς και Ε.Ε. θα πρέπει να “καθορίσουν από κοινού”, στη βάση των κοινών αξιών και των κοινών τους δυνατοτήτων, με στόχο τη στρατηγική αυτονομία και τη συλλογική ανθεκτικότητα.
Όλα αυτά είχαν τρόπον τινά προαναγγελθεί από την προγενέστερη πρόταση του Κάρνεϊ για μια μη ηγεμονική “συμμαχία των μεσαίων δυνάμεων”, ώστε, όπως σημείωσε, “κανείς να μην μπορεί να ελέγχει τις ανοιχτές αγορές μας, να θίγει την κυριαρχία μας, να απειλεί την εδαφική μας ακεραιότητα ή να υπονομεύει τις ελευθερίες μας, τις δημοκρατίες μας, το κράτος δικαίου μας”.
Απειλεί με διακοπή εμπορίου
Παρά τις διακηρύξεις ότι η νέα αυτή εταιρική σχέση δεν στρέφεται έναντι τρίτων, ο ένοικος του Λευκού Οίκου δεν άργησε να αντιδράσει.
“Το βρίσκω γελοίο. Αν το κάνουν, αν θεωρήσω πως πρόκειται για εχθρική ενέργεια, θα επιβάλω πολύ σοβαρούς τελωνειακούς δασμούς ή θα τερματίσω το εμπόριο με την Ευρώπη σε πολλά πράγματα”, σχολίασε ο Ντόναλντ Τραμπ ενώπιον δημοσιογράφων. Για να προσθέσει πάντως σιβυλλικά: “Αν έχουν καλές προθέσεις, τότε εντάξει. Αν έχουν κακές προθέσεις, θα επιβάλουμε βαρύτατους δασμούς στην Ευρώπη”.
Όλα αυτά, βέβαια, ευκολότερα λέγονται παρά πράττονται πλέον. Όμως, αντικειμενικά, μια λεπτή διαπραγμάτευση έχει ήδη εγκαινιασθεί στο τρίγωνο ΗΠΑ – Ε.Ε. – Καναδά.
“Δεν εναπόκειται στις ΗΠΑ (ή σε οποιονδήποτε άλλον) να επιλέγει την πολιτική και γεωπολιτική κατεύθυνση των Ευρωπαίων. Για μία ακόμη φορά: έχουμε μια σχέση με τον Καναδά και έχουμε το δικαίωμα να την εμβαθύνουμε”, απάντησε ο Γάλλος υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Μπενζαμέν Χαντάντ.
Κοινά συμφέροντα
Δεχόμενες πιέσεις από τους αμερικανικούς δασμούς και τον ανταγωνισμό από την Κίνα, οι Βρυξέλλες και η Οτάβα επιδιώκουν να αξιοποιήσουν την ήδη σημαντική τους συνεργασία.
Οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των δύο μερών έχουν αυξηθεί κατά 80% από το 2016 χάρη στη διμερή συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, η οποία κατήργησε σχεδόν το σύνολο των δασμών. Φέτος ο Καναδάς έγινε η πρώτη χώρα μη μέλος της Ε.Ε. που εντάχθηκε στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα Safe.
Η Οτάβα ελπίζει επίσης να συνάψει συμφωνία, ώστε να επιτραπεί στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να χρηματοδοτήσει καναδικά έργα που συνδέονται με τα στρατηγικά ορυκτά, προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση του Καναδά από την Κίνα.
Εξάλλου διεξάγονται συζητήσεις για τη χαλάρωση των κανόνων για την κινητικότητα των εργαζομένων και την ενίσχυση των ανταλλαγών φοιτητών μέσω του προγράμματος Erasmus.
Επίσης συζητείται η συμβολή του Καναδά στο δάνειο των 90 δισ. ευρώ της Ε.Ε. προς την Ουκρανία, με τη συμμετοχή του σε αμυντικά προγράμματα υπέρ του Κιέβου.
Οι “τρίτοι” παρακολουθούν με ενδιαφέρον
Οι Ευρωπαϊκές Συνθήκες επιτρέπουν κάποια ευελιξία, καθώς ορίζουν ότι “η Ένωση μπορεί να συνάπτει με μία ή περισσότερες τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς συμφωνίες για την εγκαθίδρυση σύνδεσης που περιλαμβάνει αμοιβαία δικαιώματα και υποχρεώσεις, κοινή δράση και ειδική διαδικασία”.
Αλλά ενώ οι λεπτομέρειες δεν έχουν ακόμη διευθετηθεί, αυτό που φαίνεται σαφές είναι ότι οποιαδήποτε συμφωνία στην οποία καταλήξουν οι Βρυξέλλες και η Οτάβα θα αποτελέσει ένα εξαιρετικά ισχυρό προηγούμενο για τον τρόπο με τον οποίο η Ε.Ε. συνεργάζεται με άλλους εταίρους.
“Είμαστε στην ίδια σελίδα”, δήλωσε ο Αυστραλός υπουργός Εμπορίου, Ντον Φάρελ, στη Sydney Morning Herald. “Θα δείξουμε μεγάλο ενδιαφέρον για το τι θα κάνει ο Κάρνεϊ”. Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, δήλωσε ότι η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία ενδέχεται να ακολουθήσουν το μονοπάτι του Καναδά, καθώς η Ε.Ε. επιδιώκει να εμβαθύνει τους δεσμούς της με χώρες με ομοειδή νοοτροπία.
“Πρέπει να σκεφτούμε συνεργασίες που υπερβαίνουν την ένταξη στην Ε.Ε.”, έγραψε η υπουργός Εξωτερικών της Αυστρίας Μπεάτε Μάινλ-Ράιζινγκερ στο X: “Ας το κάνουμε αυτό ένα μοντέλο για το μέλλον – ένα μοντέλο που η Ευρώπη προσφέρει και σε άλλους εταίρους: Νορβηγία, Ισλανδία, Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Νέα Ζηλανδία”.
Με άλλα λόγια, η επιτυχία της ειδικής σχέσης με τον Καναδά θα μπορούσε να θέσει την Ε.Ε. στο επίκεντρο μιας νέας διεθνούς συμμαχίας, καθώς οι δημοκρατικές χώρες που έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους στις ΗΠΑ ως ηγέτη του δυτικού κόσμου αναδιοργανώνονται.
Ωστόσο, το Λονδίνο αισθάνεται μάλλον αποκλεισμένο από τη νεοαποκτηθείσα αγάπη των Βρυξελλών για τον Καναδά, καθώς ορισμένοι στο Λονδίνο πιστεύουν ότι η Ε.Ε. ενδιαφέρεται περισσότερο για στενότερες σχέσεις με τον Καναδά παρά με το Ηνωμένο Βασίλειο.
