Νέο πλαίσιο προστασίας για τους εργαζόμενους σε υπηρεσίες ντελίβερι μέσω ψηφιακών εφαρμογών (όπως e-food, Wolt, Box) προωθείται με νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας, με το οποίο μπαίνουν φραγμοί στην ανεξέλεγκτη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, όσον αφορά τους όρους εργασίας και τα δικαιώματα των εργαζομένων.
Με τους άξονες του νομοσχεδίου που παρουσίασε πριν λίγο η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, τίθεται περιορισμός στην ανεξέλεγκτη χρήση αλγορίθμων, οι οποίοι σήμερα μπορούν να αναθέτουν παραγγελίες και καθήκοντα, να παρακολουθούν την απόδοση των διανομέων, να αξιολογούν τη δραστηριότητά τους και να επηρεάζουν τόσο τις αμοιβές, όσο και τη συνέχιση της συνεργασίας τους με την πλατφόρμα.
Στην πράξη, με τις νέες ρυθμίσεις δεν θα μπορούν οι παραγγελίες να ανατίθενται χωρίς αξιολόγηση των παραμέτρων που επηρεάζουν την απόδοση του υπαλλήλου, όπως οι καιρικές συνθήκες, η απόσταση από ένα σημείο σε άλλο, ο αριθμός των προς εκτέλεση παραγγελιών, οι χρόνοι παράδοσης κ.λπ.
Με τη χρήση του αλγορίθμου, οι παραπάνω παράμετροι δεν λαμβάνονταν υπόψη στην ανάθεση της υπηρεσίας προς τον συνεργάτη – υπάλληλο της πλατφόρμας, ενώ με τις νέες ρυθμίσεις θα παρεμβάλλεται και ανθρώπινος παράγοντας για την προστασία των εργαζομένων.
Οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα ενημέρωσης για τον τρόπο λειτουργίας των αυτοματοποιημένων συστημάτων, τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται και τα κριτήρια βάσει των οποίων λαμβάνονται αποφάσεις που τους αφορούν. Θα μπορούν επίσης να ζητούν εξηγήσεις και επανεξέταση αποφάσεων που έχουν ληφθεί αποκλειστικά μέσω αλγορίθμου.
Με το νέο πλαίσιο απαγορεύεται η επεξεργασία συγκεκριμένων κατηγοριών προσωπικών δεδομένων για σκοπούς αλγοριθμικής διαχείρισης. Στα δεδομένα αυτά περιλαμβάνονται πληροφορίες για την ψυχολογική κατάσταση, το ιατρικό ιστορικό, τη φυλετική καταγωγή, τα βιομετρικά χαρακτηριστικά, αλλά και οι ιδιωτικές συνομιλίες των εργαζομένων. Στόχος είναι να περιοριστεί η δυνατότητα των πλατφορμών να συλλέγουν και να αξιοποιούν ευαίσθητες πληροφορίες που δεν είναι αναγκαίες για την εκτέλεση της εργασίας.
Επιπλέον, οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να λαμβάνουν μέτρα για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την αλγοριθμική διαχείριση, όπως η εντατικοποίηση της εργασίας και η πίεση για ταχύτερη εκτέλεση των παραγγελιών.
Μητρώο εργαζομένων στο ΕΡΓΑΝΗ
Προβλέπεται ακόμη η δημιουργία ειδικού Μητρώου Ψηφιακών Πλατφορμών στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ. Οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να δηλώνουν τα πρόσωπα που παρέχουν εργασία μέσω αυτών, καθώς και συγκεκριμένα στοιχεία για τη δραστηριότητά τους. Μεταξύ άλλων, θα καταγράφονται ο αριθμός των απασχολουμένων, οι γενικοί όροι των συμβάσεων, ο μέσος αριθμός ωρών εργασίας, το μέσο εισόδημα ανά εργαζόμενο και οι διαμεσολαβητές που χρησιμοποιούνται για την παροχή υπηρεσιών.
Στο νέο πλαίσιο διατηρείται η δυνατότητα παροχής εργασίας μέσω πλατφόρμας είτε με σχέση εξαρτημένης εργασίας είτε με σύμβαση ανεξάρτητων υπηρεσιών. Παράλληλα, προβλέπεται μαχητό τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας, το οποίο θα μπορεί να ενεργοποιείται όταν συντρέχουν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις, ενισχύοντας τη δυνατότητα των εργαζομένων να διεκδικούν την αναγνώριση της πραγματικής εργασιακής τους σχέσης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη ότι αποφάσεις για τον περιορισμό, την αναστολή ή την οριστική απενεργοποίηση λογαριασμού, καθώς και για τη διακοπή της συνεργασίας, δεν θα λαμβάνονται πλέον αποκλειστικά αυτοματοποιημένα. Θα απαιτείται ανθρώπινη εποπτεία, ώστε να υπάρχει δυνατότητα ουσιαστικής αξιολόγησης της κάθε περίπτωσης και να αποφεύγονται άδικες ή λανθασμένες αποφάσεις από τα συστήματα αξιολόγησης.
Τέλος, οι πάροχοι υπηρεσιών αποκτούν τη δυνατότητα προσφυγής στην Επιθεώρηση Εργασίας, δικαίωμα αποζημίωσης και προστασία από απόλυση. Με τις ρυθμίσεις αυτές επιχειρείται να δημιουργηθεί ένα σαφέστερο πλαίσιο εργασιακών δικαιωμάτων για τους διανομείς και τους υπόλοιπους εργαζόμενους της οικονομίας των ψηφιακών πλατφορμών.
