Η ταινία επιμένει ότι η ύβρις γεννιέται όταν ο άνθρωπος πιστεύει πως δικαιούται να ορίζει κόσμους και ανθρώπους, οδηγούμενος αναπόφευκτα σε σύγκρουση με ό,τι δεν μπορεί να ελέγξει.
Η ταινία Μαγγελάνος του Λαβ Ντίαζ δεν επιχειρεί απλώς να αφηγηθεί ένα ιστορικό χρονικό, βυθίζεται στην ψυχολογία ενός ανθρώπου που ταλαντεύεται ανάμεσα στο όραμα και την εμμονή. Στο κέντρο της αφήγησης βρίσκεται ο Φερδινάνδος Μαγγελάνος, όπως τον ενσαρκώνει με ένταση και εσωτερικότητα ο Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ.
Η ιστορία ξεκινά με έναν Μαγγελάνο νεαρό, σχεδόν ανυπόμονο απέναντι στα όρια που του επιβάλλει η πατρίδα του. Η Πορτογαλία, δύναμη της εποχής στις θαλάσσιες εξερευνήσεις, δεν δείχνει ενδιαφέρον για το φιλόδοξο σχέδιό του να βρει έναν δυτικό δρόμο προς την Ανατολή. Αυτή η απόρριψη λειτουργεί ως η πρώτη ρωγμή, ο ήρωας αποκόπτεται από την εθνική του ταυτότητα και στρέφεται προς την Ισπανία, πείθοντας το στέμμα να χρηματοδοτήσει μια αποστολή που φαντάζει σχεδόν ουτοπική.
Ο Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ προσφέρει μια ερμηνεία εσωτερική, σχεδόν ασκητική.
Από εκεί και πέρα, η ταινία μετατρέπεται σε ένα χρονικό φθοράς. Το ταξίδι δεν παρουσιάζεται ως θρίαμβος της ανθρώπινης θέλησης, αλλά ως μια αργή, βασανιστική πορεία προς τα όρια της αντοχής. Η θάλασσα δεν είναι ρομαντική, είναι αμείλικτη. Η πείνα, οι αρρώστιες και η αβεβαιότητα διαβρώνουν το πλήρωμα, ενώ η εξουσία του Μαγγελάνου δοκιμάζεται συνεχώς. Οι ανταρσίες δεν προκύπτουν ως απλές αφηγηματικές κορυφώσεις, αλλά ως φυσικό αποτέλεσμα μιας ηγεσίας που γίνεται ολοένα και πιο απόμακρη και αυταρχική.
Σε αυτό το σημείο, η ταινία μετατοπίζει διακριτικά το βάρος της, από την εξερεύνηση ως ιδεαλιστικό εγχείρημα, περνά στην εξερεύνηση ως πράξη επιβολής. Ο Μαγγελάνος δεν είναι πλέον μόνο ο οραματιστής που θέλει να αποδείξει ότι ο κόσμος είναι μεγαλύτερος. Είναι ένας άνθρωπος που αρχίζει να πιστεύει ότι έχει αποστολή να τον κατακτήσει.
Η αφήγηση κορυφώνεται μέσα από την αποδόμηση του ίδιου του μύθου του εξερευνητή.
Ο Μαγγελάνος δεν είναι πλέον μόνο ο οραματιστής που θέλει να αποδείξει ότι ο κόσμος είναι μεγαλύτερος. Είναι ένας άνθρωπος που αρχίζει να πιστεύει ότι έχει αποστολή να τον κατακτήσει.
Μια ταινία για τα όρια της ανθρώπινης φιλοδοξίας
Η άφιξη στα νησιά του Μαλαισιανού Αρχιπελάγους σηματοδοτεί αυτή τη μεταμόρφωση. Εκεί, η επαφή με τους ντόπιους δεν παρουσιάζεται ως πολιτισμική συνάντηση, αλλά ως σύγκρουση κοσμοθεωριών. Ο Μαγγελάνος επιδιώκει όχι μόνο να εδραιώσει ισπανική παρουσία, αλλά και να επιβάλει θρησκευτικές και πολιτικές δομές. Η εμμονή του με τον προσηλυτισμό αποκαλύπτει μια βαθύτερη ανάγκη, να δώσει νόημα στο ταξίδι του, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει την καταστροφή όσων συναντά.
Η αφήγηση κορυφώνεται μέσα από την αποδόμηση του ίδιου του μύθου του εξερευνητή. Εκεί όπου η ιστορία θα μπορούσε να υψώσει έναν ήρωα, ο Ντίαζ επιλέγει να δείξει έναν άνθρωπο που χάνει τον έλεγχο. Οι βίαιες εξεγέρσεις που ξεσπούν δεν είναι απλώς εξωτερικές συγκρούσεις, είναι η αντανάκλαση της εσωτερικής του κατάρρευσης.
Στην ταινία, ο Λαβ Ντίαζ παραμένει πιστός στη χαρακτηριστική του γραφή, αλλά εδώ τη συμπυκνώνει σε μια πιο προσβάσιμη, αν και εξίσου στοχαστική μορφή. Τα μεγάλης διάρκειας πλάνα δεν λειτουργούν απλώς ως αισθητική επιλογή, δημιουργούν έναν ρυθμό σχεδόν υπνωτικό, που επιτρέπει στον θεατή να βιώσει την κόπωση, την αναμονή και τη σταδιακή διάλυση του ηθικού των χαρακτήρων. Η κάμερα παρατηρεί περισσότερο παρά καθοδηγεί, αφήνοντας τη σιωπή να μιλήσει εκεί όπου οι λέξεις αποτυγχάνουν.
Το όραμα ξεκινά ως επιθυμία γνώσης και υπέρβασης, μα πολλές φορές σταδιακά μετατρέπεται σε ανάγκη επιβολής, αποκαλύπτοντας πόσο εύθραυστη είναι η γραμμή μεταξύ ιδανικού και εξουσίας.
Ο Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ προσφέρει μια ερμηνεία εσωτερική, σχεδόν ασκητική. Ο Μαγγελάνος του δεν είναι ποτέ μονοδιάστατος, η μετάβασή του από οραματιστή σε εμμονικό ηγέτη αποδίδεται με λεπτές μετατοπίσεις στο βλέμμα και στη στάση του σώματος. Δεν υψώνει τη φωνή, αντίθετα, η σιωπηλή του ένταση γίνεται όλο και πιο απειλητική. Το υπόλοιπο καστ λειτουργεί συλλογικά, σαν ένας οργανισμός που διαλύεται αργά, ενισχύοντας την αίσθηση ότι το ταξίδι είναι μια εμπειρία κοινής φθοράς. Έτσι, η ταινία αποκτά μια σχεδόν τελετουργική διάσταση, όπου η εικόνα και ο χρόνος γίνονται φορείς νοήματος.
Τελικά, η υπόθεση της ταινίας δεν αφορά τόσο την ανακάλυψη του κόσμου, όσο την αποκάλυψη των ορίων της ανθρώπινης φιλοδοξίας. Ο Μαγγελάνος ξεκινά ως σύμβολο επιμονής και καταλήγει ως τραγική μορφή, παγιδευμένη ανάμεσα στο όραμα και την ύβρη. Και ίσως εκεί βρίσκεται η πιο ουσιαστική διάσταση της ιστορίας, ότι κάθε εξερεύνηση, όσο μεγαλειώδης κι αν φαίνεται, κουβαλά μέσα της το σπέρμα της ίδιας της καταστροφής της. Η ταινία επιμένει ότι η ύβρις γεννιέται όταν ο άνθρωπος πιστεύει πως δικαιούται να ορίζει κόσμους και ανθρώπους, οδηγούμενος αναπόφευκτα σε σύγκρουση με ό,τι δεν μπορεί να ελέγξει.
Διαβάστε ακόμη: Μια υποβλητικά επιβλητική ταινία στις κινηματογραφικές πρεμιέρες
TAGS :
κριτική πρεμιέρες εβδομάδας ταινία
x 
Ακολουθήστε το Andro στο Facebook
