Πόσο οικολογικό είναι το 5στερο ξενοδοχείο στο νησάκι Διάπορος της Χαλκιδικής;

Ένα μικρό νησί έκτασης μόλις 3,1 τετραγωνικών χιλιομέτρων γνωστό αλλιώς και ως «Καραϊβική της Χαλκιδικής», ένα «οικολογικό» αφήγημα για μία «στρατηγική» επένδυση 5 αστέρων και σωρεία αντιδράσεων από τοπικούς και μη φορείς που έχουν ήδη κάνει τις πρώτες κινήσεις ετοιμάζοντας προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας προκειμένου να μπλοκάρουν το έργο τω 41,7 εκατ. ευρώ.

Αυτή είναι η εικόνα τη δεδομένη στιγμή για το Διάπορο στη Χαλκιδική, το νησί με τα διάφανα νερά, ακριβώς απέναντι από τη Βουρβουρού στη Σιθωνία, όπου σε έκταση 85 στρεμμάτων η ΣΤΑΝΤΑ Α.Ε., η εταιρεία που συνδέεται ιδιοκτησιακά με τον κ. Σταύρο Ανδρεάδη, προχωρά με τις αδειοδοτήσεις για την στρατηγική επένδυση «Diaporos Green Retreat», έχοντας ολοκληρώσει από την περασμένη άνοιξη τις διαδικασίες διαβούλευσης του φακέλου της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Σ-) για το έργο.

Ακριβώς τον «πράσινο» χαρακτήρα του έργου που περιλαμβάνει 5άστερες υποδομές αμφισβητούν ουκ ολίγοι φορείς της περιοχής με το Σύλλογο Προστασίας και Ήπιας Ανάπτυξης της Νήσου Διαπόρου να ετοιμάζεται τώρα για το «μπλόκο» στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Κεντρικό σημείο αιχμής, η δυσανάλογη επιβάρυνση και η υποβάθμιση του περιβάλλοντος σε μια περιοχή που «αντίθετα με ό,τι λέγεται έχει ελάχιστα -περί τα 20 σπίτια- εκ των οποίων μόλις 1 διατίθεται αυτή την στιγμή προς μίσθωση», όπως δηλώνει ο κ. Χρήστος Παπάς, αρχιτέκτονας-μηχανικός και μέλος του Συλλόγου. «Σημειωτέον ότι δρομολογούνται και δυο ακόμα ξενοδοχειακές υποδομές 99 κλινών έκαστη που θα επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση».

Ενστάσεις στο πλαίσιο και της διαβούλευσης έχουν καταθέσει επίσης ο Οικολογικός Περιβαλλοντικός Σύλλογος Σιθωνίας αλλά και η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού. Η τελευταία μάλιστα, σε επιστολή της προς το Υπουργείο Ανάπτυξης, επισημαίνει ότι η βιωσιμότητα δεν είναι τεχνικά «πράσινα» μέτρα, αλλά σε έναν τόσο μικρό και ευαίσθητο τόπο, η ίδια η κλίμακα της επένδυσης ακυρώνει κάθε έννοια αειφορίας».

Επιπλέον, και η σχετική γνωμοδότηση της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας που προηγήθηκε την περασμένη άνοιξη, είναι μεν θετική, ωστόσο διαπιστώνει ότι ορισμένα κρίσιμα ζητήματα χρήζουν περαιτέρω τεκμηρίωσης και αποσαφήνισης: «Ιδίως ως προς την επάρκεια και ασφάλεια της υδροδότησης μέσω υφάλμυρης υδροφορίας και αφαλάτωσης, τη διάθεση του αλμόλοιπου και τις πιθανές επιπτώσεις του στον θαλάσσιο αποδέκτη, τις επιπτώσεις των λιμενικών έργων, των υποθαλάσσιων αγωγών και της αυξημένης θαλάσσιας κυκλοφορίας, τις έμμεσες και σωρευτικές επιπτώσεις σε οικοτόπους και είδη, την πραγματική οικολογική αξία της έκτασης και του τοπίου, ανεξαρτήτως της διοικητικής κατάταξης επιμέρους τμημάτων της. το προβλεπόμενο πρόγραμμα περιβαλλοντικής παρακολούθησης».

Ενδεικτικά όπως αναφέρεται «δεν τεκμηριώνεται ο χαρακτηρισμός της εγκατάστασης ως περιβαλλοντικά ουδέτερης» και χρειάζεται «περαιτέρω εξειδίκευση του σχεδιασμού ως προς τη διαχείριση καυσίμων, τις συνθήκες αποθήκευσης, τις εκπομπές θορύβου, τις απαιτήσεις συντήρησης, τα μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης ρύπανσης, καθώς και τα μέτρα πυροπροστασίας. Το ενεργειακό σχήμα στηρίζεται σε φωτοβολταϊκό σταθμό, σύστημα αποθήκευσης ενέργειας 4 MWh και δύο ηλεκτροπαραγωγά ζεύγη, με στόχο τη μεγιστοποίηση της πράσινης ενέργειας και εφεδρική λειτουργία των γεννητριών μόνο όταν δεν επαρκεί η αποθηκευμένη ενέργεια. Το στοιχείο αυτό αξιολογείται θετικά ως προς τη μείωση της εξάρτησης από συμβατικά καύσιμα. Δεν αναιρεί, όμως, το γεγονός ότι τα ηλεκτροπαραγωγικά ζεύγη συνιστούν πραγματική πηγή θορύβου, εκπομπών, ανάγκης διαχείρισης καυσίμων και επικίνδυνων αποβλήτων, καθώς και πρόσθετου κινδύνου πυρκαγιάς», όπως αναφέρεται ενδεικτικά.

Η φέρουσα ικανότητα

Το ακίνητο 85 στρεμμάτων όπου χωροθετείται το επενδυτικό σχέδιο της ΣΤΑΝΤΑ Α.Ε. βρίσκεται στο βορειοανατολικό τμήμα της νήσου, με το «Diaporos Green Retreat» να έχει ενταχθεί ήδη από πέρυσι στις διατάξεις του ν. 4864/2021 περί Στρατηγικών Επενδύσεων με βάση και τη σχετική απόφαση της Διυπουργικής Επιτροπής. Σε αυτό προτείνεται η ανέγερση ξενοδοχειακού συγκροτήματος 5* δυναμικότητας 180 κλινών σύμφωνα με την Σ- με κτήρια τα οποία αφορούν την φιλοξενία (τύπου bungalows και βίλες), υποδοχή και εστιατόρια όπως και εγκαταστάσεων αναψυχής όπως όπως γυμναστήριο, SPA, αθλητικές εγκαταστάσεις και παιδική απασχόληση. Η συνολική δόμηση με Συντελεστή Δόμησης (ΣΔ) 0,10 ανέρχεται σε 8.505 τ.μ. ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην ενεργειακή αυτονομία της μονάδας, μέσω σύγχρονων συστημάτων παραγωγής και αποθήκευσης ενέργειας, στοιχείο που αναμένεται να την καταστήσει την πρώτη του είδους της στην Ελλάδα, όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά.

Ο μέγιστος πληθυσμός κατά την Σ- σε μια ημέρα αιχμής εκτιμάται στα 345 άτομα, εκ των οποίων οι 180 φιλοξενούμενοι και οι 165 εργαζόμενοι.

Κι εδώ έρχεται η πρώτη μεγάλη ένσταση για το έργο που, όπως υποστηρίζουν οι φορείς, αντιτάσσεται στην ίδια τη (μικρή) κλίμακα του νησιού, η οποία μάλιστα προκύπτει και από τον ίδιο το φάκελο της επένδυσης: Όπως επισημαίνεται στη μελέτη της φέρουσας ικανότητας που συνοδεύει το έργο η νήσος Διάπορος δεν διαθέτει μόνιμο πληθυσμό σύμφωνα με την απογραφή ΕΛΣΤΑΤ 2021, ωστόσο διαθέτει έναν αριθμό κατοικήσιμων κτιρίων ειδικά τα Σαββατοκύριακα και κυρίως το διάστημα των μηνών Απριλίου – Οκτωβρίου όπου υπάρχει ένας σημαντικός αριθμός ημιμόνιμων κατοίκων. «Ο δυνητικά υφιστάμενος πληθυσμός αιχμής ανέρχεται σε 352 άτομα παραθεριστών. Ωστόσο, στον πληθυσμό αυτό πρέπει να συνυπολογισθεί και ένα ποσοστό επιπλέον που αφορά τους ημερήσιους επισκέπτες από σκάφη αναψυχής και εκδρομείς οι οποίοι κατ’ εκτίμηση ανέρχονται σε ποσοστό επιπλέον +30% των παραθεριστών δηλαδή σε 106 άτομα με τον υφιστάμενο πληθυσμό αιχμής να ανέρχεται τελικά σε 458 άτομα ημερησίως», επισημαίνεται στην εν λόγω μελέτη.

«Ο προβληματισμός μας έγκειται στο ότι ξαφνικά στο Διάπορο της ήπιας ανάπτυξης και λειτουργίας -που όμως επιβαρύνεται σημαντικά από τα 800 ενοικιαζόμενα βαρκάκια που κινούνται στην περιοχή- θα προστεθούν οι επισκέπτες και οι εργαζόμενοι», αναφέρει ο κ. Παπάς, προσθέτοντας ότι το νησί, «είναι πολύ ευάλωτο στις φωτιές και προστατεύεται μόνο από δίκτυο πυρόσβεσης που έχουν εγκαταστήσει οι κάτοικοι».

Οι φορείς, στις ενστάσεις που έχουν υποβάλει, θέτουν και το θέμα της «αδιαφορίας», όπως τη χαρακτηρίζουν για τις επιπτώσεις που θα έχει στο περιβάλλον η κατασκευή του έργου και «δεν είναι αμελητέες για το εν γένει οικοσύστημα της περιοχής»: Ως παραδείγματα αναφέρονται η επίδραση της διέλευσης των σκαφών (βαρέα οχήματα, πλοιάρια) που θα μεταφέρουν τα οικοδομικά υλικά στο νησί -σημειωτέον ότι τούτα θα διέρχονται μέσα από την περιοχή Natura όπως υποστηρίζεται σχετικά-, ο τρόπος κάλυψης των αυξημένων αναγκών του εργοταξίου σε νερό (με το δεδομένο ότι η αναρτηθείσα άδεια γεώτρησης αναφέρεται σε υφάλμυρο νερό που είναι ακατάλληλο, κατά τα δεδομένα της κοινής πείρας, για οικοδομικά έργα), η προστασία του οικοσυστήματος από τη ρύπανση (αέρια ρύπανση, ηχορύπανση, φωτορύπανση) κατά τη φάση της κατασκευής, ο τρόπος διαχείρισης των όμβριων υδάτων και των οικοδομικών υλικών σε περίπτωση σφοδρής βροχόπτωσης λόγω του κεκλιμένου του εδάφους, κ.ο.κ.. Η περιοχή του έργου δεν εμπίπτει μεν σε περιοχή Natura 2000 ή σε κάποια άλλη προστατευόμενη περιοχή, «πλην όμως βρίσκεται πλησίον αρκετών τέτοιων και οριακά εφάπτεται με αυτές. Έτσι, η περιοχή του έργου βρίσκεται σε απόσταση 450 μέτρων από την περιοχή Natura Ειδική Ζώνη Διατήρησης «Ορος Ιταμος- Σιθωνία», σε απόσταση 3 χιλιομέτρων από την περιοχή Natura Ζώνη Ειδικής Προστασίας «Χερσόνησος Σιθωνίας» και σε απόσταση, περίπου, 3,5 χλμ από το Καταφύγιο Άγριας Ζωής «Δραγουδελίου και Καρρά Δήμων Σιθωνίας και Τορώνης» που απέχει περίπου από 3,5 χλμ. Εγγύς του έργου, εξάλλου, βρίσκεται η σημαντική περιοχή για τα πουλιά της Ελλάδας «Όρος Ίταμος».

Οι υποδομές

Για τη φάση της λειτουργίας, στο πολύ κρίσιμο κομμάτι των υποδομών, οι τοπικοί φορείς υποστηρίζουν ότι ο φάκελος της επένδυσης παρουσιάζει ελλείψεις σε σχέση με την ηλεκτροδότηση, τη διαχείριση του νερού, απορριμμάτων και της πυρασφάλειας, ζητήματα που θέτει και η Περιφέρεια στη (θετική κατά τα άλλα) γνωμοδότηση.

Ο κ. Παπάς επισημαίνει χαρακτηριστικά ότι «με το δεδομένο ότι το νησί δεν είναι συνδεδεμένο με το δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ, όλες οι κατοικίες εξυπηρετούνται από φωτοβολταϊκα. Η νεα επένδυση με αφαλάτωση, βιολογικό και επιπροσθέτως τις ανάγκες λειτουργίας ενός πολυτελούς ξενοδοχείου 5 αστέρων, θα εξυπηρετείται, όπως υποστηρίζεται, από φωτοβολταϊκά τα οποία, όπως αποδεικνύει η ένστασή μας, δεν επαρκούν και θα πρέπει καθημερινά να λειτουργούν γεννήτριες πετρελαίου. Πέραν όλων των άλλων, το πετρέλαιο θα πρέπει να μεταφέρεται καθημερινά σε έναν κόλπο που έχει ούτως ή άλλως πολύ αυξημένη κίνηση από τα εκατοντάδες βαρκάκια τα οποία χειριζονται τουρίστες χωρίς δίπλωμα οδήγησης».

Το θέμα της θαλάσσιας κυκλοφορίας θέτει και η Περιφέρεια υποστηρίζοντας ότι «δεν τεκμηριώνονται επαρκώς οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την αυξημένη θαλάσσια κυκλοφορία που αναμένεται να προκληθεί κατά τη θερινή τουριστική περίοδο, σε συνδυασμό με τη λειτουργία των προτεινόμενων λιμενικών έργων και την προσέγγιση ιδιωτικών και ημερήσιων επισκεπτών. Για το λόγο αυτό, κρίνεται αναγκαία η ειδικότερη σωρευτική αξιολόγηση της θαλάσσιας κίνησης και των σχετικών πιέσεων στο θαλάσσιο και παράκτιο περιβάλλον».

Ειδικότερα, για τα λιμενικά έργα και τη θαλάσσια προσβασιμότητα, τόσο η Σ- όσο και η προκαταρκτική μελέτη λιμενικών προβλέπουν δύο προβλήτες, για εξυπηρέτηση της φάσης κατασκευής αλλά και της φάσης λειτουργίας του συγκροτήματος. Η λιμενική μελέτη προσδιορίζει πλοίο ακτοπλοΐας μήκους περίπου 39,90 μ., πλάτους 11,40 μ. και βυθίσματος 1,70 μ., «στοιχείο που αποδεικνύει ότι πρόκειται για ουσιώδη και όχι απλώς βοηθητική παρέμβαση», όπως παρατηρεί η Περιφέρεια. «Συνεπώς, τα λιμενικά έργα συνιστούν βασικό τμήμα του σχεδίου, με δυνητικές επιπτώσεις στον πυθμένα, στη μορφοδυναμική
της ακτής, στη θαλάσσια κυκλοφορία, στη συνδεσιμότητα του θαλάσσιου περιβάλλοντος και στο τοπίο. Ως εκ τούτου, απαιτείται σαφέστερη βενθική, μορφοδυναμική / υδροδυναμική και σωρευτική αξιολόγηση ήδη από το στρατηγικό επίπεδο, και όχι μόνο στο στάδιο των επιμέρους αδειοδοτήσεων».

Στο θέμα της αφαλάτωσης και της διάθεσης του αλμόλοιπου, η τεχνική έκθεση αφαλάτωσης αποσαφηνίζει ότι η εγκατάσταση θα λειτουργεί με παροχή ακατέργαστου ύδατος 21 m³/h (κυβικά μέτρα ανά ώρα), παραγόμενου ύδατος 8,5 m³/h, απορριπτόμενου ύδατος 12,2 m³/h, ανάκτηση 42% και μέγιστη λειτουργία 14 ώρες/ημέρα για παραγωγή 120 m³/ημέρα. «Τα δεδομένα αυτά επιβεβαιώνουν ότι το ζήτημα του αλμόλοιπου είναι εγγενές και διαρκές λειτουργικό χαρακτηριστικό της επένδυσης και όχι δευτερεύον τεχνικό ζήτημα», υποστηρίζει από την πλευρά της η Περιφέρεια, βλέποντας έλλειμμα σχετικής τεκμηρίωσης. «Η Σ- προβλέπει μεν διάθεση του αλμόλοιπου μέσω αγωγού και διαχυτήρα, πλην όμως μεταθέτει τη βέλτιστη λύση σε μελλοντική μελέτη διάχυσης που θα υποβληθεί στο στάδιο της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (-). Η ίδια η Σ- αναγνωρίζει, επίσης, ότι πριν από την τελική χωροθέτηση των υποβρύχιων αγωγών απαιτείται υποβρύχια επιθεώρηση για τυχόν παρουσία λιβαδιών Ποσειδωνίας (posidonia oceanica). Κρίνεται ότι το ζήτημα της διάθεσης αλμόλοιπου δεν είναι επαρκώς ώριμο σε στρατηγικό επίπεδο, ελλείψει ειδικής μελέτης διάχυσης, υδροδυναμικής τεκμηρίωσης και βενθικής αποτύπωσης».

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ