Πόσο κοντά στην Ρωσία είναι οι Έλληνες; Φιλορωσικό συναίσθημα ή πολιτισμικός δεσμός

Μια εικόνα διαφορετική από τα συνηθισμένα στερεότυπα για τη σχέση των Ελλήνων με τη Ρωσία καταγράφει νέα δημοσκόπηση της εταιρείας QED για το podcast «Γκάλοπ εν βρασμώ».

Σύμφωνα με τα ευρήματα από την δημοσκόπηση, μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας θεωρεί ότι η Ελλάδα συνδέεται με βαθύτερους πολιτισμικούς δεσμούς με τη Ρωσία από ό,τι με την Ευρώπη και τη Δύση.

Στο γενικό ερώτημα για τη στάση απέναντι στη Ρωσία, το 48% των ερωτηθέντων δηλώνει θετική άποψη, ενώ το 42% αρνητική. Τα στοιχεία δείχνουν ότι, παρά τις εξελίξεις των τελευταίων ετών και τον πόλεμο στην Ουκρανία, η Ρωσία εξακολουθεί να διατηρεί μια ιδιαίτερη θέση στη συλλογική αντίληψη πολλών Ελλήνων.

Στο podcast Γκάλοπ εν βρασμώ, ο Σταύρος Θεοδωράκης συζητά με τον Κωστή Κορνέτη, ερευνητή του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, για τους λόγους που οι Έλληνες εκφράζονται διαχρονικά τόσο θετικά για την Ρωσία;

Όπως επισημαίνει, η εικόνα μιας μονοδιάστατης ρωσοφιλίας δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, αντίθετα κυριαρχεί μια δομική αμφιθυμία. Παρότι η Ελλάδα παραμένει θεσμικά, πολιτισμικά και οικονομικά ενταγμένη στη Δύση, διατηρεί παράλληλα μια συναισθηματική δυσπιστία απέναντί της, με τη Ρωσία να λειτουργεί συχνά ως συμβολικό αντίβαρο.

Αντίστοιχα, η θετική στάση απέναντι στη Ρωσία δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένους ιδεολογικούς χώρους, αλλά εμφανίζεται σε αριστερούς, κεντρώους και δεξιούς, γεγονός που όπως υποστηρίζει ο κ. Κορνέτης κατατάσσει την Ρωσία «σε έναν καθρέφτη διαφορετικών αναγκών και προσδοκιών κατά το δοκούν».

Παράλληλα, οι Έλληνες φαίνεται να διαχωρίζουν τη ρωσική πολιτική από τον ρωσικό λαό, προς τον οποίο διατηρούν υψηλά ποσοστά συμπάθειας. Ο Κορνέτης αποδίδει αυτή τη διαχρονική σύνδεση κυρίως σε πολιτισμικούς και ιστορικούς δεσμούς, όπως η Ορθοδοξία, η κοινή βυζαντινή κληρονομιά και οι ιστορικές αναφορές που έχουν διαμορφώσει ένα ισχυρό συλλογικό φαντασιακό.
Τονίζει ωστόσο ότι η ιδέα της Ρωσίας ως σταθερού εναλλακτικού συμμάχου της Ελλάδας αποτελεί περισσότερο μύθο παρά ιστορική πραγματικότητα.

Παρά τις γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, το φιλορωσικό φαντασιακό δεν έχει εξαφανιστεί, αλλά παρουσιάζει ρωγμές και μετασχηματίζεται σταδιακά. Παρατηρεί, μάλιστα, ότι η πλειοψηφία των Ελλήνων δεν είναι τόσο αφελής απέναντι στη Ρωσία, σημειώνοντας ότι η Ρωσία θα συνεχίσει να υπάρχει ως στοιχείο αναφοράς και στα πολιτικά πράγματα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελεί και διαβατήριο επιτυχίας για εκείνους που προσπαθούν να το εκμεταλλευτούν για πολιτικά οφέλη.