Του Κώστα Ράπτη
Οι συμμετέχοντες στη Σύνοδο της G7 στη Γαλλία ήταν παραδόξως πολύ ικανοποιημένοι που είχαν στη συντροφιά τους τον Ντόναλντ Τραμπ. Η συνυπογραφή του μνημονίου ΗΠΑ – Ιράν είχε μόλις δώσει τέλος (μέχρι νεωτέρας) σε έναν μεγάλο πονοκέφαλο για τη διεθνή οικονομία – αλλά το κυριότερο ήταν το κλίμα επανευθυγράμμισης των δύο πλευρών του Ατλαντικού σε ό,τι αφορά την ουκρανική κρίση και την αντιμετώπιση της Ρωσίας.
Πρόκειται προφανώς για αλληλεξαρτώμενες εξελίξεις, εφόσον η εκτόνωση του ενός μετώπου επιτρέπει μεγαλύτερη επικέντρωση στο άλλο. Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ ήταν σαφής: εφόσον αποδεσμεύονται οι εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου, θα μπορούσαν ανά πάσα στιγμή να επανέλθουν οι ανασταλείσες κυρώσεις στις ρωσικές εξαγωγές – και ο Βλαντίμιρ Πούτιν να κληθεί σε συνδιαλλαγεί σε περιβάλλον μεγαλύτερης πίεσης.
Είναι γνωστός ο τρόπος με τον οποίο σκέπτεται ο ένοικος του Λευκού Οίκου: η “αποκλιμάκωση διά της κλιμακώσεως” αποτελεί αγαπημένη του μέθοδο, ενώ η αποκατάσταση των σχέσεων με τους Ευρωπαίους συμμάχους ενδείκνυται σε μια συγκυρία κατά την οποία αυτός βγαίνει, τραυματισμένος οπωσδήποτε, από την ιρανική του περιπέτεια.
Άλλωστε και στον επιχειρησιακό τομέα τα πράγματα δεν είναι εύκολα για τη Μόσχα. Αντί των μεγάλων στρατιωτικών ελιγμών που θα ευνοούσε η τρέχουσα θερινή περίοδος, οι μετατοπίσεις στο πεδίο των μαχών είναι αργές και βασανιστικές. Και τις όποιες προόδους της ρωσικής πλευράς (βλ., λ.χ., την εντολή των Ουκρανών να εκκενωθούν από τον πληθυσμό τους οι πόλεις του Σλαβιάνσκ και του Κραματόρσκ) τις σκιάζουν, αν μη τι άλλο επικοινωνιακά, τα θεαματικά πλήγματα των ουκρανικών drones βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια, έναντι στόχων συμβολικά φορτισμένων ή κρίσιμων υποδομών. Η επίθεση στα περίχωρα της Αγίας Πετρούπολης τις ημέρες της διοργάνωσης, παρουσία και του Βλαντίμιρ Πούτιν, του λεγόμενου “ρωσικού Νταβός” ήταν ένα σοβαρό δείγμα. Το ότι το διυλιστήριο Καπότνια, στα νοτιοανατολικά της Μόσχας, σε απόσταση μόλις 16 χιλιομέτρων από το Κρεμλίνο, χτυπήθηκε για τρίτη φορά μέσα σε έναν μήνα και για δεύτερη μέσα στην ίδια εβδομάδα είναι ακόμα σοβαρότερο.
Δεν είναι τυχαίο ότι στους κύκλους της εξουσίας στη Μόσχα επικρατεί εκνευρισμός, με άλλες πτέρυγες να προτείνουν σύναψη συμβιβασμού το ταχύτερο και άλλες κλιμάκωση των επιχειρήσεων (όπερ, ωστόσο, θα προαπαιτούσε γενική επιστράτευση), με τον “πρύτανη” των Ρώσων διεθνολόγων, Σεργκέι Καραγκάνοφ, να επαναφέρει τις ιδέες του περί της αναγκαιότητας να πληγεί ευθέως νατοϊκό, κατά προτίμηση γερμανικό, έδαφος, ακόμα και με τακτικά πυρηνικά, προκειμένου να αποκατασταθεί η ρωσική αποτρεπτική ισχύς.
“Προληπτικό πλήγμα” Λαβρόφ
Σε αυτό το φόντο, ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας, Σεργκέι Λαβρόφ, τον οποίο θα έπρεπε να κατατάξουμε στους “ιέρακες”, έσπευσε όχι μόνο να προαναγγείλει κλιμάκωση των επιθέσεων εναντίον του Κιέβου, αλλά και να αποκλείσει προληπτικώς οποιονδήποτε ρόλο συνομιλητή για την Ευρωπαϊκή Ένωση ως εταίρου σε ενδεχόμενες διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Σε άρθρο του στα ρωσικά και στα αγγλικά που δημοσιοποίησε το υπουργείο του, ο Λαβρόφ κρίνει πως στην πραγματικότητα οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν έχουν καμία πρόθεση να διαπραγματευτούν με τη Μόσχα, παρά σκοπό έχουν “να ενισχύσουν το καθεστώς Ζελένσκι και να το διατηρήσουν ως βάση για τη συνέχιση της σύγκρουσης με τη Ρωσία”.
Στο άρθρο του ο Σεργκέι Λαβρόφ αναφέρει πως η Ευρώπη “ονειρεύεται εξάπλωση” των χωρών-μελών του NATO και της Ε.Ε. προς τα σύνορα της Ρωσίας και ότι τις τελευταίες δύο δεκαετίες οι διπλωματικές προσπάθειες δεν ήταν παρά “προπέτασμα καπνού” για αυτό και μόνο. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών επανέλαβε, εξάλλου, την προειδοποίησή του πως υπάρχει κίνδυνος απευθείας σύγκρουσης Ρωσίας – NATO, που θα μπορούσε να οδηγηθεί σε ανταλλαγή πληγμάτων με πυρηνικά όπλα, με “καταστροφικές συνέπειες”.
Οι αποφάσεις της ευρωπαϊκής συνόδου κορυφής
Πρόθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι να βρίσκεται έτοιμη για μελλοντική διπλωματική εμπλοκή με τη Ρωσία, όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν, τονίσθηκε στη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών, με την παρουσία και του Ουκρανού προέδρου, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκή πηγή, “ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, τόνισε την ανάγκη η Ε.Ε. να ενεργεί με αυτοπεποίθηση στη στήριξη της Ουκρανίας και να είναι έτοιμη να αναλάβει τις ευθύνες της, εφόσον και όταν οι συνθήκες καταστούν κατάλληλες για επαφή με τη Ρωσία, συμβάλλοντας έτσι στη διασφάλιση μιας δίκαιης και διαρκούς ειρήνης που θα προστατεύει παράλληλα και τα συμφέροντα της Ευρώπης. Αυτό ακριβώς ζητά και ο πρόεδρος Ζελένσκι: μια Ευρώπη που θα διαδραματίζει πιο ενεργό ρόλο στις διπλωματικές προσπάθειες”.
Αναφερόμενος στις πρόσφατες περιορισμένες διπλωματικές επαφές με το Κρεμλίνο, ο ίδιος αξιωματούχος δήλωσε ότι “ο Αντόνιο Κόστα εξήγησε πως είχε ζητήσει από το γραφείο του να ανοίξει έναν διπλωματικό δίαυλο επικοινωνίας με τη Ρωσία, με στόχο να είναι έτοιμος, όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή, να υπερασπιστεί τα συμφέροντα της Ε.Ε.”. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι “πρόκειται για σύντομες επαφές, χωρίς ανταλλαγή απόψεων επί της ουσίας και χωρίς οποιαδήποτε διαπραγμάτευση”, “απλώς διπλωμάτες που επιτελούν το διπλωματικό τους έργο”.
Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου για το ζήτημα της Ουκρανίας, που υιοθετήθηκαν για πρώτη φορά έπειτα από αρκετό διάστημα, γεγονός που οφείλεται στην αλλαγή της ουγγρικής στάσης, “υπάρχει ένα νέο αίσθημα ενότητας γύρω από την Ουκρανία στο τραπέζι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, και αυτό αποδεικνύεται από την υιοθέτηση των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και από τα 27 κράτη-μέλη”.
Στα αποτελέσματα, οι ηγέτες της Ε.Ε. χαιρέτισαν το άνοιγμα της πρώτης ομάδας κεφαλαίων στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Ουκρανίας, εκφράζοντας την προσδοκία να ακολουθήσουν σύντομα και οι υπόλοιπες ομάδες κεφαλαίων.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προσβλέπει στην πρώτη εκταμίευση προς την Ουκρανία από το δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ για τα έτη 2026 και 2027 πριν από το τέλος Ιουνίου 2026.
Τέλος, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επαναλαμβάνει τη σημασία της περαιτέρω μείωσης των ενεργειακών εσόδων της Ρωσίας, του περιορισμού των δραστηριοτήτων του “σκιώδους στόλου” της και της περαιτέρω αποδυνάμωσης του τραπεζικού της συστήματος. Χαιρετίζει την πρόσφατη υιοθέτηση νέων κυρώσεων, ιδίως κατά του σκιώδους στόλου, μετά την έγκριση του 20ού πακέτου κυρώσεων, και καλεί για την ταχεία υιοθέτηση του 21ου πακέτου κυρώσεων.
