Ο σπουδαίος σκηνοθέτης μιλάει για την πατρίδα του, το καταπιεστικό καθεστώς και το λουτρό αίματος στις διαδηλώσεις που σαρώνουν το Ιράν.
Ο Τζαφάρ Παναχί είναι ένας από τους πιο διάσημους εν ζωή σκηνοθέτες και ο νικητής του πιο πρόσφατου Χρυσού Φοίνικα για το πολιτικό του θρίλερ «Ένα απλό ατύχημα». Παράλληλα, ο 65χρονος σκηνοθέτης μιλάει συχνά για το καθεστώς στην πατρίδα του, το Ιράν, όπου έχει διωχθεί και λογοκριθεί.
Σχολιάζοντας την κατάσταση που επικρατεί αυτή τη στιγμή στο Ιράν, από τις ΗΠΑ όπου βρίσκεται αυτή τη στιγμή, θεωρεί ότι οι αντικυβερνητικές διαμαρτυρίες που σαρώνουν το Ιράν είναι αναπόφευκτες καθώς το αυταρχικό καθεστώς της χώρας καταρρέει σε πολλά μέτωπα.
Ο Παναχί συμμετέχει αυτή τη στιγμή σε διεθνή καμπάνια για τα Όσκαρ, με σκοπό την προώθηση της ταινίας «Ένα απλό ατύχημα». Μιλώντας σε πάνελ στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Παλμ Σπρινγκς, το οποίο αποτελούνταν από διεκδικητές του βραβείου Όσκαρ Καλύτερης Διεθνούς Ταινίας Μεγάλου Μήκους, υποστήριξε ότι το καθεστώς των μουλάδων του Ιράν παραμένει στην εξουσία λόγω της αιματηρής καταστολής.
«Επειδή χρησιμοποιεί βία, εξακολουθεί να έχει την εξουσία. Αν οι διαμαρτυρίες δεν είχαν λάβει χώρα σήμερα, θα ξέσπαγαν σύντομα. Και η αίσθησή μου είναι ότι ο λαός έχει αποφασίσει τι θέλει», πρόσθεσε ο Παναχί προβλέποντας «μαζικές δολοφονίες» στο Ιράν εάν οι αρχές δεν τερματίσουν γρήγορα την αναταραχή.
EPA / JALAL MORCHIDI
«Αυτό δεν είναι ταινία. Είναι η πραγματικότητα»
Ο σκηνοθέτης αναφέρθηκε στην κατάσταση που επικρατεί στο Ιράν και κατά την εμφάνισή του στην δεξίωση του National Board of Review για την απονομή των βραβείων. Ο Ιρανός σκηνοθέτης είναι μεταξύ των νικητών έχοντας αποσπάσει το βραβείο Καλύτερης Διεθνούς Ταινίας για το «Ένα απλό ατύχημα».
«Όσο εμείς βρισκόμαστε εδώ, το κράτος του Ιράν πυροβολεί διαδηλωτές και μια άγρια σφαγή συνεχίζεται, απροκάλυπτα, στους δρόμους του Ιράν», δήλωσε.
«Θεωρώ καθήκον μου να καλέσω τους καλλιτέχνες και τα μέλη της παγκόσμιας κινηματογραφικής κοινότητας να μιλήσουν ανοιχτά και να μη μείνουν σιωπηλοί. Χρησιμοποιήστε όποια φωνή και πλατφόρμα διαθέτετε. Καλέστε τις κυβερνήσεις σας. Απευθυνθείτε στις κυβερνήσεις σας ώστε να αντιμετωπίσουν αυτή την ανθρώπινη καταστροφή, αντί να κάνουν τα στραβά μάτια», ανέφερε επίσης.
Ο Παναχί, ο οποίος βρισκόταν στη φυλακή στην πατρίδα του, γύρισε κρυφά την ταινία για την οποία βραβεύτηκε με Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες. Πλέον έχει φύγει από τη χώρα αλλά πριν από εβδομάδες, το καθεστώς εξέδωσε ένταλμα σύλληψης σε περίπτωση επιστροφής του.
Η κατάσταση στο Ιράν
Έκτοτε, από τα τέλη Δεκεμβρίου ένα κίνημα λαϊκής αμφισβήτησης συγκλονίζει το Ιράν που έχει βυθιστεί στο χάος. Αυτό πυροδοτήθηκε στις 28 Δεκεμβρίου στην Τεχεράνη από εμπόρους που διαμαρτύρονταν για το κόστος διαβίωσης, αλλά επεκτάθηκε σε μεγάλο βαθμό στις πιο φτωχές περιοχές της χώρας, στα δυτικά.
Οι διαδηλώσεις που ξεκίνησαν ως αντίδραση στο κόστος διαβίωσης πήραν στην πορεία τη μορφή εξέγερσης κατά του καθεστώτος και της εξουσίας υπό τον αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Και πνίγηκαν στο αίμα. Οι νεκροί έχουν ξεπεράσει τους 2.500, με τον απολογισμό των απωλειών από την καταστολή των διαμαρτυριών να αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω.
EPA / JALAL MORCHIDI
Εκκλήσεις στη διεθνή κοινότητα
«Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει προκαλέσει ένα λουτρό αίματος για να καθυστερήσει την κατάρρευσή της. Όσοι επέζησαν αναζητούν ίχνη των αγαπημένων τους μέσα σε σωρούς από πτώματα», όπως είπε ο Παναχί περιγράφοντας την κατάσταση στη χώρα του.
Ο ίδιος και ο συμπατριώτης του Μοχάμαντ Ρασούλοφ ζήτησαν, με κοινή τους δήλωση, την περασμένη εβδομάδα παρέμβαση από την παγκόσμια κοινότητα. Η Ένωση Ανεξάρτητων Ιρανών Κινηματογραφιστών (IIFMA) απηύθυνε επίσης έκκληση στη διεθνή κοινότητα να αναλάβει δράση.
Στο μεταξύ, η ομάδα επιβεβαίωσε τον θάνατο του ηθοποιού και θεατρικού σκηνοθέτη Αχμάντ Αμπάσι και του σκηνοθέτη και διευθυντή παραγωγής Τζαβάντ Γκάντζι οι οποίοι δέχθηκαν πυρά από τις δυνάμεις του καθεστώτος ενώ συμμετείχαν σε διαδηλώσεις στην Τεχεράνη στις 9 Ιανουαρίου.
«Σήμερα, η πραγματική σκηνή δεν βρίσκεται στις οθόνες, αλλά στους δρόμους του Ιράν. Αυτό δεν είναι πλέον μια μεταφορά. Δεν είναι μια ιστορία. Δεν είναι μια ταινία. Είναι μια πραγματικότητα, γεμάτη σφαίρες, μέρα με τη μέρα. Ο κινηματογράφος έχει τη δύναμη να στέκεται στο πλευρό των ανυπεράσπιστων ανθρώπων. Ας σταθούμε στο δίπλα τους», ανέφερε ο Παναχί.
Αντίστοιχες ήταν οι δηλώσεις του στον γαλλικό ραδιοσταθμό France Inter. «Όποιος σιωπήσει σήμερα σε όποιο μέρος του κόσμου θα είναι κάποια μέρα υπόλογος στην Ιστορία», τόνισε.
«Έχουμε φτάσει στο αποκορύφωμα», συνέχισε, μετά τις διαδηλώσεις που έγιναν ύστερα από τον θάνατο, τον Σεπτέμβριο του 2022, της νεαρής κουρδικής καταγωγής Μαχσά Αμινί, που είχε συλληφθεί από την αστυνομία ηθών για παραβίαση του ενδυματολογικού κώδικα που επιβάλλεται στις γυναίκες, τις κινητοποιήσεις τρία χρόνια νωρίτερα κατά της αύξησης των τιμών της βενζίνης ή αυτές που ακολούθησαν την επανεκλογή, που αμφισβητήθηκε, του υπερσυντηρητικού προέδρου Μαχμούντ Αχμαντινεζάντ το 2009.
«Όλες αυτές οι κινητοποιήσεις και αυτές οι εξεγέρσεις μας οδήγησαν σε αυτή τη στιγμή. Και πιστεύω ότι εδώ πρέπει να τελειώνουμε», έκρινε.
Θα γυρίσει στο Ιράν;
Με βάση όλα αυτά γίνεται εύλογο το ερώτημα εάν θα γυρίσει στην πατρίδα του. Ωστόσο, ο ίδιος δεν διστάζει. Ξέρει την απάντηση, παρόλο που καταδικάστηκε σε φυλάκιση ενός έτους τον Δεκέμβριο του 2025.
«Για το καλό μου, πρέπει να επιστρέψω», είπε, υποστηρίζοντας ότι οπουδήποτε αλλού στον κόσμο νιώθει σαν τουρίστας γι΄αυτό και λαχταρά να επιστρέψει στην πατρίδα του. «Δεν είμαι το είδος του ανθρώπου που μπορεί να ζήσει οπουδήποτε εκτός από τη χώρα του», όπως τόνισε.
Αναφέρθηκε μάλιστα τους υπόλοιπους Ιρανούς σκηνοθέτες που βρίσκονται στη φυλακή, ή, όπως αυτός, που έχουν ήδη εκτίσει ποινή φυλάκισης, για να εξηγήσει τη θέση του. «Αυτό που κάνω δεν είναι τίποτα το ιδιαίτερο. Κάνω απλώς αυτό που κάνουν και οι άλλοι συνάδελφοί μου», είπε.
Η ταινία «Ένα απλό ατύχημα» είναι εμπνευσμένη από τον χρόνο που είχε περάσει ο Παναχί στη φυλακή στο Ιράν πριν από την απελευθέρωσή του το 2023, και τους ανθρώπους που γνώρισε κάτω από αυτές τις βάναυσες συνθήκες.
Και παρόλο που έχει την εμπειρία της φυλακής είναι διατεθειμένος να επιστρέψει στο Ιράν, και πίσω από τα κάγκελα. «Θα πάω στη φυλακή για ένα χρόνο και θα γυρίσω με ένα νέο σενάριο», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ιωάννα Βαρδαλαχάκη- [email protected]
