Μια ενστικτώδης αποστροφή του Παύλου ντε Γκρες, οι έξι λέξεις της φράσης «πολλά περνάνε από το μυαλό μου», ήταν αρκετή για να προξενήσει υπερδιέγερση -έως κρίση ταχυπαλμίας, αναλόγως των προσδοκιών ή των φόβων του εκάστοτε ενδιαφερομένου- στην ελληνική πολιτική σκηνή.
Εύλογα ως έναν βαθμό, καθώς το «πολλά περνάνε από το μυαλό μου», στα συμφραζόμενα μιας εφ’ όλης της ύλης συνέντευξης του πάλαι ποτέ «διαδόχου», δεν μπορεί παρά να σημαίνει ότι ο Παύλος όντως εξετάζει το ενδεχόμενο να εμπλακεί στα καθ’ ημάς κοινά, κατ’ αρχήν τουλάχιστον.
Διεκδικώντας φυσικά έναν ρόλο ρυθμιστή των εξελίξεων – αν όχι πρωταγωνιστή. Εξάλλου, κυρίως υπό αυτό το πρίσμα θα μπορούσε να έχει νόημα η ίδια η συνέντευξη και η επιλογή της δεδομένης συγκυρίας, το timing για την τηλεοπτική εμφάνιση του Παύλου. Σαν ένα διακριτικό, εκ του ασφαλούς, πλην πολλαπλώς σημαντικό προεόρτιο της προεκλογικής περιόδου, όπως και αν αυτή ορίζεται.
Το παράδειγμα του Συμεών Β’
Η πολυαναμενόμενη ερώτηση της 90λεπτης συνέντευξής του στον ΑΝΤ1, στην οποία ο Παύλος ντε Γκρες απάντησε με την ως άνω σιβυλλική φράση, αφορούσε προφανώς το εάν θα εξέταζε το ενδεχόμενο να ακολουθήσει το παράδειγμα του Βούλγαρου Συμεών Β’. Δηλαδή ενός τέως βασιλέα (τσάρου), ο οποίος μισό και πλέον αιώνα μετά την κατάργηση της βασιλείας στη Βουλγαρία αποφάσισε να δοκιμάσει την τύχη του διεκδικώντας την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων συμπολιτών του ως κοινός πολιτικός και όχι ως μονάρχης κληρονομικώ δικαιώματι.
Ο Συμεών εντέλει κατόρθωσε να κερδίσει τις εκλογές στη χώρα του το 2001 και να σχηματίσει κυβέρνηση, προσθέτοντας στο βιογραφικό του τον τίτλο του πρωθυπουργού, μετά από εκείνον του άνακτος. Και καθώς ο Συμεών τυγχάνει συγγενής του (όπως και οι βασιλείς της Δανίας, της Ισπανίας, της Μεγάλης Βρετανίας κ.ά.), ο Παύλος θα μπορούσε να εμπνευστεί από εκείνον και να επιχειρήσει να τον μιμηθεί.
«Δεν με ενδιαφέρει η πολιτική»
Ωστόσο, ακούγοντας πιο προσεκτικά όσα είπε ο Παύλος ντε Γκρες στον Νίκο Χατζηνικολάου, αυτό το «πολλά περνάνε από το μυαλό μου» δεν συμπεριλαμβάνει απαραιτήτως κάποιο σχέδιο ή πρόθεση έστω απευθείας ανάμειξής του στα πολιτικά πράγματα της Ελλάδας. Αντιθέτως, στην ουσία ο Παύλος απέκλεισε κάθε προοπτική να δραστηριοποιηθεί προς αυτή την κατεύθυνση, δηλώνοντας απερίφραστα πως δεν είναι πολιτικός, ασχέτως «εάν η πολιτική είναι στο αίμα μου» όπως είπε χαρακτηριστικά.
«Οχι, δεν με ενδιαφέρει η πολιτική. Εμένα με ενδιαφέρει να είμαι χρήσιμος και να κάνω κάτι καλό για την πατρίδα μου. Οι σχέσεις μου με άλλες χώρες είναι πολύ ισχυρές, με εταιρείες, με ανθρώπους από διάφορα πεδία κ.λπ., οι οποίοι μπορεί να είναι χρήσιμοι για την Ελλάδα. Οπότε, εάν υπάρξει τρόπος να τους κάνω να βοηθήσουν τη χώρα μας, βεβαίως και θα το κάνω».
Αυτά δήλωσε ο Παύλος ντε Γκρες επί του ζητήματος της εμπλοκής του στην πολιτική, προς απογοήτευσιν ενδεχομένως όσων καλλιεργούσαν την προσδοκία μιας οιονεί παλινόρθωσης της βασιλείας στον νοσταλγικό απόηχο του «Ερχεται», του «Εξαδάκτυλου», του «αητού ο γιος» κ.λπ. Ομως, ο ίδιος ο Παύλος υπενθύμισε, με κάθε δυνατή έμφαση, ότι το ημερολόγιο σήμερα γράφει 2026, όχι 1920 ή οτιδήποτε άλλο. Οτι είναι χαρούμενος που εκείνος και η οικογένειά του απέκτησαν επιτέλους νόμιμη ταυτότητα, ότι έπαψαν να θεωρούνται «ανιθαγενείς», ότι η δημοκρατία και το σύνταγμα στην Ελλάδα είναι στέρεα και ακλόνητα.
Οπως επίσης και ότι σε περίπου ενάμιση χρόνο, απολαμβάνοντας το πλήρες status του Ελληνα πολίτη, θα έχει τη δυνατότητα να ασκήσει για πρώτη φορά το εκλογικό του δικαίωμα στη γενέτειρά του, τη χώρα όπου έχει επιλέξει να ζει και να θεωρεί πατρίδα του.
Το project του Παύλου
Η αποκλειστική εστίαση της προσοχής στο εάν ο Παύλος ντε Γκρες θα προχωρήσει ή δεν θα προχωρήσει στην ίδρυση του δικού του πολιτικού σχηματισμού, εάν θα συνεργαστεί με κάποιο από τα υπάρχοντα κόμματα ή όσα κυοφορούνται κ.λπ., πιθανότατα επισκιάζει το πραγματικό νέο που είχε να κομίσει με τη συνέντευξή του: τη φιλοδοξία του να δημιουργήσει στην Ελλάδα έναν οργανισμό ενίσχυσης και στήριξης της νεανικής επιχειρηματικότητας σε στενή συνάφεια με την εθνική προσπάθεια για τον επαναπατρισμό όσων περισσότερων από τους οικονομικούς μετανάστες, του brain drain.
Ο φορέας που έχει κατά νου ο Παύλος μοιάζει να βασίζεται εν μέρει στο πρότυπο του King’s Trust International, το οποίο έχει ιδρύσει ο βασιλιάς Κάρολος της Βρετανίας. Μάλιστα ο Παύλος έχει άμεση εμπειρία από το πώς λειτουργεί στην πράξη ο συγκεκριμένος μηχανισμός/εκκολαπτήριο απασχόλησης, καθώς έχει διατελέσει πρόεδρός του την περίοδο 2016-2022, ενώ μέχρι σήμερα διατηρεί τη θέση του αντιπροέδρου.
Με προγραμματικό στόχο την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων, την υποστήριξη επιχειρηματικών σχεδίων κ.ο.κ., το King’s Trust International υπερηφανεύεται πως έχει συνδράμει περί τους 100.000 νέους ανθρώπους, από το 2015 έως σήμερα, στη Βρετανία και σε ακόμη 20 χώρες του κόσμου. Μια εκδοχή του, προσαρμοσμένη στην ελληνική πραγματικότητα, θα μπορούσε να αποτελέσει απτή απόδειξη ότι ο Παύλος δεν αναλίσκεται στον οραματισμό, αλλά ότι υλοποιεί τις ιδέες του προς όφελος των συμπολιτών του και ότι αξιοποιεί τη δικτύωση και τις στενές σχέσεις του με την παγκόσμια ιντελιγκέντσια, μια ελίτ ισχυρών, στην οποία εντάσσονται από μεγιστάνες του πλούτου έως μέλη εν ενεργεία και εν αποστρατεία βασιλικών οίκων – κατά το πλείστον συγγενών της οικογένειας Ντε Γκρες.
Βεβαίως, ο Παύλος ούτε διευκρίνισε, ούτε ερωτήθηκε καν για το πώς και πότε, πού, με ποιους συνεργάτες κ.λπ σκοπεύει να ιδρύσει το ταμείο ενίσχυσης νέων Ελλήνων επιχειρηματιών. Περιορίστηκε στο να διατυπώσει τις προθέσεις του ως έναν εξιδανικευμένο αλλά αφηρημένο ευσεβή πόθο, όχι σαν ένα συντεταγμένο project. Μια προαναγγελία άνευ συγκεκριμένων λεπτομερειών ή δεσμευτικών όρων και τίποτα περισσότερο.
Τα λάθη του Κωνσταντίνου
Το αίσθημα του ressentiment, της πικρίας για τα περασμένα, κάνει τακτικά την εμφάνισή του στα λόγια του Παύλου ντε Γκρες, αλλά μόνο ως διάψευση. Ο ίδιος φαίνεται πως προσπαθεί επίμονα να ανασκευάσει την εντύπωση ότι η τέως βασιλική οικογένεια καθηλώθηκε σε μια μορφή μνησικακίας και στεναχώριας, ενός διαρκούς παραπόνου απέναντι στο ελληνικό κράτος.
Επιγραμματικά, το μήνυμά του Παύλου είναι «περασμένα ξεχασμένα» για τα χρόνια που οι Ντε Γκρες (τότε Γλύξμπουργκ) θεωρούνταν ανεπιθύμητοι στην Ελλάδα, τους παραχωρούνταν μόνο μερικές ώρες για να τελέσουν την κηδεία της Φρειδερίκης και να εγκαταλείψουν ξανά τη χώρα, όταν αποδύονταν σε δικαστική διαμάχη για τη βασιλική περιουσία κ.λπ.
Ολα αυτά δεν έχουν σημασία πια για τον Παύλο κατά τα λεγόμενά του και το μόνο που μετρά πια γι’ αυτόν είναι ότι μπορεί να ζει στην Αθήνα, στο διαμέρισμά του στο κέντρο της πόλης, να συναναστρέφεται ανεμπόδιστα τους Ελληνες φίλους του, να φαντάζεται τους γιους του να εκπληρώνουν τις στρατιωτικές υποχρεώσεις τους στις ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις κ.ο.κ.
Παρ’ όλα αυτά, η πικρία δεν έχει εξαφανιστεί τελείως από το μυαλό του. Θα έλεγε κανείς ότι διατηρεί ένα κομμάτι αυτού του βασιλικού ressentiment εν είδει φόρου τιμής στον πατέρα του, για τον οποίο ο Παύλος είναι απολύτως πεπεισμένος ότι:
α/ δεν θα μπορούσε να έχει κάνει τίποτε περισσότερο απ’ ό,τι τελικά έκανε (δηλαδή να φωτογραφηθεί, υποτίθεται κατηφής, με τους πραξικοπηματίες) για να αντισταθεί στη χούντα της 21ης Απριλίου 1967 και
β/ ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αθέτησε την υπόσχεση που είχε δώσει στον Κωνσταντίνο σχετικά με την αποκατάστασή του στον θρόνο το 1974.
Τα δύο αυτά σημεία αποτελούν διαχρονικά βασικές αιχμές κατά της πολιτικής κρίσης και της ικανότητας του Κωνσταντίνου, παρόλο ότι στη θητεία του ως βασιλέα των Ελλήνων υπήρξαν πλείστοι εξόφθαλμα κάκιστοι χειρισμοί σε μια σειρά από θέματα κρίσιμης εθνικής σημασίας.
«Ολα καταλήγουν στο “εάν”»
Πέραν της ιστορίας, όμως, το ενδιαφέρον επί του παρόντος έχει να κάνει με το πώς ο Παύλος προσεγγίζει το παρελθόν, πασχίζοντας να υπερασπιστεί την υστεροφημία του πατέρα του. «Ολα καταλήγουν στο “εάν”», επισήμανε στη συνέντευξή του. Εξηγώντας ότι «αν ο Κωνσταντίνος δεν ήταν τόσο νέος βασιλιάς τον Απρίλιο του 1967, εάν δεν είχαν φέρει τανκς να τον περικυκλώσουν στο Τατόι, εάν δεν είχε χάσει από δίπλα του ανθρώπους που τους έκλεισαν στη φυλακή και άλλους που στράφηκαν εναντίον του, εάν λειτουργούσαν κανονικά τα ΜΜΕ και οι επικοινωνίες, θα μπορούσε να έχει δράσει με άλλον τρόπο. Αλλά ήταν μόνος του. Μόνο με τη σύζυγό του που ήταν έγκυος σε εμένα και θα γεννούσε σε έναν μήνα. Στον λόγο του ο βασιλέας Παύλος, όταν ο Κωνσταντίνος ήταν 18 ετών, του είχε πει ότι “πρώτα πρέπει να πονέσει ο βασιλεύς και όχι ο λαός. Πρέπει να προστατεύσεις τη χώρα σου, να μην έχει αιματοχυσία”. Και γι’ αυτό κράτησε αυτή τη στάση ο Κωνσταντίνος κατά την εκδήλωση του πραξικοπήματος. Ομως, ήταν ο μόνος και ο πρώτος που έκανε κίνηση ενάντια στη χούντα με το αντικίνημα».
«Ενας κύριος»…
Οσο για τον λόγο που ο Κωνσταντίνος δεν επέστρεψε αμέσως μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας, ο Παύλος επέρριψε ακέραια την ευθύνη στον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Τον οποίο αποκάλεσε «έναν κύριο» και «μια προσωπικότητα», αποφεύγοντας ακόμη και την απλή αναφορά του ονόματός του. Ο Παύλος ντε Γκρες παραμένει πεπεισμένος ότι ο πατέρας του εξαπατήθηκε από τον πρώτο πρωθυπουργό της Μεταπολίτευσης, γεγονός που κατά τη γνώμη του έγινε καταλύτης στα δημόσια ήθη και τις αντιλήψεις έτσι ώστε η τέως βασιλική οικογένεια να αντιμετωπίζεται παγίως με εμπάθεια και εχθρότητα από την Ελλάδα συνολικά. Κάτι που, όπως επαναλαμβάνει, ήταν άδικο και επώδυνο για τον ίδιο και τους στενούς συγγενείς του – αλλά που «πια το έχουμε ξεπεράσει».
Η Σοφία επιστρέφει
Για την Ειρήνη, μέσα στην απέραντη θλίψη της, ήρθε στην Αθήνα η βασίλισσα Σοφία πριν από έναν περίπου μήνα, στην Ειρήνη κυρίως στηρίχθηκε σχεδόν καθ’ όλη τη διάρκεια της επικήδειας τελετής και για την Ειρήνη πρόκειται να έρθει ξανά προς το τέλος του Φεβρουαρίου, για το σαρανταήμερο μνημόσυνο της αγαπημένης αδελφής της. Μια παράξενη ταυτοπροσωπία και ετεροπροσωπία φέρνει στην επιφάνεια η τελευτή της πριγκίπισσας Ειρήνης και η ταυτόχρονη ανάδειξη σε πρωταγωνίστρια της νεαρής «αουτσάιντερ» -μόλις δέκατης στη σειρά διαδοχής για τον ισπανικό θρόνο- Ιρένε Ουρνταγκαρίν. Εξ ου και μια αύρα κάπως μεταφυσική περιβάλλει την παρουσία, την προηγούμενη και την επικείμενη, της βασίλισσας Σοφίας στην Ελλάδα, κάτι σαν συμβολικό πέρασμα της σκυτάλης και μετενσάρκωση ανάμεσα σε δύο μέλη της βασιλικής οικογένειας με το ίδιο όνομα: Ειρήνη.
Μετά την απώλεια της πριγκίπισσας Ειρήνης, η Ιρένε Ουρνταγκαρίν είναι εκείνη που κλήθηκε να καλύψει το οδυνηρό κενό στη ζωή της Σοφίας. Η 20χρονη Ιρένε είναι μεν ένα από τα οκτώ εγγόνια που απέκτησε η Σοφία από τα τρία παιδιά της με τον εν διαστάσει, άπιστο σύζυγο και τέως βασιλέα της Ισπανίας, τον Χουάν Κάρλος.
Αλλά το πιο σημαντικό στην περίπτωσή της είναι ότι ως προσωπικότητα η Ιρένε μοιάζει να έχει κληρονομήσει όλα τα αντισυμβατικά χαρακτηριστικά της θανούσας Ειρήνης. Επιπλέον, δε, και μολονότι η διαθήκη δεν έχει ανοιχθεί ακόμη, η Ιρένε Ουρνταγκαρίν φέρεται ως η βασική κληρονόμος κατά κυριολεξία, εφόσον η πριγκίπισσα Ειρήνη, από όλους τους απογόνους της δυναστείας, φέρεται πως κατέλιπε τα υπάρχοντά της πρωτίστως στην Ιρένε και δευτερευόντως στους υπόλοιπους τρεις αδελφούς της.
Η πριγκίπισσα Λεονόρ
Ομως, πίσω από αυτή την επιλογή, η οποία αποτελεί ζήτημα που απασχολεί έντονα την ισπανική κοινωνία το τρέχον διάστημα, ως παραλειπόμενο και όχι μόνο εφόσον παρεκκλίνει από το πρωτόκολλο, πιθανολογείται πως δεν υποκρύπτεται κάποια δυσαρέσκεια προς τους αυτονόητους για τον βασιλικό οίκο κληρονόμους, την πριγκίπισσα Λεονόρ και την Ινφάντα Σοφία της Αστούριας, ήτοι τις δύο θυγατέρες του νυν βασιλέα Φελίπε και της βασίλισσας Λετίθια.
Απλώς, σε πλήρη εναρμόνιση με τον αντικομφορμισμό που τη διέκρινε σε όλη της τη ζωή, προτού απολέσει την πνευματική διαύγειά της και πεθάνει ως ανοϊκή, η πριγκίπισσα Ειρήνη είχε φροντίσει να κληροδοτήσει την περιουσία της εν όλω στα τέσσερα παιδιά της ανιψιάς της, Ινφάντας Κριστίνας – κυρίως όμως στο μοναδικό θήλυ μέλος από τον συγκεκριμένο κλάδο της οικογένειας, την Ιρένε ντε τόδος λος Σάντος Ουρνταγκαρίν υ ντε Μπορμπόν (Ειρήνη των Αγίων Πάντων Ουρνταγκαρίν και των Βουρβόνων).
Δεδομένου ότι η πριγκίπισσα Ειρήνη ουδέποτε παντρεύτηκε, παραμένοντας άκληρη από επιλογή, θέλησε να διαιωνίσει τη μνήμη της μέσω της Ιρένε και όχι, όπως οι περισσότεροι προέβλεπαν, δημιουργώντας π.χ. κάποιο ταμείο χρηματοδότησης φιλανθρωπικών ενεργειών. Παρά τη συστηματική δραστηριοποίησή της στο πεδίο των κοινωφελών δράσεων, η Ειρήνη προέκρινε το να εμπιστευτεί την Ιρένε, η οποία δεν είναι απλώς συνονόματη με τη αποβιώσασα, αλλά υπήρξε και η πιο αγαπημένη της εν ζωή. Κανένα από τα μέλη της τελευταίας γενιάς δεν ενδιαφερόταν τόσο πολύ για την πριγκίπισσα Ειρήνη όσο η Ιρένε. Κάτι που ισχύει εξίσου για τη στενή σχέση της με τη γιαγιά της, τη βασίλισσα Σοφία.
Στην Αθήνα με την Ιρένε
Με έκδηλη και μάλλον ανυπόκριτη τρυφερότητα, η Ιρένε εθεάθη δίπλα στη Σοφία κατά την παραμονή τους στην Αθήνα τόσο κατά τη διάρκεια της κηδείας, στις 19 Ιανουαρίου 2026, όσο και τις ώρες που ακολούθησαν. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ το βασιλικό ζεύγος Φελίπε και Λετίθια μαζί με τις δύο κόρες τους αναχώρησαν αμέσως μετά την κηδεία της Ειρήνης λόγω της πολύνεκρης σιδηροδρομικής τραγωδίας στο Αδαμούθ, η βασίλισσα Σοφία παρέμεινε στην Αθήνα μαζί με την Ιρένε Ουρνταγκαρίν.
Την επόμενη μέρα, μετά τον ενταφιασμό της Ειρήνης στο Τατόι δίπλα στον αδελφό της, Κωνσταντίνο, η Σοφία και η Ιρένε γευμάτισαν στο ξενοδοχείο «Electra Metropolis», δίπλα σχεδόν στη Μητρόπολη των Αθηνών, όπου μόλις την προηγούμενη ημέρα είχε τελεστεί η εξόδιος ακολουθία για την πριγκίπισσα Ειρήνη.
Παρά το πένθος, η Σοφία έδειχνε σχετικώς ευδιάθετη και δεν επεδίωξε την απομόνωση. Αντιθέτως ήταν, όπως συνήθως, χαμογελαστή και προσηνής: χαιρέτησε ευγενικά τους υπόλοιπους θαμώνες στο roof garden του ξενοδοχείου και ευχαρίστησε όσους τη συλλυπήθηκαν για την απώλεια της αδελφής της.
Ακολούθως η βασίλισσα Σοφία αφοσιώθηκε στη συζήτηση που είχε με την εγγονή της, μιας και το κοινό ταξίδι τους στην Αθήνα, έστω και για ένα τόσο θλιβερό καθήκον, ήταν ευκαιρία επανασύνδεσης – η Ιρένε τα τελευταία χρόνια ζει στη Βρετανία ως φοιτήτρια τουριστικού μάνατζμεντ. Αλλά η ομοιότητα με την πριγκίπισσα Ειρήνη εντοπίζεται στην αντίληψη που έχει για τον εαυτό της ως μέλος μιας βασιλικής δυναστείας.
Στον θρόνο της Ισπανίας
Μακριά από τη δημοσιότητα και την υπερέκθεση στα social media, η Ιρένε έχει συμμετάσχει ως εθελόντρια σε ανθρωπιστικές αποστολές στην Καμπότζη, όπου προσέφερε τις υπηρεσίες της συνδράμοντας παιδιά με ειδικές ανάγκες. Η ίδια είναι δυσλεξική, μια διαταραχή με την οποία παλεύει από την παιδική της ηλικία. Γι’ αυτό και ο πατέρας της, ο Ινιάκι Ουρνταγκαρίν, στην αυτοβιογραφία του που μόλις κυκλοφόρησε στην Ισπανία εκφράζει τον θαυμασμό του στην «ηρωίδα» θυγατέρα του. Η οποία, με τον δικό της τρόπο, αναδεικνύεται ως μια απρόσμενη απειλή για τη δημοφιλία της Λεονόρ, της επίσης 20χρονης πριγκίπισσας της Αστούριας, ενός κοριτσιού που προαλείφεται και εν τινί μέτρω «προπαρασκευάζεται» συστηματικά με μόνο στόχο της ύπαρξής της το να διαδεχθεί τον πατέρα της, τον βασιλέα Φελίπε ΣΤ’, στον θρόνο της Ισπανίας, φυσικά όταν επέλθει το αναπόδραστο πλήρωμα του χρόνου.
