Ο γόρδιος δεσμός του καλωδίου: Η Αθήνα αποφασισμένη για την επανέναρξη των ερευνών, η Τουρκία ζητάει εξηγήσεις ως… «παράκτιο κράτος»

Σε γόρδιο δεσμό εξελίσσεται η επανέναρξη των ερευνών για την πόντιση του καλωδίου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου – Κρήτης, καθώς μετά και τις τελευταίες απειλές της Τουρκίας η εταιρεία που διαχειρίζεται το έργο ολοκληρώνει την τεχνική προετοιμασία και είναι σε συνεννόηση με την κυβέρνηση για το πότε θα υποβάλει επισήμως το αίτημα για αδειοδότηση του πλοίου και έκδοση NAVTEX.

Η Αθήνα, πάντως, δηλώνει με κάθε τρόπο ότι το έργο θα γίνει κανονικά και θα εκδοθεί η NAVTEX μόλις υποβληθεί το αίτημα από την εταιρεία.

Επειτα από αρκετές ημέρες που η ανακύκλωση δημοσιευμάτων από τον ελληνικό και τον τουρκικό Τύπο δημιούργησε ένα συγκεχυμένο σκηνικό, δίνοντας την εντύπωση στην Τουρκία ότι η Αθήνα εξετάζει ακόμη και αλλαγή όδευσης του καλωδίου, το τουρκικό υπουργείο Αμυνας ανέλαβε και πάλι να θέσει το πλαίσιο που από την αρχή -και παρά τις παρανοήσεις που πιθανόν υπήρχαν σε καλοθελητές όλων των πλευρών- παραμένει το ίδιο από το 2024 και το επεισόδιο της Κάσου.

Η Αγκυρα επανέλαβε την πάγια θέση της ότι οποιαδήποτε δραστηριότητα, είτε τοποθέτησης καλωδίων/αγωγών, είτε επιστημονική έρευνα που πρόκειται να διεξαχθεί στην «τουρκική υφαλοκρηπίδα», πρέπει να συντονιστεί με την Τουρκία ως «παράκτιο κράτος». Και προειδοποιεί ότι «δεν θα επιτρέψει καμία μη εξουσιοδοτημένη δραστηριότητα στην τουρκική υφαλοκρηπίδα», η οποία έχει αποτυπωθεί μονομερώς με την επιστολή που κατατέθηκε στα Ηνωμένα Εθνη στις 18 Μαρτίου του 2020 και αποτελεί την πρώτη επίσημη καταγραφή επί χάρτου της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Η ανακοίνωση του τουρκικού ΥΕΘΑ περιορίζει σημαντικά τις προσπάθειες που καταβάλλονται και στο παρασκήνιο για την εξεύρεση μιας φόρμουλας, η οποία θα επιτρέψει την επανέναρξη των ερευνών ανατολικά της Κάσου και μέχρι την Κύπρο, με τρόπο που να διασφαλίζονται πλήρως τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και συγχρόνως να αποφευχθεί μια αντίδραση της Τουρκίας, η οποία αναπόφευκτα θα οδηγούσε σε κρίση.

Μείζον θέμα

Είναι σαφές πλέον ότι το θέμα της έρευνας και πόντισης του καλωδίου της ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI έχει αναχθεί σε μείζον θέμα ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης, καθώς για την μεν Ελλάδα αποτελεί κρίσιμο ζήτημα άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων σε νομίμως οριοθετημένη ΑΟΖ και δικαιωμάτων επί της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, ενώ για την Τουρκία πρόκειται για ζήτημα επιβεβαίωσης επί του πεδίου και νομιμοποίησης του τουρκολιβυκού μνημονίου, που αποτελεί το θεμέλιο της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Η Τουρκία, απαιτώντας να έχει λόγο ως «παράκτιο κράτος» για κάθε δραστηριότητα επί της «τουρκικής υφαλοκρηπίδας», αποκλείει και τα σενάρια που είχαν δει το φως της δημοσιότητας για ενδεχόμενη «γνωστοποίηση» (notification) σε όλα τα κράτη της Ανατολικής Μεσογείου των ερευνών ως εναλλακτική λύση της υποβολής αιτήματος προς την Τουρκία για τη διεξαγωγή των ερευνών.

Σε αυτή την κατεύθυνση κινούνταν, σύμφωνα με πληροφορίες, και οι κρούσεις που έγιναν από γαλλικής πλευράς προς την Αγκυρα.

Από την πρώτη στιγμή, βεβαίως, και αυτή η εναλλακτική είχε τρωτά σημεία, καθώς η γνωστοποίηση των ερευνών και στα άλλα κράτη γίνεται με την έκδοση της NAVTEX από το παράκτιο κράτος.

Επίσης, η γνωστοποίηση ερευνών, που περιλαμβάνει, σύμφωνα με την ακολουθούμενη πρακτική, ολοκληρωμένο φάκελο για το πλοίο, τα χαρακτηριστικά του, την πορεία του και άλλα τεχνικά στοιχεία, υποβάλλεται προς το παράκτιο κράτος, το οποίο ασκεί τα κυριαρχικά δικαιώματα του επί των συγκεκριμένων θαλάσσιων ζωνών και έχει και την ευθύνη της έκδοσης NAVTEX.

Η Αθήνα είναι προφανές ότι σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να αποδεχθεί ότι θα υπάρξει τέτοιου είδους «γνωστοποίηση-αίτηση άδειας» προς τις τουρκικές αρχές, καθώς κάτι τέτοιο θα αποτελούσε επίσημη, έστω και έμμεση, αποδοχή του τουρκολιβυκού μνημονίου και ακύρωση της οριοθετημένης ελληνικής ΑΟΖ, αναγνωρίζοντας έτσι μια μορφή συνδιαχείρισης των συγκεκριμένων περιοχών.

Ιδιαίτερα αντιπαραγωγική ήταν η συζήτηση για ενδεχόμενη αλλαγή όδευσης του καλωδίου, ώστε να αποφύγει δήθεν το θαλάσσιο πάρκο το οποίο πρόσφατα θέσπισε η Τουρκία και έτσι να αποφευχθούν αντιδράσεις. Με αυτόν τον τρόπο, λοιπόν, δόθηκε μήνυμα στην άλλη πλευρά ότι η Ελλάδα αναζητά τρόπους υπαναχώρησης, υποκύπτοντας στην τουρκική πίεση.

Η πραγματικότητα, βεβαίως, είναι ότι δεν υπήρχε κανένας λόγος τέτοιας επιλογής, μια και η αρχική όδευση του καλωδίου διέρχεται δεκάδες μίλια νοτιότερα από το θαλάσσιο πάρκο της Τουρκίας. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι οι ενστάσεις της Τουρκίας δεν περιορίζονται στο θαλάσσιο πάρκο και έτσι φρόντισε την Πέμπτη, με την ανακοίνωση του υπουργείου Αμυνας, να ξεκαθαρίσει ότι το «απαγορευτικό» που θέτει αφορά όλη την περιοχή που παράνομα έχει «οριοθετήσει» ως τουρκική ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα.

Περιοχή η οποία, με βάση και τον χάρτη που μονομερώς έχει καταθέσει στον ΟΗΕ, ξεκινά από τα εξωτερικά όρια των χωρικών υδάτων των 6 ναυτικά μίλια των ελληνικών νησιών.

Ετσι, ακόμη και οι ιδέες για αλλαγή όδευσης του καλωδίου, που εκ των πραγμάτων θα έθεταν νέο ζήτημα βιωσιμότητας του έργου λόγω του αυξημένου κόστους ενός νέου σχεδιασμού της όδευσης, δεν δίνουν λύση στο πρόβλημα που υπάρχει λόγω της τουρκικής στάσης.

Επίδειξη ισχύος

Η Τουρκία, πάντως, επέλεξε και πάλι την Κύπρο για μια επίδειξη ισχύος σε απάντηση και των κινήσεων της Λευκωσίας για ενίσχυση της συμμαχικής σχέσης με το Ισραήλ, αλλά και προώθησης της υλοποίησης των ενεργειακών σχεδίων με την αξιοποίηση του φυσικού αερίου στο κοίτασμα «Γλαύκος» από την Exxon Mobil.

Σε συνέχεια των ερευνών που είχαν ξεκινήσει τον Ιούλιο, η Τουρκία επέλεξε να εκδώσει νέα NAVTEX για έναρξη ερευνών από το «Oruc Reis» στην περιοχή μεταξύ Τουρκίας και Κατεχομένων για την πόντιση του αγωγού φυσικού αερίου.

Την κίνηση αυτή έσπευσε να καταγγείλει η Αθήνα με δήλωση διπλωματικών πηγών που επεσήμαναν ότι «σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), μονομερείς ενέργειες για την ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών, χωρίς τη συναίνεση της Κυπριακής Δημοκρατίας, στερούνται νομικής βάσης και παραβιάζουν την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα», προσθέτοντας ότι «οι ενέργειες αυτές εντάσσονται σε μια διαρκή προσπάθεια εδραίωσης των τετελεσμένων της κατοχής και αντιβαίνουν προδήλως στους κανόνες του διεθνούς δικαίου».

Η Αθήνα στέλνει το μήνυμα ότι η παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας και η αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων, που αποτελεί γενικευμένη πρακτική της Τουρκίας, στο πλαίσιο του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά λειτουργεί αποσταθεροποιητικά σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ