Ορισμένες από τις κορυφαίες ευρωπαϊκές δυνάμεις αποδέχονται πλέον ότι τα πλοία που διέρχονται από τα ζωτικής σημασίας Στενά του Ορμούζ θα πρέπει να καταβάλλουν τέλη στο Ιράν και στο Ομάν, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα.
Η προοπτική επιβολής κάποιου είδους τέλους παροχής υπηρεσιών, μετά τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, θεωρείται πλέον δεδομένη από δύο από τις πηγές, όπως μεταδίδει το Bloomberg.
Σε ιδιωτικές συνομιλίες, ορισμένοι αξιωματούχοι αραβικών κρατών του Κόλπου συμμερίζονται την ίδια άποψη, ανέφεραν οι ίδιες πηγές, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι αυτή δεν αποτελεί κατ’ ανάγκην την επίσημη θέση των κυβερνήσεών τους.
Παραμένει ασαφές ποια μορφή θα έχουν τα τέλη ή ποιο θα είναι το ύψος τους που οποιαδήποτε χώρα θα ήταν διατεθειμένη να αποδεχθεί. Οι ΗΠΑ και οι αραβικές χώρες του Κόλπου, πάντως, εξακολουθούν να επιμένουν ότι το Ιράν και το Ομάν δεν μπορούν να επιβάλουν οποιουδήποτε είδους χρεώσεις για τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ. Οι ανησυχίες επικεντρώνονται στην τήρηση του διεθνούς ναυτικού δικαίου, καθώς και στον κίνδυνο να δημιουργηθεί προηγούμενο που θα επέτρεπε και σε άλλες χώρες να επιβάλουν τέλη σε διαφορετικές διεθνείς θαλάσσιες οδούς.
Παρότι φαίνεται να συμβιβάζονται με την ιδέα των πρόσθετων επιβαρύνσεων, οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν ζητήσει από Ιρανούς και Ομανούς αξιωματούχους να μην κάνουν διακρίσεις εις βάρος πλοίων με βάση την εθνικότητά τους, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες προωθούν επίσης τη δημιουργία μιας διεθνούς ναυτικής συμμαχίας που θα συμβάλει στην εκκαθάριση ναρκών στα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, η ανάπτυξη αυτής της δύναμης θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των διαπραγματεύσεων για την επίτευξη μόνιμης ειρηνευτικής συμφωνίας, ανέφεραν οι ίδιες πηγές.
Η κυβέρνηση του Μπαχρέιν, σε ανακοίνωσή της, δήλωσε ότι δεν έχει αποδεχθεί ούτε έχει καν υποδείξει πως αποδέχεται οποιαδήποτε τέλη ή διόδια για τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά.
“Η ελεύθερη και ανεμπόδιστη διέλευση της διεθνούς ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών αποτελεί ζήτημα διεθνούς δικαίου και όχι αντικείμενο διαπραγμάτευσης”, σημείωσε χαρακτηριστικά το Μπαχρέιν.
Το Ομάν έχει ενημερώσει Ευρωπαίους αξιωματούχους ότι δεν υπάρχει δυνατότητα επιστροφής στην προπολεμική κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, μετέδωσε το Bloomberg την περασμένη εβδομάδα. Τα πλοία που διέρχονται από αυτή τη θαλάσσια οδό -η οποία αποτελεί κρίσιμο σημείο διέλευσης για τις ενεργειακές προμήθειες από τον Περσικό Κόλποη ενδέχεται να επιβαρύνονται με τέλη για υπηρεσίες που σχετίζονται με την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος από ρύπανση, καθώς και με το κόστος της ναυσιπλοΐας.
Το Ομάν δέχεται πιέσεις και από τις 2 πλευρές
Το Ομάν, σύμμαχος τόσο της Δύσης όσο και του Ιράν, βρίσκεται αντιμέτωπο με πιέσεις και από τις δύο πλευρές. Δημοσίως, το σουλτανάτο, το οποίο συνορεύει με το νότιο τμήμα των Στενών του Ορμούζ, έχει στείλει αντικρουόμενα μηνύματα σχετικά με το τι προτίθεται να πράξει, αν και πάντοτε δηλώνει ότι θα τηρήσει το διεθνές ναυτικό δίκαιο.
Το Ομάν μελετά τα Στενά της Μαλάκκας στην Ασία ως πιθανό πρότυπο, σύμφωνα με μία από τις πηγές, ένδειξη ότι η χώρα επιδιώκει να βρει μια λύση που θα ικανοποιεί τόσο το Ιράν όσο και την υπόλοιπη διεθνή κοινότητα. Η ηγεσία του Ομάν θεωρεί ότι ένα σύστημα αντίστοιχο με εκείνο της Μαλάκκας θα μπορούσε να λειτουργήσει μόνο εάν το αποδεχθούν όλα τα κράτη του Περσικού Κόλπου, ανέφερε η ίδια πηγή. Παραμένει, ωστόσο, ασαφές κατά πόσο ένα εθελοντικό σύστημα θα ήταν αποδεκτό από το Ιράν.
Τα Στενά της Μαλάκκας διαχειρίζονται σε γενικές γραμμές από κοινού η Ινδονησία, η Μαλαισία και η Σιγκαπούρη, με τις χώρες αυτές να χρεώνουν τα πλοία για υπηρεσίες ναυσιπλοΐας και ασφάλειας όταν αυτές απαιτούνται. Παράλληλα, λειτουργεί ταμείο που συγκεντρώνει εθελοντικές εισφορές για την ασφαλή ναυσιπλοΐα, χωρίς όμως να δημοσιοποιεί τακτικά στοιχεία για τις οικονομικές συνεισφορές. Το 2017, η Σιγκαπούρη γνωστοποίησε ότι στο ταμείο είχαν συγκεντρωθεί 22 εκατομμύρια δολάρια σε διάστημα δέκα ετών, δηλαδή περίπου 2,2 εκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Η εμπορική ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει αυξηθεί μετά την υπογραφή της ενδιάμεσης ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών πριν από περίπου δύο εβδομάδες. Η συμφωνία αυτή, σε συνδυασμό με τη στρατιωτική υποστήριξη που παρέχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στα εμπορικά πλοία, αύξησε τη ροή πετρελαίου μέσω του στρατηγικού αυτού περάσματος από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, σε πάνω από 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, επίπεδο που αντιστοιχεί σε λίγο περισσότερο από το ήμισυ των προπολεμικών ποσοτήτων. Παράλληλα, το Ιράν αύξησε επίσης τις εξαγωγές αργού πετρελαίου, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες ήραν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Κατά τη διάρκεια μιας σπάνιας επίσκεψής του στην Ευρώπη την περασμένη εβδομάδα, ο Σουλτάνος του Ομάν, Χάιθαμ μπιν Ταρίκ, αναφέρθηκε στα σχέδια για τα Στενά του Ορμούζ κατά τη συνάντησή του με τον Γάλλο Πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν στο Παρίσι. Οι δύο ηγέτες δήλωσαν, σε κοινή ανακοίνωσή τους, ότι θα προωθήσουν την απρόσκοπτη διέλευση μέσω των Στενών χωρίς περιορισμούς.
Οι χώρες του Κόλπου, οι οποίες δέχθηκαν σφοδρές επιθέσεις από το Ιράν επί εβδομάδες κατά την αρχική φάση του πολέμου, έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι είναι διατεθειμένες να μετριάσουν τις επιφυλάξεις τους σχετικά με την καταβολή τελών διέλευσης, στο πλαίσιο των προσπαθειών αποκλιμάκωσης της έντασης, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Οι συνεχιζόμενες συνομιλίες μεταξύ του Ιράν, του Ομάν και των γειτονικών χωρών για το μέλλον των Στενών του Ορμούζ πραγματοποιούνται την ώρα που οι Αμερικανοί διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ ταξίδεψαν αυτή την εβδομάδα στη Ντόχα, προκειμένου να συμμετάσχουν σε έμμεσες συνομιλίες μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης. Στόχος τους ήταν να αξιοποιήσουν τη δυναμική της ενδιάμεσης συμφωνίας, η οποία εγκαινίασε περίοδο διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών για την επίλυση ζητημάτων όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τα δισεκατομμύρια δολάρια δεσμευμένων κεφαλαίων.
Οι προσπάθειες αυτές ξεκίνησαν με δυσκολίες, έπειτα από μια σειρά επεισοδίων στα Στενά του Ορμούζ στα τέλη της περασμένης εβδομάδας, καθώς και εν μέσω συζητήσεων για το μελλοντικό καθεστώς διαχείρισης της θαλάσσιας οδού. Πριν από τη σύγκρουση, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχονταν από τα Στενά.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, διεμήνυσε, την Τετάρτη ότι οι διαπραγματευτές έχουν σημειώσει πρόοδο, λέγοντας χαρακτηριστικά: “Οι συνομιλίες εξελίσσονται πολύ καλά”.
Η Ισλαμική Δημοκρατία έκλεισε ουσιαστικά τη θαλάσσια οδό με την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών βομβαρδισμών στα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ οι ΗΠΑ, ως αντίποινα, απέκλεισαν τα ιρανικά πλοία από την πρόσβαση στα λιμάνια.
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε εκτόξευση των τιμών της ενέργειας και ελλείψεις στον εφοδιασμό. Από τα πρώτα στάδια του πολέμου, το Ιράν ζητούσε να αποκτήσει κάποια μορφή ελέγχου της κυκλοφορίας των πλοίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ στο μέλλον.
