Οι Ελβετοί θα αποφασίσουν σε δημοψήφισμα τον επόμενο μήνα εάν θα εγκρίνουν μια αυστηρότερη μορφή ουδετερότητας, η οποία θα εμπόδιζε τη χώρα τους να επιβάλλει οικονομικές κυρώσεις ή να συνεργάζεται με το ΝΑΤΟ.
Αφίσες με περιστέρια της ειρήνης που καλούν τους ψηφοφόρους να απορρίψουν τον πόλεμο έχουν εμφανιστεί σε ολόκληρη την χώρα, στο πλαίσιο μιας εκστρατείας που έχει κερδίσει την υποστήριξη του Κρεμλίνου, αλλά παράλληλα έχει εγείρει φόβους για πιθανή απομόνωση της Ελβετίας από τους Ευρωπαίους γείτονές της.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι ψηφοφόροι θα απορρίψουν την πρόταση – με πρόσφατη μέτρηση να καταγράφει 62% κατά έναντι 36% υπέρ – ωστόσο, καθώς οι υποστηρικτές της αλλαγής δαπανούν περισσότερα κονδύλια από τους υπέρμαχους του σημερινού καθεστώτος, η ψαλίδα ενδέχεται να κλείσει, δήλωσε ο δημοσκόπος Φάμπιο Βάσερφαλεν.
Η ελβετική ουδετερότητα, διεθνώς αναγνωρισμένη από το 1815 και μέρος του συντάγματος της χώρας από το 1848, κράτησε την Ελβετία εκτός των δύο Παγκόσμιων Πολέμων.
Ωστόσο, το καθεστώς αυτό απειλείται αφότου η Ελβετία επέβαλε κυρώσεις στη Ρωσία για την εισβολή της στην Ουκρανία το 2022, δήλωσε ο Κρίστοφ Μπλόχερ, πολιτικός και υποστηρικτής του δεξιού Ελβετικού Λαϊκού Κόμματος (SVP), το οποίο στηρίζει την πρωτοβουλία.
“Η Ελβετία δεν έχει εμπλακεί σε πόλεμο εδώ και 200 χρόνια επειδή παρέμεινε μόνιμα εξοπλισμένη και ουδέτερη”, δήλωσε ο Μπλόχερ σε συνέντευξή του στο Reuters.
Διάβρωση της ελβετικής ουδετερότητας καταγγέλλουν όσοι τάσσονται υπέρ της πρότασης
Οι όροι της ελβετικής ουδετερότητας δεν ορίζονται ρητά στο Σύνταγμα. Το πλαίσιό της καθορίζεται από τη Σύμβαση της Χάγης του 1907, η οποία ορίζει ότι τα ουδέτερα κράτη δεν πρέπει να επιτρέπουν τη στρατιωτική χρήση του εδάφους τους και οφείλουν να τηρούν αμεροληψία μεταξύ των εμπόλεμων μερών.
Ο Μπλόχερ, ο οποίος έχει ηγηθεί επιτυχημένων εκστρατειών κατά της στενότερης σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, δήλωσε ότι η ουδετερότητα υπονομεύεται, καθώς η Ρωσία θεωρεί πλέον την Ελβετία ως μέρος της σύγκρουσης λόγω των κυρώσεων.
“Ένας Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος μπορεί να μην απέχει πολύ, και τότε θα έχει σημασία αν είμαστε αξιόπιστα ουδέτεροι ή όχι”, σημείωσε.
Το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών, δια της εκπροσώπου του, Μαρία Ζαχάροβα άσκησε κριτική στην Ελβετία μέσω ανάρτησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επειδή ευθυγράμμισε τις κυρώσεις της με εκείνες της ΕΕ.
“Σε νομικούς όρους, “ευέλικτη ουδετερότητα” σημαίνει απολύτως καμία ουδετερότητα”, δήλωσε η Ζαχάροβα, στην οποία η χώρα έχει επιβάλει κυρώσεις.
Η εκστρατεία επιδιώκει να ορίζεται στο Σύνταγμα ότι η Ελβετία δεν μπορεί να προσχωρεί ή να συνεργάζεται με καμία στρατιωτική ή αμυντική συμμαχία, εκτός εάν δεχθεί επίθεση, καθώς και να απέχει από την επιβολή κυρώσεων, εκτός εάν αυτές έχουν εγκριθεί από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.
Κατά της πρότασης η κυβέρνηση
Η ελβετική κυβέρνηση και η πλειονότητα των πολιτικών κομμάτων, με εξαίρεση το SVP, εναντιώνονται στην πρόταση. Ο Υπουργός Εξωτερικών Ιγνάσιο Κασίς τόνισε ότι η έγκρισή της θα έβλαπτε την εθνική ασφάλεια και θα εμπόδιζε τη διεξαγωγή κοινών ασκήσεων με το ΝΑΤΟ.
“Θα μπορούσαμε να προβαίνουμε μόνο σε φραστικές καταδίκες χωρίς να λαμβάνουμε συγκεκριμένα μέτρα, γεγονός που αναμφίβολα θα δημιουργούσε μείζον πρόβλημα με τους γείτονές μας”, δήλωσε ο Κασίς σε συνέντευξη Τύπου.
Οι νομικοί σύμβουλοι της κυβέρνησης ανέφεραν ότι δεν υπάρχει ανάγκη τροποποίησης μιας “επιτυχημένης συνταγής”, η οποία πρόσφατα επέτρεψε στην Ελβετία να απαγορεύσει τις υπερπτήσεις αμερικανικών στρατιωτικών αεροσκαφών κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με το Ιράν.
“Η ουδετερότητα είναι σαφώς καθορισμένη και κατανοητή παγκοσμίως”, δήλωσε ο Φραντς Πέρεζ, επικεφαλής διεθνούς δικαίου στο Υπουργείο Εξωτερικών. “Η εφαρμογή αυτών των μέτρων δεν θα καθιστούσε την Ελβετία περισσότερο ουδέτερη”.
Ο Λοράν Γκέλσελ, πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Βασιλείας, εκτίμησε ότι τα συνθήματα στις αφίσες της εκστρατείας (“Όχι στον πόλεμο, ναι στην ουδετερότητα”) ενδέχεται να ακούγονται ελκυστικά σε ψηφοφόρους που ίσως δεν κατανοούν πλήρως πώς εφαρμόζεται η ουδετερότητα στην πράξη.
“Η ουδετερότητα δεν είναι δόγμα”, πρόσθεσε. “Έχει νόημα για την Ελβετία να είναι ουδέτερη, αλλά ο τρόπος διαχείρισής της θα πρέπει να εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια της κυβέρνησης και να μην είναι αμετάβλητα κατοχυρωμένος στο Σύνταγμα”.
Το δημοψήφισμα θα διεξαχθεί στις 27 Σεπτεμβρίου.
