Οι Δημοκρατικοί κατέκτησαν την πλειοψηφία τόσο στη Γερουσία όσο και στη Βουλή των Αντιπροσώπων στις ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης. Οι νίκες τους έφτασαν βαθιά μέσα στα προπύργια των Ρεπουμπλικανών, καθώς δεκάδες εκατομμύρια ψηφοφόροι έστειλαν σκληρό μήνυμα αποδοκιμασίας στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Το εύρος του δημοκρατικού “κύματος” ξεκαθαρίζει ακόμα, αλλά το κόμμα επικράτησε σε πολιτείες που επί χρόνια θεωρούνταν απρόσιτες, όπως τα συντηρητικά οχυρά της Νότιας Καρολίνας, του Τέξας και της Αϊόβα.
Το αποτέλεσμα αντανακλά τη βαθιά δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων για τον τρόπο που ο Τραμπ χειρίζεται την οικονομία. Αντανακλά επίσης την αντίδρασή τους στην απόφασή του να ξεκινήσει τον Φεβρουάριο πόλεμο με το Ιράν, που εκτόξευσε τις τιμές των καυσίμων. Στις δημοσκοπήσεις μετά την κάλπη, οι ψηφοφόροι εξέφραζαν ανησυχία για το κόστος ζωής και θυμό για τον τρόπο που ο πρόεδρος αντιμετώπισε το ζήτημα.
Ιστορικές νίκες στη Γερουσία
Στο Κάνσας, ο Άνταμ Χάμιλτον έγινε ο πρώτος Δημοκρατικός που κερδίζει έδρα γερουσιαστή στην πολιτεία από την εποχή της Μεγάλης Ύφεσης, σχεδόν έναν αιώνα πριν.
Στο Οχάιο, ο Δημοκρατικός Σέροντ Μπράουν κέρδισε την έδρα που ανήκε πριν από δύο χρόνια στον σημερινό αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς. Στο Τέξας, ο Δημοκρατικός βουλευτής Τζέιμς Ταλαρίκο νίκησε τον Ρεπουμπλικανό γενικό εισαγγελέα Κεν Πάξτον, ο οποίος είχε βρεθεί στο επίκεντρο σκανδάλων. Τόσο το Οχάιο όσο και το Τέξας είχαν ψηφίσει Τραμπ με διψήφια διαφορά το 2024.
Στη Νότια Καρολίνα, την οποία ο Τραμπ κέρδισε με σχεδόν 18 μονάδες το 2024, η παιδίατρος Άνι Άντριους επικράτησε της Ρεπουμπλικανής γερουσιαστή Ντάρλιν Γκρέιαμ. Η Γκρέιαμ είχε διοριστεί στην έδρα μετά τον θάνατο του αδελφού της, του γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκρέιαμ.
Ο Τραμπ είχε προωθήσει τον Πάξτον και την Γκρέιαμ έναντι πιο εδραιωμένων υποψηφίων, παρά τις εμφανείς αδυναμίες τους. Ο Πάξτον είχε απασχολήσει σε σειρά υποθέσεων, όπως η παραπομπή του σε δίκη για καθαίρεση το 2023 και οι κατηγορίες για απάτη με κινητές αξίες. Η απειρία της Γκρέιαμ είχε προκαλέσει αρνητικά δημοσιεύματα.
Ο πρόεδρος έκανε εκστρατεία για τον Πάξτον, την Γκρέιαμ και τον Τζον Χάστεντ του Οχάιο στο πλαίσιο μιας τελευταίας προεκλογικής εξόρμησης με περισσότερες από είκοσι συγκεντρώσεις. Επανειλημμένα καλούσε τους υποστηρικτές του να ψηφίσουν “σαν να είμαι εγώ στο ψηφοδέλτιο”, για να κινητοποιήσει τη βάση του.
Συνολικά, οι Δημοκρατικοί πήραν έξι έδρες από τους Ρεπουμπλικανούς στη Γερουσία. Έτσι εξασφαλίζουν την πλειοψηφία ακόμα κι αν δεν καταφέρουν να κρατήσουν τις δικές τους έδρες στο αμφίρροπο Μίσιγκαν και τη Μινεσότα.
Η Βουλή και οι πολιτειακές κυβερνήσεις
Οι Δημοκρατικοί οδεύουν επίσης προς τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων, έχοντας πάρει από τους Ρεπουμπλικανούς τουλάχιστον οκτώ έδρες, μεταξύ άλλων στο Κεντάκι, το Νιου Τζέρσεϊ και τη Βόρεια Καρολίνα. Έδειξαν επίσης ισχύ ακόμα και σε σταθερά συντηρητικές περιφέρειες.
Η κυριαρχία τους επεκτάθηκε και σε άλλες αναμετρήσεις. Ο κυβερνήτης του Τέξας Γκρεγκ Άμποτ, που ήταν στην εξουσία για τρεις θητείες, ηττήθηκε από τη Δημοκρατική Τζίνα Ινοχόσα. Οι Δημοκρατικοί κέρδισαν επίσης τις θέσεις κυβερνητών στη συντηρητική Αϊόβα και στο Οχάιο.
Ακόμα και εκεί όπου οι Ρεπουμπλικανοί κράτησαν τις έδρες τους, οι διαφορές ήταν μικρές. Στη Φλόριντα, η Ρεπουμπλικανή γερουσιαστής Άσλεϊ Μούντι κέρδισε τη Δημοκρατική Άντζι Νίξον. Προηγούνταν όμως μόλις με περίπου 3 μονάδες, σε μια πολιτεία που ο Τραμπ κέρδισε με 13 μονάδες το 2024.
“Οι Αμερικανοί αποδοκίμασαν τον Τραμπ”
“Με σαρωτικές και αποφασιστικές νίκες, ο αμερικανικός λαός αποδοκίμασε τη διαφθορά και την ανικανότητα του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ”, δήλωσε στους υποστηρικτές του ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Τζον Όσοφ, που επανεξελέγη στην Τζόρτζια.
Καθώς γινόταν φανερό ότι οι Ρεπουμπλικανοί κινδύνευαν να χάσουν τις πλειοψηφίες τους στο Κογκρέσο, ο Τραμπ έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: “Δεν ήμουν στο ψηφοδέλτιο, κι αν ήμουν, θα είχαμε κερδίσει με συντριπτική διαφορά!”
Σύμφωνα με τα exit polls της SSRS για λογαριασμό κοινοπραξίας αμερικανικών μέσων, στην οποία συμμετέχουν μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα και το Associated Press, οι μισοί ψηφοφόροι σε όλη τη χώρα είδαν τις εκλογές ως ευκαιρία να αποδοκιμάσουν τον πρόεδρο.
Τρεις στους τέσσερις δηλώνουν “θυμωμένοι” ή “δυσαρεστημένοι” με την πορεία της χώρας. Επιπλέον, το 70% θέλει το Κογκρέσο να ασκεί περισσότερο έλεγχο στην εξουσία του προέδρου.
Η δημοτικότητα του Τραμπ περιορίστηκε στο 38%, σύμφωνα με το exit poll του NBC News, αισθητά χαμηλότερη από το 45% των ενδιάμεσων εκλογών του 2018, ενώ το 43% των ψηφοφόροι δήλωσε ότι ένας από τους λόγους πίσω από την ψήφο του ήταν η αντίθεση στον πρόεδρο. Ψηφοφόροι σε κρίσιμες πολιτείες όπως η Τζόρτζια, το Οχάιο, το Μίσιγκαν και το Τέξας αποδοκίμαζαν τον τρόπο που ασκεί τα καθήκοντά του.
Η οικονομία, κάποτε το ισχυρότερο χαρτί του Τραμπ, μετατράπηκε στο μεγαλύτερο πρόβλημά του. Το 75% θεωρεί ότι η οικονομία βρίσκεται σε κακή κατάσταση, ενώ το 2018 το 68% την έβλεπε θετικά. Το 65% πιστεύει ότι οι πολιτικές του Τραμπ χειροτέρεψαν την κατάσταση της οικονομίας και το 62% τον θεωρεί υπεύθυνο για τις υψηλές τιμές. Το 44% λέει ότι τα οικονομικά του είναι χειρότερα από πριν από δύο χρόνια, και μόλις το 18% ότι βελτιώθηκαν. Σχεδόν οκτώ στους δέκα ψηφοφόρους δηλώνουν ότι ο πληθωρισμός δυσκολεύει την καθημερινότητα.
Η δυσαρέσκεια δεν περιορίστηκε στον πρόεδρο. Αρνητική άποψη για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα είχε το 59% των ψηφοφόρων και για το Δημοκρατικό το 54%. Σχεδόν ένας στους πέντε δεν είχε θετική γνώμη για κανένα από τα δύο. Αρνητική ήταν και η εικόνα για το Κογκρέσο και το Ανώτατο Δικαστήριο, σύμφωνα με το CNN. Παρ’ όλα αυτά, οι Δημοκρατικοί θεωρήθηκαν καλύτεροι στη διαχείριση των περισσότερων σηματνικών ζητημάτων, ανάμεσά τους και η οικονομία.
Τραμπ: “Αν ήμουν υποψήφιος, θα είχαμε κερδίσει”
Ο Τραμπ πέρασε το απόγευμα της ημέρας των εκλογών εναλλάσσοντας επιθέσεις και συμφιλιωτικούς τόνους. Όσο έρχονταν τα αποτελέσματα, επιτέθηκε μέσω ανάρτησης στο Fox News, το δίκτυο που θεωρείται παραδοσιακά φιλικό προς τους Ρεπουμπλικανούς. Υποστήριξε ότι η τηλεθέασή του “καταρρέει” επειδή το κανάλι είναι “εναντίον” του, και επέκρινε τη Fox Corp. για δωρεές σε Δημοκρατικούς.
Καθώς γινόταν φανερό ότι οι Ρεπουμπλικανοί κινδύνευαν να χάσουν τις πλειοψηφίες τους, έγραψε ότι “δεν ήταν στο ψηφοδέλτιο” και ότι, αν ήταν, το κόμμα του θα είχε κερδίσει με συντριπτική διαφορά.
“Δεν ήμουν υποψήφιος και αν ήμουν, θα είχαμε κερδίσει ΜΕ ΣΑΡΩΤΙΚΗ ΝΙΚΗ!”, έγραψε σε ανάρτησή του στο Truth Social.
Στο ίδιο πνεύμα, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου περιέγραψε στο CBS News τη διάθεση στον Λευκό Οίκο ως “απτόητη”. Ο αξιωματούχος απέδωσε τις ήττες στην “ποιότητα των υποψηφίων” και προειδοποίησε ότι η αποφασιστικότητα του προέδρου “να σταματήσει τη ριζοσπαστική Αριστερά” θα γίνει μόνο ισχυρότερη.
Λίγο αργότερα, όμως, ο Τραμπ εμφανίστηκε πιο συμφιλιωτικός. Σε συνέντευξή του στους New York Times δήλωσε “απολύτως πρόθυμος” να αποδεχθεί τα αποτελέσματα και ότι θα συνεργαστεί με τους Δημοκρατικούς. “Πιθανότατα θα βρούμε μια λύση”, είπε.
Στη συνέχεια, ανήρτησε ένα καπέλο με τη λέξη VETO υπενθυμίζοντας τη δήλωσή του πριν λίγες ημέρες ότι σε περίπτωση νίκης των Δημοκρατικών θα είναι ο πρόεδρος Mr. Veto και θα μπλοκάρει κάθε νομοθετική τους ενέργεια.
Έπειτα από την επικράτηση των δημοκρατικών στις εκλογές, μπορεί να θεωρείται βέβαιο ότι ο πρόεδρος Τραμπ θα βρεθεί αντιμέτωπος με έρευνες της Βουλής των Αντιπροσώπων.
Και καθώς χάθηκε επίσης ο έλεγχος της Γερουσίας, χάνει τη δυνατότητα να προχωρά σε διορισμούς, ιδίως αν χηρέψει κάποια από τις εννιά θέσεις στο ομοσπονδιακό Ανώτατο Δικαστήριο, τα μέλη του οποίου υπηρετούν ουσιαστικά ισοβίως.
Ο Τραμπ είχε ήδη διαμηνύσει πως θα ασκεί το δικαίωμα βέτο που διαθέτει διά πάσα νόσο και γενικότερα θα αψηφά το Κογκρέσο αν ανακτήσουν τον έλεγχό του οι δημοκρατικοί. Διατηρεί εξάλλου μεγάλα περιθώρια δράσης σε διπλωματικό και επίσης σε στρατιωτικό επίπεδο ακόμη κι αν επιβεβαιωθεί το αναμενόμενο “μπλε κύμα” (πρόκειται για το χρώμα της παράταξης της αντιπολίτευσης).
Διατηρεί εξάλλου αξιοσημείωτα περιθώρια ελιγμών σε διπλωματικό και σε στρατιωτικό επίπεδο.
Νωρίτερα την ίδια μέρα, σε τηλεοπτική παρέμβαση που έμοιαζε να απευθύνεται σε ψηφοφόρους δυσαρεστημένους με την αμερικανική στήριξη προς το Ισραήλ, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι σκοπεύει να σταματήσει τη χρηματοδότηση 3,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως προς τη χώρα από το τέλος του έτους. Δεν διευκρίνισε πώς, αφού νόμος του 2020 ορίζει τα επίπεδα της χρηματοδότησης.
Η αντίδραση στις αγορές
Πτωτικά κινούνται τα futures στη Wall Street καθώς τα πρώτα εκλογικά αποτελέσματα ενίσχυσαν τις εκτιμήσεις ότι οι Δημοκρατικοί οδεύουν προς την ανάκτηση του ελέγχου και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου.
Τα futures του S&P 500 υποχώρoύν κατά 1%, ενώ εκείνα του Nasdaq κατέγραψαν μεγαλύτερες απώλειες, της τάξης του 1,7%. Τα futures Dow Jones σημείωσαν πτώση 341 μονάδων ή 0,6%.
Η εκλογική δυναμική ενίσχυσε την ανησυχία των επενδυτών για τις πιθανές επιπτώσεις μιας ισχυρής επικράτησης των Δημοκρατικών στην επιχειρηματική και επενδυτική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ. Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως οι επενδύσεις στις υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, καθώς οι αγορές φοβούνται ότι μια αλλαγή των πολιτικών ισορροπιών θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυστηρότερους περιορισμούς για την κατασκευή κέντρων δεδομένων.
Οι ανησυχίες αυτές αποτυπώθηκαν και στις συναλλαγές μετά το κλείσιμο της Wall Street, με τις μετοχές των Microsoft, Amazon και Nvidia να κινούνται πτωτικά. Η CoreWeave, εταιρεία με σημαντική έκθεση στις υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, υποχώρησε κατά 6% στις συναλλαγές της πλατφόρμας Robinhood, ενώ απώλειες 6% κατέγραψε και η SpaceX.
Ισχυρές απώλειες καταγράφει και το δολάριο την Τετάρτη έναντι των κυριότερων νομισμάτων.
Η αρχική αντίδραση των επενδυτών ήταν η απομάκρυνση από τις αμερικανικές μετοχές και το δολάριο, με παράλληλη στροφή προς την ασφάλεια των κρατικών ομολόγων των ΗΠΑ. Το ευρώ ενισχύθηκε κατά 0,5%, στα 1,1249 δολάρια, ενώ το ιαπωνικό γεν σημείωσε άνοδο 0,7%, στα 157,63 γεν ανά δολάριο. Ο δείκτης δολαρίου, ο οποίος αποτυπώνει την πορεία του αμερικανικού νομίσματος έναντι ενός καλαθιού έξι βασικών νομισμάτων, υποχώρησε κατά 0,3%, στις 101,4 μονάδες.
