Ο μύθος για την εφεύρεση του σκακιού εξηγεί ίσως καλύτερα από οτιδήποτε άλλο τι σημαίνει εκθετική αύξηση. Ο εφευρέτης ζήτησε από τον ηγεμόνα της Ινδίας μια φαινομενικά ταπεινή ανταμοιβή: έναν σπόρο σιταριού στο πρώτο τετράγωνο της σκακιέρας και διπλασιασμό σε κάθε επόμενο. Στην αρχή, ο ηγεμόνας γέλασε, θεωρώντας ευτελές το αντίτιμο. Μέχρι που συνειδητοποίησε ότι για να πληρώσει το χρέος θα χρειαζόταν ποσότητα σιταριού που ξεπερνούσε την παγκόσμια παραγωγή.
Με αυτό το παράδειγμα περιέγραψε ο επικεφαλής της Metron Analysis, Στράτος Φαναράς, τη διείσδυση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην ελληνική κοινωνία, κατά την παρουσίαση της νέας πανελλαδικής έρευνας που έγινε τον Ιανουάριο του 2026, για λογαριασμό της διαΝΕΟσις. Η χρήση της ΑΙ, είπε, ακολουθεί πλέον εκθετική πορεία.
Τα στοιχεία το επιβεβαιώνουν. Μέσα σε τρεις μήνες, η χρήση της ΑΙ στην Ελλάδα εκτοξεύτηκε στο 65%, έναντι 47% τον Οκτώβριο του 2025. Το ChatGPT, που χρησιμοποιούν 3 στους 4 χρήστες, έχει γίνει για πολλούς συνώνυμο της ίδιας της τεχνολογίας.
Η διάδοση της τεχνολογίας δεν φαίνεται μόνο στη χρήση της. Σύμφωνα με την έρευνα, σχεδόν όλοι οι ερωτηθέντες δηλώνουν ότι γνωρίζουν τι είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη, ενώ το 95% αναφέρει ότι έχει κάποια εξοικείωση με τον όρο, ενώ περίπου το 81% θεωρεί ότι κατανοεί τι είναι.
Όπως σημειώνουν οι Στράτος Φαναράς, Γιάννης Μπαλαμπανίδης και Πέννυ Αποστολοπούλου της Metron Analysis στην ανάλυσή τους, τα συναισθήματά μας απέναντι στην ΑΙ «δεν έχουν ακόμη αποκτήσει βάθος». Γι’ αυτό και η καχυποψία συνυπάρχει με το ενδιαφέρον.
Το ψηφιακό χάσμα
Οι 2 στους 3 Έλληνες (65%) έχουν χρησιμοποιήσει έστω περιστασιακά την ΑΙ, ενώ 1 στους 3 (35%) δεν την έχει αγγίξει ποτέ. Η διαφορά δεν είναι τυχαία, καθώς, όπως εξηγεί ο κ. Φαναράς, «χαρακτηρίζεται κυρίως από τις γενιές, από την ηλικία».
Ο πλέον ενεργός χρήστης έχει διακριτό προφίλ: είναι νέος άνδρας, ηλικίας 17-24 ετών (87% χρήση), φοιτητής ή κάτοχος μεταπτυχιακού. Στην αντίπερα όχθη συναντάμε γυναίκες άνω των 65 ετών, συνταξιούχους ή ασχολούμενες με οικιακά και με χαμηλό εισόδημα.
Η καχυποψία και ο φόβος εμφανίζονται κυρίως σε ομάδες που βρίσκονται εκτός παραγωγικής διαδικασίας και σε ευάλωτη κοινωνική θέση. Υπάρχει και σαφής ταξική διαφοροποίηση. Ο φόβος είναι εντονότερος στη μέση και κατώτερη τάξη (17,6%) παρά στη μεσαία ανώτερη και ανώτερη (9,7% και 10,9%), ενώ η αισιοδοξία και η εμπιστοσύνη είναι προνόμιο της ανώτερης τάξης (22,5% και 25% αντίστοιχα). Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται και στη χρήση: τα άτομα με εισόδημα κάτω των 1.000 ευρώ χρησιμοποιούν την ΑΙ σε ποσοστό 55%, ενώ αυτά με εισόδημα άνω των 3.000 ευρώ φτάνουν το 85%.
Η Metron σημειώνει ότι «όταν απουσιάζει πλήρως η επαφή με την ΑΙ, τότε φαίνεται να εντείνεται και η αίσθηση ότι αποτελεί κάτι το απειλητικό». Ακόμη και μια μικρή εξοικείωση αλλάζει τη στάση.
Την ίδια ώρα, η Ελλάδα καταγράφει πρωτιά στο υψηλό ποσοστό χρήσης στις νεότερες ηλικίες. Τα στοιχεία της Eurostat (Φεβρουάριος 2026) δείχνουν ότι η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα στην ΕΕ στη χρήση εργαλείων παραγωγικής ΑΙ από νέους 16-24 ετών, με 83,5% έναντι ευρωπαϊκού μέσου 63,8%.
Ανασφάλεια στην εργασία
Το βασικό άγχος των ερωτηθέντων είναι η εργασία. Το 70% των πολιτών, χρηστών και μη χρηστών, εκτιμά ότι η ΑΙ θα έχει αρνητική επίδραση στις θέσεις εργασίας.
Ο φόβος είναι εντονότερος στις γυναίκες, στις ηλικίες 40-64 ετών και στους ανέργους, δηλαδή, όπως σημειώνει η Metron, σε όσους αισθάνονται ήδη «outsiders της αγοράς εργασίας».
Η ανασφάλεια αυτή δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Ορισμένες κοινωνικές ομάδες τη βιώνουν πιο έντονα. Ανάμεσά τους οι γυναίκες.
Πιο ευάλωτες νιώθουν οι γυναίκες
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι γυναίκες χρησιμοποιούν λιγότερο την ΑΙ (59,8% έναντι 70,5% των ανδρών), εκφράζουν λιγότερο ενδιαφέρον (48,4% έναντι 61,8%) και ο φόβος τους είναι υπερδιπλάσιος από αυτόν των ανδρών (16,6% έναντι 7,1%).
Πίσω από αυτούς τους αριθμούς, ο μεταδιδακτορικός ερευνητής Ηρακλής Βογιατζής δεν διακρίνει τεχνολογική άγνοια, αλλά μια τεχνολογία που έχει φτιαχτεί με τρόπο που αφορά μεν τις γυναίκες, αλλά όχι πάντα ευνοϊκά.
Τεχνολογίες όπως η Alexa ή η Siri εμφανίζονται «με γυναικεία μορφή ή φωνή, έτοιμες να εξυπηρετήσουν πειθήνια τους χρήστες», αναπαράγοντας στερεότυπα για τον ρόλο των γυναικών.
Παράλληλα, συστήματα ΑΙ που αξιολογούν βιογραφικά «έχουν κατηγορηθεί πολλές φορές για διακρίσεις εις βάρος γυναικών». Οι γυναίκες που βρίσκονται ήδη σε επισφαλή θέση, στην αγορά εργασίας, στην πρόσβαση στην τεχνολογία, έχουν περισσότερους λόγους να ανησυχούν. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν δημιουργεί από μόνη της την ανισότητα, αλλά την αναπαράγει και την ενισχύει.
Από την πληροφόρηση στη συντροφιά
Για ποιους σκοπούς προστρέχουν οι Έλληνες στην Τεχνητή Νοημοσύνη; Με βάση τα στοιχεία, οι χρήστες απευθύνονται σε αυτή για πληροφόρηση και εκπαίδευση (65%) και για εργασία (52%).
Ακολουθούν πιο πρακτικές χρήσεις, όπως τεχνική βοήθεια και επισκευές (46%) ή ψυχαγωγία στον ελεύθερο χρόνο (37%).
Παράλληλα, ένα σημαντικό ποσοστό στρέφεται στην ΑΙ και για ζητήματα προσωπικής ζωής: 31% για προσωπική υποστήριξη και ανάπτυξη και άλλο ένα 31% για θέματα υγείας, ενώ 11% δηλώνει ότι τη χρησιμοποιεί ακόμη και για ψυχολογική βοήθεια και 6% για συντροφιά.
Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι χρήστες εξακολουθούν να την αντιλαμβάνονται κυρίως ως εργαλείο: το 58% τη βλέπει ως βοηθό, το 37% ως συνομιλητή και περίπου το 30% ως σύμβουλο ή δάσκαλο.
Εμπιστοσύνη με έλεγχο
Αντιφάσεις προκύπτουν στα ζητήματα εμπιστοσύνης. Μόνο το 5% εμπιστεύεται απόλυτα τα αποτελέσματα που λαμβάνει και το 87% επιμένει στη διασταύρωση πληροφοριών.
Την ίδια ώρα, οι 7 στους 10 χρήστες θεωρούν την ΑΙ αμερόληπτη και αντικειμενική. Αυτή η στάση φαίνεται και στις επιλογές των πολιτών: το 66% θα δεχόταν η ΑΙ να αξιολογήσει τις εξετάσεις του, το 58% θα της ανέθετε την αξιολόγηση βιογραφικών, το 40% νομικές συμβουλές.
Όμως το επίπεδο εμπιστοσύνης πέφτει εκεί όπου το κόστος λάθους είναι υψηλό: στην ιατρική διάγνωση (29% θετικοί), στην αυτόνομη οδήγηση (34%) και στη διαχείριση των οικονομικών (35%).
Ακόμη και σε απλές υπηρεσίες καθημερινότητας, οι πολίτες εμφανίζονται επιφυλακτικοί: το 87% δηλώνει ότι θα προτιμούσε να εξυπηρετηθεί από άνθρωπο και όχι από σύστημα τεχνητής νοημοσύνης.
Αισιόδοξοι για την επιστήμη, ανήσυχοι για τη δημοκρατία
Ένα από τα ανατρεπτικά ευρήματα της έρευνας έρχεται να σπάσει μια πεποίθηση δεκαετιών, ότι η τεχνολογική πρόοδος συμβαδίζει με τη δημοκρατική εξέλιξη. Ενώ το 85% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι η ΑΙ θα έχει θετική επίδραση στην επιστήμη και το 81% στις επιχειρήσεις, το 58% πιστεύει ότι θα βλάψει τη δημοκρατία και το 72% ότι θα διαβρώσει την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Ο κ. Φαναράς σημείωσε ότι η ιστορική σύνδεση ανάμεσα στην επιστήμη και τη δημοκρατία φαίνεται να σπάει «με έναν παταγώδη τρόπο». Σήμερα η Τεχνητή Νοημοσύνη εμφανίζεται ως δύναμη που από τη μία επιταχύνει την επιστήμη και την παραγωγή, αλλά από την άλλη αποδυναμώνει θεσμούς και δικαιώματα.
Καθολικό «ναι» στην ανάγκη ρύθμισης
Στο ζήτημα της ρύθμισης υπάρχει σχεδόν καθολική συμφωνία. Οι 9 στους 10 Έλληνες τάσσονται υπέρ της επιβολής περιορισμών στη χρήση της ΑΙ, χωρίς το ποσοστό να αλλάζει με ουσιαστικό τρόπο μεταξύ χρηστών και μη χρηστών.
«Οι άνθρωποι νιώθουν ότι η ΑΙ εξελίσσεται έξω και πέρα από τις δυνατότητες που έχουν να την ελέγξουν», υποστηρίζει ο κ. Φαναράς.
Ποιος όμως είναι άξιος εμπιστοσύνης για να ασκήσει τον έλεγχο; Πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα συγκεντρώνουν την εμπιστοσύνη του 74%. Κυβέρνηση, εργοδότες και ΜΜΕ βρίσκονται γύρω στο 30%, ποσοστό που αντανακλά τη γενικότερη κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Αμέσως μετά ακολουθούν οικογένεια και φίλοι (55,4%).
Τα δεδομένα, εξηγεί ο κ. Βογιατζής, δεν δείχνουν τεχνοφοβία, ούτε τεχνολογικό πανικό. Οι πολίτες φαίνεται ότι δεν έχουν αντίσταση στις αλλαγές. Αντίθετα, υπάρχουν προσδοκίες για βελτίωση της ζωής σε περιοχές με χρόνιες παθογένειες, όπως η οικονομία και η γραφειοκρατία.
Πέρα από τους οικονομικούς φόβους και το αίτημα για ρύθμιση, αναδύεται μια βαθύτερη διάσταση. Στην ερώτηση γιατί αρνούνται να υιοθετήσουν τη νέα τεχνολογία, το 49% των μη χρηστών δίνει μια απάντηση που ξεχωρίζει με διαφορά 23 μονάδων από οποιαδήποτε άλλη αιτία: «θέλω να παραμείνω ανθρώπινος».
Διαβάστε ΕΔΩ αναλυτικά την έρευνα
