Τριάντα χρόνια μετά τους «Απόντες» η Θεσσαλονίκη υποδέχθηκε ξανά τον Νίκο Γραμματικό, αυτή τη φορά για να τιμήσει έναν από τους δημιουργούς που άφησαν το δικό τους ξεχωριστό αποτύπωμα στο σύγχρονο ελληνικό σινεμά. Το βράδυ της Δευτέρας 9 Νοεμβρίου στο Ολύμπιον, ο σκηνοθέτης παρέλαβε τον τιμητικό Χρυσό Αλέξανδρο του 67ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης σε μια τελετή που συνδύασε τη νοσταλγία με την αναγνώριση μιας σημαντικής κινηματογραφικής διαδρομής.
«Είναι πολύ μεγάλη τιμή για μένα. Είναι το μεγαλύτερο βραβείο που έχω πάρει», ανέφερε συγκινημένος ο Νίκος Γραμματικός, ευχαριστώντας τους ανθρώπους που στάθηκαν στο πλευρό του. Η πιο φορτισμένη στιγμή της βραδιάς ήρθε όταν αναφέρθηκε στους συνεργάτες και φίλους του που έχουν φύγει από τη ζωή, ανάμεσά τους ο Μηνάς Χατζησάββας, η Γιούλα Ζωιοπούλου και ο Κωνσταντίνος Σταρίδας.
«Ο κατάλογος των “Απόντων” μεγαλώνει. Κι επειδή έκανα τον απουσιολόγο όταν ήμουν μικρός, δεν έχω πια σελίδες… Πολλοί στενοί μου άνθρωποι έφυγαν και θα ήθελα να τους αφιερώσω αυτό το βραβείο», είπε, δίνοντας μια βαθιά προσωπική διάσταση στην τιμητική διάκριση.
Η βραδιά αποτέλεσε παράλληλα μια αναδρομή σε μια δημιουργική πορεία που συνδέθηκε στενά με το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του, Ορέστης Ανδρεαδάκης, και ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, Άκης Σακελλαρίου, θυμήθηκαν την πρώτη μεγάλη εμφάνιση του Γραμματικού με την «Κλειστή Στροφή» το 1991, μια ταινία που σηματοδότησε, όπως τόνισαν, την αρχή μιας νέας εποχής για τον ελληνικό κινηματογράφο. Ακολούθησαν έργα όπως η «Εποχή των Δολοφόνων», οι «Απόντες» και ο «Βασιλιάς», ταινίες που απέκτησαν ξεχωριστή θέση στη συλλογική κινηματογραφική μνήμη και αγαπήθηκαν ιδιαίτερα από τις νεότερες γενιές.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη σχέση του σκηνοθέτη με το κοινό της Θεσσαλονίκης, το οποίο, όπως ο ίδιος παραδέχθηκε, στήριξε τις ταινίες του ακόμη και όταν η κριτική τις αντιμετώπιζε με επιφυλακτικότητα ή αρνητισμό. «Ο ψίθυρος για όλες μου τις ταινίες, από την πρώτη μικρού μήκους μέχρι την τελευταία, ξεκίνησε από αυτήν εδώ την πόλη και απλώθηκε αστραπιαία», σημείωσε, προσθέτοντας ένα λιτό αλλά ουσιαστικό «Σας το χρωστάω».
Η συγκίνηση κορυφώθηκε όταν στη σκηνή ανέβηκαν οι συντελεστές των «Απόντων», ανάμεσά τους οι Βαγγέλης Μουρίκης, Τάσος Νούσιας, Αιμίλιος Χειλάκης, Γιώργος Ευγενικός και Γιώργος Γιαννόπουλος, μαζί με άλλους συνεργάτες της ταινίας. Τρεις δεκαετίες μετά, οι κοινές μνήμες και οι δεσμοί που δημιουργήθηκαν στα γυρίσματα παρέμειναν ζωντανοί.
«Οι Απόντες είναι, κυρίως, σχέσεις», ανέφερε ο Γιώργος Ευγενικός, περιγράφοντας την αίσθηση μιας παρέας που ξαναβρέθηκε σαν να μην είχε περάσει ούτε μία μέρα. Ο Τάσος Νούσιας στάθηκε στη συμβολή του Γραμματικού στην εξέλιξη του ελληνικού κινηματογράφου, ενώ ο Αιμίλιος Χειλάκης μίλησε με ιδιαίτερη συγκίνηση για έναν δημιουργό που ενέπνευσε τους ηθοποιούς του να πιστέψουν βαθιά σε αυτό που έκαναν.
Μέσα στη νοσταλγική ατμόσφαιρα υπήρξε, ωστόσο, και μια είδηση που στρέφει το βλέμμα στο μέλλον. Ο Νίκος Γραμματικός αποκάλυψε ότι ετοιμάζει μια νέα ταινία με τον παλιό του συνεργάτη Παναγιώτη Παπαχατζή, με τον οποίο είχε πραγματοποιήσει και την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της καριέρας του.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με την προβολή των «Απόντων» με όρους καθολικής προσβασιμότητας κλείνοντας συμβολικά έναν κύκλο 30 χρόνων.
