Νίκολας Γουίντινγκ Ρεφν: Καλωσήρθατε στην κόλαση

Νίκολας Γουίντινγκ Ρεφν: Καλωσήρθατε στην κόλαση

Μια δεκαετία μετά το «The Neon Demon», ο Δανός στιλίστας επιστρέφει στο σινεμά με την «Δική της Κόλαση», ένα ακόμα υπνωτιστικό και προκλητικό θρίλερ φαντασίας. Ο ίδιος μας εξηγεί τη σχέση του με τα βιντεοπαιχνίδια και τον Χανς Κρίστιαν Άντερσεν.

Έχουν περάσει τρία χρόνια από τη μεγάλη περιπέτεια με την υγεία σας και την εγχείρηση καρδιάς στην οποία υποβληθήκατε. Τι νιώθετε ότι σας έχει αφήσει αυτή η εμπειρία;
Όταν σου λένε ότι πρόκειται να υποβληθείς σε άμεση επέμβαση όπου υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να μην ξυπνήσεις, περνάς υποχρεωτικά από διάφορα στάδια: βιώνεις το σοκ, το θυμό, την αγανάκτηση, το “γιατί σε μένα” και όλα αυτά, μέχρι που συνειδητοποίησα ότι αντιμετώπιζα το πρόβλημα με λάθος τρόπο. Δεν επρόκειτο για κάτι τέτοιο· δεν ήμουν θύμα. Ο Θεός μού χάριζε ένα δώρο, μου έδινε μια δεύτερη ευκαιρία. Μέσα στο χειρουργείο ήμουν κλινικά νεκρός για μισή ώρα. Και επανήλθα. Ποιος παίρνει λοιπόν δεύτερες ευκαιρίες στη ζωή, όντας μάλιστα αρκετά νέος για να τις αξιοποιήσει; Οπότε, για μένα, το να φτάσω στα πρόθυρα του θανάτου ήταν ίσως το καλύτερο πράγμα που μου συνέβη ποτέ. Με έβγαλε από ένα δημιουργικό λήθαργο και μου ξαναέδωσε έμπνευση.

Είναι εντυπωσιακή σύμπτωση το ότι για χάρη του βιντεοπαιχνιδιού Death Stranding είχατε νωρίτερα “υποδυθεί” τον Heartrman, έναν ήρωα με μοιραία καρδιακά προβλήματα.
Πράγματι, ο Χιντέο Κοτζίμα, ο κατασκευαστής του παιχνιδιού, ήταν προφητικός. Είμαστε φίλοι, κάναμε μάλιστα μαζί μια έκθεση πέρυσι στο Τόκιο και ετοιμάζουμε άλλη μία το καλοκαίρι στη Νέα Υόρκη. Μέσω του Χιντέο γνώρισα καλά τον κόσμο των βιντεοπαιχνιδιών, ο οποίος είναι συναρπαστικά πολύπλοκος και ενδιαφέρον.

Πιστεύετε πως η αισθητική του έχει επηρεάσει τον δικό σας τρόπο αφήγησης;
Δεν είμαι gamer, αλλά με συναρπάζει η τεχνολογική πρόοδός τους. Πιστεύω ότι τα βιντεοπαιχνίδια θα έχουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για μένα σε 20 ή 30 χρόνια, όταν θα έχουν εξελιχθεί περισσότερο, καθώς αποτελούν τη μοναδική μορφή τέχνης που εξελίσσεται χάρη στην τεχνολογία. Ξέρετε, ο κινηματογράφος και η τηλεόραση παραμένουν ουσιαστικά στάσιμα και αυτό δεν αποτελεί κριτική. Είναι απλώς οι περιορισμοί του μέσου: ως συγγραφέας παραμυθιών δημιουργείς εσωτερικές εικόνες, ενώ ο κινηματογράφος προσφέρει κάτι οπτικό.

Όταν λοιπόν θέλησα να ασχοληθώ ξανά με τον κινηματογράφο, υιοθέτησα μια προσέγγιση εμπνευσμένη από την τηλεόραση και την ιδέα της εναλλαγής καναλιών. Από το ζάπινγκ, που ήταν το αντίστοιχο του σημερινού σκρόλινγκ. Κι ενώ κάνεις αυτή τη μηχανική κίνηση, μέσα σου ενεργοποιείται έκκριση ενδορφινών και διαμορφώνεται ένα συγκεκριμένο μοτίβο και μια αφήγηση, χωρίς καν να το συνειδητοποιείς, ενώ εσύ συνεχίζεις να λαμβάνεις δόσεις ντοπαμίνης. Σκέφτηκα λοιπόν: “Τι θα γινόταν αν έφτιαχνα μια ταινία που να λειτουργεί έτσι για μένα; ​​Μια ταινία όπου απλώς θα άλλαζα “κανάλια”, επιλέγοντας μόνο όσα θέλω να βλέπω, και στη συνέχεια θα δημιουργούσα από αυτό κάποιου είδους υποκειμενική αφήγηση;”. Έτσι, το όλο εγχείρημα μετατρέπεται σε μια ολοκαίνουργια εμπειρία. Η “Δική της Κόλαση” ανήκει πλέον στους θεατές όσο και σε μένα, καθώς ο καθένας προβάλλει πάνω της τη δική του αφήγηση. 

Αυτό οδηγεί σε ένα έντονο στιλιζάρισμα το οποίο αγγίζει τον εξπρεσιονισμό. Δεν μπορείς να σκηνοθετήσεις έτσι ένα ρεαλιστικό δράμα…
Ξεκίνησα με την τριλογία “Pusher” προσπαθώντας να αποτυπώσω κάτι αυθεντικό, κάτι αληθινό, αλλά ενώ όλα περιστρέφονταν γύρω από την πραγματικότητα, δεν ήταν ποτέ αρκετά “πραγματικά”. Στο τέλος συνειδητοποίησα ότι δεν μπορείς να κινηματογραφήσεις κάτι τόσο πραγματικό όσο η ίδια η πραγματικότητα, οπότε δεν είχε νόημα να το κυνηγάω άλλο. Άρχισα να ενδιαφέρομαι για το μη πραγματικό, όπως στα παραμύθια του συμπατριώτη μου Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Σκέφτηκα: “Ίσως αυτό πρέπει να κάνω· να φτιάχνω παραμύθια”.

Η “Δική της Κόλαση” είναι ένα σύγχρονο παραμύθι λοιπόν;
Είναι ταινία τρόμου, αλλά και ταινία επιστημονικής φαντασίας, μελόδραμα, όπερα. Έχει χιούμορ, δράση, μόδα, φαντασία, δημιουργία ενός καινούργιου κόσμου και λάμψη. Γιατί για μένα ο κινηματογράφος δεν είναι ένα μόνον πράγμα αυστηρά ορισμένο. Δείτε το νεανικό κοινό, τα παιδιά μου και τους συνομηλίκους τους, που είναι τόσο έξυπνα ώστε δεν περιορίζονται σε ένα μόνο στοιχείο. Μπορούν να δεχτούν δέκα διαφορετικά πράγματα, αρκεί να τους κεντρίσουν το ενδιαφέρον. Είναι οι περιορισμοί του παρελθόντος οι οποίοι επιβάλλουν να μπαίνουν όλα σε καλούπια, να παρουσιάζονται όλα τακτοποιημένα και να ορίζονται με βάση το τι υποτίθεται ότι σημαίνουν, αντί να τα βιώνουμε, οπότε το νόημα γίνεται κάτι εντελώς διαφορετικό. Επομένως, πιστεύω πως ο κινηματογράφος είναι ενιαίος, αλλά όχι ένα πράγμα, πολλά. Και αυτό είναι το μέλλον: πολλά πράγματα, πολλοί καμβάδες, πολλές μορφές τέχνης. Γιατί να περιοριστείς μόνο σε έναν, όταν μπορείς να έχεις δέκα; Δώδεκα;