Μαζική εγκατάλειψη του πετρελαίου και της βενζίνης από τη Mobility
22 Ιουλίου 2026, 15:42 — Τάκης Τρακουσέλλης
Η σημερινή εικόνα στις διεθνείς αγορές ενέργειας απέχει σημαντικά από εκείνη που γνωρίζαμε πριν από λίγα χρόνια. Για δεκαετίες, κάθε πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή προκαλούσε πανικό, απότομη άνοδο των τιμών του πετρελαίου και φόβους για μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Σήμερα, ωστόσο, καταγράφεται μια πρωτοφανής εξέλιξη: παρά τις σοβαρές αναταράξεις στον Περσικό Κόλπο, μεγάλες ποσότητες αργού πετρελαίου δυσκολεύονται να βρουν αγοραστές, ενώ αρκετές πωλούνται ακόμη και με σημαντικές εκπτώσεις.
Πίσω από αυτή την εξέλιξη βρίσκεται μια βαθιά αλλαγή που συντελείται εδώ και χρόνια. Ο κόσμος επιχειρεί σταδιακά να απεξαρτηθεί από τα ορυκτά καύσιμα, με την αυτοκίνηση να βρίσκεται στο επίκεντρο της μετάβασης.
Η προσφορά και η ζήτηση αλλάζουν τα δεδομένα
Η προσφορά και η ζήτηση είναι διαχρονικά οι δύο παράγοντες που καθορίζουν την τιμή του πετρελαίου. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ανέτρεψε τα δεδομένα και στις δύο πλευρές της εξίσωσης.
Πριν από τη σύγκρουση, τόσο ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) όσο και ο ΟΠΕΚ προέβλεπαν ότι η παραγωγή πετρελαίου θα παρέμενε σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Οι εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο, ωστόσο, προκάλεσαν το μεγαλύτερο σοκ προσφοράς των τελευταίων δεκαετιών.
Το εντυπωσιακό είναι ότι, όταν τα Στενά του Ορμούζ άνοιξαν ξανά και περισσότερα από 200 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου διοχετεύθηκαν στις διεθνείς αγορές, οι αγοραστές δεν έσπευσαν να τα αποκτήσουν. Η QatarEnergy και η ADNOC των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων αναγκάστηκαν να μειώσουν τις τιμές τους κατά 6 έως 9 δολάρια ανά βαρέλι, προκειμένου να βρουν αγοραστές στη Νοτιοανατολική Ασία. Την ίδια ώρα, περισσότερα από 18 εκατομμύρια βαρέλια παρέμεναν για ημέρες αποθηκευμένα σε δεξαμενόπλοια, αναμένοντας αγοραστή.
Ακόμη πιο δύσκολη ήταν η κατάσταση για το Ιράν. Παρότι κατάφερε να εξάγει περίπου 70 εκατομμύρια βαρέλια μετά τη χαλάρωση ορισμένων κυρώσεων, ουσιαστικά μοναδικός σημαντικός αγοραστής παρέμεινε η Κίνα. Ακόμη και η Κίνα, όμως, περιόρισε τις εισαγωγές ιρανικού πετρελαίου από περίπου 1,5 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως σε μόλις 630.000 βαρέλια ημερησίως.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της JPMorgan, η παγκόσμια ζήτηση παραμένει περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως χαμηλότερη σε σχέση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο.
Η Κίνα αλλάζει τις ισορροπίες
Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της μεταβολής προέρχεται από την Κίνα. Η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου και μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου έχει μειώσει σημαντικά τις εισαγωγές αργού.
Πριν από τον πόλεμο, εισήγαγε περισσότερα από 12 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Σήμερα, οι εισαγωγές έχουν υποχωρήσει κάτω από τα 8 εκατομμύρια βαρέλια, σύμφωνα με στοιχεία της Signal Ocean Research.
Από τη μία πλευρά, το Πεκίνο αξιοποιεί τα τεράστια στρατηγικά αποθέματα που δημιούργησε τα προηγούμενα χρόνια. Στις δεξαμενές του διαθέτει ακόμη περίπου 1,9 δισεκατομμύρια βαρέλια, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 117 ημέρες κατανάλωσης. Από την άλλη, όμως, συντελείται μια βαθύτερη αλλαγή.
Η αγορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων στην Κίνα αναπτύσσεται με εκρηκτικούς ρυθμούς. Μέσα σε λίγους μήνες, ο αριθμός των ηλεκτρικών οχημάτων στους δρόμους αυξήθηκε περίπου κατά 33%, περιορίζοντας τη ζήτηση για βενζίνη και ντίζελ. Παράλληλα, η κινεζική κυβέρνηση περιόρισε την παραγωγή βενζίνης και πετρελαίου στα διυλιστήρια, προσαρμόζοντας την αγορά στις νέες ενεργειακές συνθήκες.
Το αυτοκίνητο στο επίκεντρο
Η μεγαλύτερη αλλαγή, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τις κυβερνήσεις ή τις πετρελαϊκές εταιρείες. Αφορά τον ίδιο τον οδηγό.
Ο ιδιοκτήτης ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου δεν εξαρτάται πλέον καθημερινά από το πρατήριο καυσίμων. Επιστρέφει στο σπίτι και συνδέει το όχημά του στον φορτιστή, όπως ακριβώς φορτίζει κάθε βράδυ το κινητό του τηλέφωνο. Το επόμενο πρωί ξεκινά με πλήρως φορτισμένη μπαταρία.
Αυτή η νέα καθημερινότητα περιορίζει σταδιακά την κατανάλωση βενζίνης και πετρελαίου σε όλο τον κόσμο.
Οι αυτοκινητοβιομηχανίες έχουν ήδη επενδύσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ στην ηλεκτροκίνηση, γνωρίζοντας ότι η αγορά κινείται προς αυτή την κατεύθυνση. Νέα εργοστάσια μπαταριών δημιουργούνται στην Ευρώπη, την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ σχεδόν όλοι οι μεγάλοι κατασκευαστές αυξάνουν κάθε χρόνο το ποσοστό των ηλεκτρικών μοντέλων στις πωλήσεις τους.
Η μεγάλη οικονομική διαφορά
Η οικονομία είναι ίσως ο σημαντικότερος λόγος για τον οποίο ολοένα και περισσότεροι οδηγοί εγκαταλείπουν τα συμβατικά καύσιμα.
Ένα σύγχρονο βενζινοκίνητο αυτοκίνητο 1.600 κ.εκ. καταναλώνει περίπου 7 λίτρα ανά 100 χιλιόμετρα. Με μέση τιμή αμόλυβδης περίπου 1,85 ευρώ ανά λίτρο, το κόστος διαμορφώνεται ως εξής: 7 λίτρα × 1,85 ευρώ = 12,95 ευρώ ανά 100 χιλιόμετρα.
Αντίθετα, ένα σύγχρονο ηλεκτρικό αυτοκίνητο χρειάζεται περίπου 17 kWh για την ίδια απόσταση. Με οικιακή φόρτιση και μέση τιμή ηλεκτρικού ρεύματος περίπου 0,16 ευρώ ανά kWh, το κόστος ανέρχεται σε: 17 kWh × 0,16 ευρώ = 2,72 ευρώ ανά 100 χιλιόμετρα.
Η διαφορά φτάνει, επομένως, περίπου τα 10 ευρώ ανά 100 χιλιόμετρα. Για έναν οδηγό που διανύει 15.000 χιλιόμετρα τον χρόνο, αυτό μεταφράζεται σε εξοικονόμηση περίπου 1.500 ευρώ ετησίως μόνο από την ενέργεια, χωρίς να συνυπολογίζονται τα χαμηλότερα έξοδα συντήρησης ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου.
Η Ελλάδα ακολουθεί
Στην Ελλάδα, ο στόλος παραμένει ένας από τους γηραιότερους στην Ευρώπη, με μέσο όρο ηλικίας που ξεπερνά τα 18 έτη. Παρ’ όλα αυτά, η εικόνα μεταβάλλεται σταδιακά. Το δίκτυο δημόσιων φορτιστών επεκτείνεται συνεχώς, ενώ όλο και περισσότεροι ιδιοκτήτες εγκαθιστούν wallbox στις κατοικίες τους ή φορτίζουν τα οχήματά τους στους χώρους εργασίας.
Παράλληλα, ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις στρέφονται σε ηλεκτρικούς εταιρικούς στόλους, μειώνοντας το λειτουργικό τους κόστος και περιορίζοντας την εξάρτησή τους από τις διακυμάνσεις της τιμής του πετρελαίου.
Οι αναλυτές διαφωνούν σχετικά με το πότε θα επανέλθει η ζήτηση. Η Goldman Sachs εκτιμά ότι η Κίνα θα χρειαστεί σύντομα να αναπληρώσει τα στρατηγικά της αποθέματα, γεγονός που θα αυξήσει ξανά τις εισαγωγές. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προβλέπει υποχώρηση της ζήτησης μέσα στο 2026, ο ΟΠΕΚ εξακολουθεί να προβλέπει αύξηση, ενώ η JPMorgan εκτιμά ότι η αγορά θα παραμείνει σχεδόν αμετάβλητη.
Ανεξάρτητα, όμως, από τις βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις, η μεγάλη εικόνα δεν αλλάζει. Η ηλεκτροκίνηση, οι αυστηρότεροι περιβαλλοντικοί κανονισμοί, η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η επιθυμία των καταναλωτών να μειώσουν το κόστος μετακίνησης διαμορφώνουν μια νέα πραγματικότητα.
Το πετρέλαιο θα συνεχίσει να αποτελεί βασικό ενεργειακό αγαθό για πολλά ακόμη χρόνια. Ωστόσο, για πρώτη φορά έπειτα από περισσότερο από έναν αιώνα κυριαρχίας, έχει απέναντί του έναν αντίπαλο που δεν επηρεάζεται από πολέμους, αποκλεισμούς θαλάσσιων οδών ή γεωπολιτικές κρίσεις: το ηλεκτρικό αυτοκίνητο, το οποίο ο οδηγός μπορεί να φορτίζει κάθε βράδυ στο σπίτι του, όπως ακριβώς φορτίζει το κινητό του τηλέφωνο.
Αυτή η αλλαγή, περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο γεγονός, εξηγεί γιατί η παγκόσμια αγορά πετρελαίου δεν λειτουργεί πλέον όπως στο παρελθόν.
