Κριτική ταινίας: «Τρέξε Λόλα, τρέξε»- Σύγχρονο σινεμά, είκοσι έξι έτη πριν

Τίτλος ταινίας: «Τρέξε Λόλα, τρέξε»

Σύνοψη: Η Λόλα τρέχει δαιμονισμένα, προκειμένου να προλάβει το μοιραίο γεγονός, το οποίο θα στοιχίσει τη ζωή στον φίλο της, μπλεγμένο σε μια υπόθεση με μια συμμορία. Αναζητά 100.000 μάρκα, για να τον γλιτώσει και ο σκηνοθέτης, πρωτοτυπώντας παραθέτει τρεις δυνατές λύσεις

Σκηνοθεσία: Τομ Τίκβερ

Παίζουν: Φράνκα Ποτέντε, Μόριτζ Μπλαϊμπτρόι, Χέρμπερτ Κνοπ

Είκοσι έξι χρόνια έχουν περάσει από τότε που ο Γερμανός Τομ Τίκβερ ξάφνιασε τον κόσμο του κινηματογράφου, με το «Τρέξε Λόλα, τρέξε», μια ταινία που με τον πιο εύληπτο τρόπο θέτει τα πιο σύνθετα ζητήματα. Πριν απ’ όλα χρησιμοποιεί ως εργαλείο του τον χρόνο, μια κατ’ εξοχήν κινηματογραφική «σταθερά». Πάνω της η έβδομη τέχνη κτίζει την αφήγησή της, αλλά και τη θεμελιώδη έννοια του τάιμινγκ. Το σινεμά συρρικνώνει τον χρόνο, πραγματοποιεί άλματα, πηγαίνοντας μπρος πίσω, επιλέγει τα κρίσιμα γεγονότα, πραγματοποιώντας αφηγηματικά άλματα. Συγχρόνως, απαιτεί έναν σταθερό ρυθμό, μια συνέπεια, έτσι που να δομεί  αυτό που ονομάζουμε τάιμινγκ (timing). Κάθε φιλμ χαρακτηρίζεται από μια δική του αίσθηση του χρόνου, αρκεί αυτή να διατηρείται με μια εσωτερική ακολουθία, ασχέτως της ταχύτητάς της. Δεν έχει σημασία εάν ένα φιλμ θα είναι «γρήγορο» ή «αργό», αλλά να μετράει σωστά το τικ-τακ του εσωτερικού χρόνου. Αυτό το «τικ-τακ» είναι που ακολουθεί με μαεστρία ο Τομ Τίκβερ, σε μια ταινία μεγάλης ταχύτητας – κάτι που ασφαλώς θα κάνει χαρούμενο τον θεατή. Τα συνεχή πλάνα ωρολογιών, επιβεβαιώνουν του λόγου το αληθές.

Καθώς η Λόλα προσπαθεί να σώσει από το μοιραίο τον φίλο της, διαθέτει είκοσι λεπτά, προκειμένου να συγκεντρώσει 100.000 μάρκα. Θεωρητικά, αδύνατον, αλλά η Λόλα ξεκινάει να τρέχει…Κάτι  έχει στο μυαλό της, ποντάροντας στη βοήθεια του διευθυντή τράπεζας, πατέρα της. Από αυτόν μπορεί να εξασφαλίσει το απαιτούμενο ποσό, αφού ο φίλος της έχασε αυτά τα χρήματα μετά από την ανάληψη μιας αποστολής που του ανέθεσε συμμορία κακοποιών. Μαζί της ξεκινάει να τρέχει η κάμερα του Τίκβερ, το ίδιο αγχωμένη, το ίδιο ασθμαίνουσα. Δεν είναι εύκολο, στο ξετύλιγμα μιας ταινίας, να «αγχώσεις» την κάμερά σου, να την κάνεις συμμέτοχη σ’ ένα τέτοιο κυνηγητό. Δεν πρόκειται για τη γνωστή καταδίωξη, αλλά για ένα τρεχαλητό, το οποίο προσπαθεί να προλάβει τον χρόνο. Ο σκηνοθέτης προσφέρει στη Λόλα τρεις εκδοχές. Μια σειρά όμοιων κινήσεων, με «πειραγμένα» κάποια ελάχιστα δευτερόλεπτα, ικανά να αλλάξουν τα πάντα. Το ποιά απ τις τρεις θα επικρατήσει (εάν όλα θα οδηγήσουν στην καταστροφή ή στον θρίαμβο), συναρτάται με τη λεπτή ισορροπία του χρόνου. Ένα κλικ πριν ή μετά μπορεί να καταδικάσει ή να γλιτώσει μια ζωή. 

Κι εδώ βρίσκεται το κρίσιμο σημείο της ταινίας. Θα μπορούσε να τιτλοφορείται «Τρέξε άνθρωπε, τρέξε». Η Λόλα είναι ένα άτομο, όπως όλοι μας, που τρέχει στους δρόμους της ζωής, καταδιώκοντας τον -πάντα νικητή- χρόνο. Όλα ρυθμίζονται από την ύπαρξη τελικού στόχου και τον ρόλο επιλογής και της τύχης στα μικρά σταυροδρόμια. Ένα «από ‘δω» ή ένα «από ‘κει» μπορεί να αλλάξει μια ολόκληρη σειρά γεγονότων, ως τη στιγμή που θα βρεθούμε μπροστά στο τελικό και αναπόδραστο αποτέλεσμα των προσπαθειών μας. Απαραίτητη προϋπόθεση, η προσπάθεια. Η ψευδαίσθηση ότι μπορεί κάποιος να προλάβει τον χρόνο, με μόνη προϋπόθεση την πίστη (στον σκοπό) και την αγάπη (στον άνθρωπο). Η Λόλα τρέχει στους δρόμους του Βερολίνου, με όχημα την αγάπη για τον φίλο της. Ωστόσο, ένα τελικό βλέμμα προδίδει ότι το χρήμα ίσως να υπερνικά ακόμη κι αυτό το σωτήριο συναίσθημα. Ο Τίκβερ, εκτός από σημαντικός σκηνοθέτης, είναι και φιλόσοφος. Στοχάζεται πάνω στην αναγκαιότητα ή την τυχαιότητα της ύπαρξης, τον κομβικό ρόλο των επιλογών και των γρήγορων αποφάσεων, αφού η κούρσα με τον χρόνο είναι «κατοστάρι» Ολυμπιακών αγώνων. Κι εμείς είμαστε πάντα δεύτεροι… Από την αρχή ακόμη, ο Τίκβερ προδιαθέτει για έναν αγώνα, που με παράδοξο τρόπο, ό,τι και να συμβεί, σε γυρνάει στην αρχή: στις καταβολές του ανθρώπου, όταν και ξεκίνησε ο αγώνας.

Δίπλα στον χρόνο, το σινεμά απαιτεί πάντα το πλέξιμό του με τον χώρο. Η ταινία δεν ξεχνάει αυτήν την «υποχρέωσή» της και με λεπτές κινήσεις, απλώνεται σε μια ολόκληρη πόλη, καταλήγει μια μικρή γεωγραφία του Βερολίνου και των ανθρώπων του. Κάθε στιγμιαία συνάντηση επηρεάζει καταλυτικά όχι μόνον τη μοίρα της Λόλας, αλλά και των ατόμων, με τα οποία κυριολεκτικά συγκρούεται. Όλοι μαζί (Λόλα, χαρακτήρες και περιβάλλον) συνθέτουν μια εικόνα μικροκοινωνίας, την οποία ο Τίκβερ απλώνει μόλις σε είκοσι λεπτά. Κάθε ιστορία, κάθε εκδοχή μοιάζει να βρίσκεται αιχμάλωτη του χρόνου. Με ευφυή τρόπο χρησιμοποιούνται κινούμενα σχέδια, δυνητικές φωτογραφίες από το μέλλον όσον αφορά στην εξέλιξη, και όλα αποδεικνύονται τόσο  σημερινά. Μοιάζουν με video game, με εξαιρετική μπιτάτη μουσική. Ίσως, τελικά, ο μόνος που νικάει τον χρόνο να είναι ο κινηματογράφος, μια μικρή δόση αθανασίας, ένας δρόμος αντοχής. Αποδεικνύεται από το πόσο ζωντανό είναι το φιλμ, είκοσι έξι χρόνια μετά τη γέννησή του. 

Αξιολόγηση: ****

Διαβάστε επίσης:

«Company»: Εντυπωσιάζει η νέα γοτθική ταινία του Κέισι Άφλεκ

Αλίκη Βουγιουκλάκη: Σαν σήμερα το πιο λαμπρό αστέρι σβήνει – 30 χρόνια χωρίς την «εθνική σταρ» (Videos)

Κριτική ταινίας: «Για μια θέση στον ήλιο» – Ένα μάθημα σκηνοθεσίας

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ