Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε σήμερα τις ετήσιες εκθέσεις της για την εφαρμογή του Κανονισμού της Πράσινης Γραμμής και του Προγράμματος Βοήθειας προς την τουρκοκυπριακή κοινότητα, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην προσπάθεια επανένωσης της Κύπρου.
Οι δύο εκθέσεις αποτυπώνουν, από τη μία, την αυξημένη κινητικότητα μεταξύ των δύο κοινοτήτων και από την άλλη, τη συνέχιση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς την τουρκοκυπριακή κοινότητα, με στόχο την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη, την οικοδόμηση εμπιστοσύνης και την προετοιμασία για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού κεκτημένου μετά από ενδεχόμενη συνολική λύση του Κυπριακού.
Ιστορικό υψηλό στις διελεύσεις
Σύμφωνα με την έκθεση για την Πράσινη Γραμμή, το 2025 καταγράφηκαν 7,79 εκατομμύρια εγκεκριμένες διελεύσεις από και προς τα κατεχόμενα, αριθμός που αποτελεί ιστορικό υψηλό. Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με την Κομισιόν, δείχνει την ενίσχυση των επαφών μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, σε μια περίοδο κατά την οποία το πολιτικό πρόβλημα παραμένει άλυτο, αλλά η καθημερινή επαφή των πολιτών συνεχίζει να δημιουργεί πρακτικούς διαύλους επικοινωνίας.
Παράλληλα, οι παράτυπες διελεύσεις συνέχισαν να μειώνονται, φθάνοντας τις 2.433. Το στοιχείο αυτό καταγράφεται από την Επιτροπή ως ένδειξη βελτίωσης στη διαχείριση των διελεύσεων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το ζήτημα της επιτήρησης της Πράσινης Γραμμής παύει να έχει πολιτική και μεταναστευτική σημασία για την Κυπριακή Δημοκρατία.
Επέκταση στον Άγιο Δομέτιο
Η ΕΕ χρηματοδότησε έργα επέκτασης στο σημείο διέλευσης του Αγίου Δομετίου, ενός από τα πλέον πολυσύχναστα οδοφράγματα της Κύπρου. Στόχος των έργων είναι η αύξηση της χωρητικότητας και η διευκόλυνση της καθημερινής διακίνησης, καθώς η αυξημένη χρήση των σημείων διέλευσης δημιουργεί πρακτικά προβλήματα, καθυστερήσεις και πίεση στις αρμόδιες υπηρεσίες.
Ο Κανονισμός για την Πράσινη Γραμμή εφαρμόζεται από το 2004, μετά την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η γραμμή δεν αποτελεί εξωτερικό σύνορο της ΕΕ, καθώς ολόκληρη η Κύπρος είναι κράτος μέλος. Ωστόσο, στις περιοχές που δεν τελούν υπό τον αποτελεσματικό έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας, η εφαρμογή του ευρωπαϊκού κεκτημένου παραμένει σε αναστολή.
33,7 εκατομμύρια ευρώ για την τουρκοκυπριακή κοινότητα
Η δεύτερη έκθεση αφορά το Πρόγραμμα Βοήθειας προς την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Για το 2025 διατέθηκαν 33,7 εκατομμύρια ευρώ, με την Κομισιόν να σημειώνει ότι η χρηματοδότηση αποσκοπεί στην ενίσχυση της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης, στη βελτίωση των υποδομών, στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης και στη στήριξη της κοινωνίας των πολιτών.
Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση κατευθύνθηκε, μεταξύ άλλων, στη βελτίωση των προτύπων ασφάλειας τροφίμων και καλής διαβίωσης των ζώων. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα έκτακτα μέτρα που ελήφθησαν για την αντιμετώπιση της επιδημίας αφθώδους πυρετού τον Δεκέμβριο του 2025.
Παράλληλα, συνεχίστηκαν επενδύσεις σε υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης, στην ενεργειακή απόδοση, στην ποιότητα του αέρα και στην παρακολούθηση θορύβου. Σύμφωνα με την Κομισιόν, τα έργα αυτά συμβάλλουν στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, αλλά και ευρύτερα στο νησί.
Υποτροφίες και κοινωνία των πολιτών
Η έκθεση καταγράφει επίσης τη συνέχιση των προγραμμάτων εκπαίδευσης και ανταλλαγών. Συνολικά 142 Τουρκοκύπριοι σπούδασαν σε πανεπιστήμια κρατών μελών της ΕΕ, ενώ 18 φοιτητές και από τις δύο κοινότητες εγγράφηκαν στα Κολέγια του United World.
Στο πλαίσιο του 9ου προγράμματος επιχορηγήσεων «Κυπριακή Κοινωνία των Πολιτών σε Δράση», δόθηκαν 16 επιχορηγήσεις συνολικού ύψους 2,22 εκατομμυρίων ευρώ. Τα έργα αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος, τη βιώσιμη ανάπτυξη, τη συμφιλίωση, την οικοδόμηση εμπιστοσύνης και τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού.
Το πολιτικό μήνυμα των Βρυξελλών
Πίσω από τους αριθμούς, οι εκθέσεις της Κομισιόν στέλνουν και πολιτικό μήνυμα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση υπενθυμίζει ότι εξακολουθεί να θεωρεί την επανένωση της Κύπρου ως τον τελικό στόχο και αξιοποιεί τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία για να κρατήσει ανοικτούς διαύλους μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Η εικόνα που παρουσιάζεται είναι διπλή. Από τη μία, οι αυξημένες διελεύσεις δείχνουν ότι η καθημερινή επαφή στο νησί έχει ενισχυθεί. Από την άλλη, η ανάγκη για συνεχή ευρωπαϊκή στήριξη υπενθυμίζει ότι το πολιτικό πρόβλημα παραμένει άλυτο και ότι η απόσταση ανάμεσα στην κοινωνική επαφή και την πολιτική λύση παραμένει μεγάλη.
Για τις Βρυξέλλες, πάντως, η ενίσχυση της τουρκοκυπριακής κοινότητας δεν αντιμετωπίζεται ως ξεχωριστή πολιτική πραγματικότητα, αλλά ως μέρος της προετοιμασίας για μια συνολική λύση, εντός του πλαισίου της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
