Η προσέλευση των ψηφοφόρων στα εκλογικά κέντρα του Ισραήλ βρίσκεται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών, καθώς οι Ισραηλινοί προσέρχονται στις κάλπες σε αυτό που πολλοί θεωρούν ως μία από τις πιο καθοριστικές εκλογικές αναμετρήσεις στην ιστορία της χώρας.
Οι δημοσκοπήσεις που δημοσιεύθηκαν την Παρασκευή υποδεικνύουν ότι ο εν ενεργεία πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δίνει μάχη στήθος με στήθος με τον πρώην αρχηγό του στρατού Γκάντι Άιζενκοτ για την πρωθυπουργία.
Ωστόσο, κανένα από τα πολιτικά τους μπλοκ δεν προβλέπεται να συγκεντρώσει τις 61 έδρες που απαιτούνται για τον σχηματισμό κυβέρνησης πλειοψηφίας – πράγμα που σημαίνει ότι ενδέχεται να ακολουθήσουν εβδομάδες ή μήνες πολιτικών διαπραγματεύσεων και παρασκηνιακών διεργασιών, όπως σημειώνει την Τρίτη το BBC.
Η προεκλογική εκστρατεία σημαδεύτηκε από ζητήματα δημοκρατίας και ασφάλειας, με την εκλογική διαδικασία να αντιμετωπίζεται ευρέως ως δημοψήφισμα για τη διακυβέρνηση Νετανιάχου.
Πολλά ηγετικά κόμματα κατήγγειλαν το πρωί της Τρίτης φερόμενες παρατυπίες σε εκλογικά τμήματα σε όλη τη χώρα – ωστόσο η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή του Ισραήλ (CEC) δηλώνει ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για συστηματική αλλοίωση των ψηφοδελτίων.
Το σύστημα απλής αναλογικής του Ισραήλ σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις ήταν πάντα συνασπισμοί – και η κούρσα για την εξουσία μπορεί να παράγει (και έχει παράγει) απρόσμενες συμμαχίες. Ωστόσο, αυτή η εκλογική μάχη διαφαίνεται ιδιαίτερα αμφίρροπη.
Ο Άιζενκοτ, ηγέτης του κόμματος “Yashar”, αποτελεί την κεντρική φυσιογνωμία του λεγόμενου “μπλοκ της αλλαγής” — μιας συσπείρωσης κομμάτων με ιδεολογικές διαφορές που μοιράζονται όμως τον κοινό στόχο της απομάκρυνσης του Νετανιάχου. Στους υπόλοιπους ηγέτες του μπλοκ περιλαμβάνονται ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ και ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν —και οι δύο δεξιοί με σκληρή γραμμή στα θέματα ασφαλείας— καθώς και ο Γιάιρ Γκολάν, ένας πρώην στρατηγός που κλίνει προς την αριστερά.
Για τον Νετανιάχου, ο οποίος διετέλεσε για πρώτη φορά πρωθυπουργός το 1996, η επιστροφή στην εξουσία θα εξαρτηθεί από μια νέα συμμαχία με τα ακροδεξιά και υπερορθόδοξα κόμματα που συγκροτούν τον σημερινό κυβερνητικό του συνασπισμό — τον πιο δεξιό στην ιστορία του Ισραήλ.
Στην εκλογική κούρσα συμμετέχουν επίσης δύο αραβικά κομματικά μπλοκ, καθώς περίπου το ένα πέμπτο του πληθυσμού του Ισραήλ είναι Άραβες — πολλοί από τους οποίους αυτοπροσδιορίζονται ως Παλαιστίνιοι πολίτες του Ισραήλ. Θεωρητικά, θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως ρυθμιστές των εξελίξεων. Ωστόσο, όλα τα ηγετικά εβραϊκά κόμματα, πλην ενός, έχουν αποκλείσει το ενδεχόμενο συνεργασίας.
Στην προεκλογική εκστρατεία κυριάρχησε το ζήτημα της ασφάλειας — με το μπλοκ της αντιπολίτευσης να σφυροκοπά τον Νετανιάχου για την πρωτοφανή αποτυχία των υπηρεσιών ασφαλείας που οδήγησε στις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου, κατά τις οποίες σκοτώθηκαν σχεδόν 1.200 άνθρωποι και 251 μεταφέρθηκαν ως όμηροι στη Γάζα.
Η αντιπολίτευση πιέζει για τη συγκρότηση ανεξάρτητης επιτροπής για ττη διερεύνηση των επιθέσεων — κάτι που ο Νετανιάχου αρνείται επίμονα, ισχυριζόμενος ότι θα ήταν μεροληπτική εναντίον του. Παράλληλα, επισημαίνουν τις απειλές για τη δημοκρατία υπό τη διακυβέρνησή του, καθώς ο ίδιος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια εν εξελίξει δίκη για κατηγορίες διαφθοράς —τις οποίες αρνείται— ενώ παράλληλα προωθεί αμφιλεγόμενα σχέδια μεταρρύθμισης του δικαστικού συστήματος, τα οποία είχαν πυροδοτήσει μαζικές διαδηλώσεις πριν από τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου.
Παρά τις επιθέσεις της αντιπολίτευσης, ο Νετανιάχου αυτοπροβάλλεται για άλλη μια φορά ως “Mr. Security”, προβάλλοντας τις στρατηγικές νίκες στους πολέμους του Ισραήλ στη Μέση Ανατολή και τη στενή του σχέση με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
Την Κυριακή, το Channel 12 του Ισραήλ μετέδωσε ότι ο Νετανιάχου είχε πιέσει για στρατιωτική δράση που θα μπορούσε να πυροδοτήσει σύγκρουση με το Ιράν πριν από τις εκλογές — ωστόσο συνάντησε την αντίσταση του ίδιου του αρχηγού του στρατού, Εγιάλ Ζαμίρ. Την επόμενη ημέρα, το CNN ανέφερε ότι προσπάθησε επίσης να πείσει τον Τραμπ να πραγματοποιήσει νέες επιθέσεις στο Ιράν, αλλά ο Αμερικανός πρόεδρος αρνήθηκε να δώσει το “πράσινο φως”. Ο Νετανιάχου διέψευσε και τα δύο δημοσιεύματα.
Επιπλέον, προκάλεσε αίσθηση τις τελευταίες ημέρες της εκστρατείας του δημοσιεύοντας μια εικόνα που δημιουργήθηκε μέσω AI, η οποία απεικόνιζε μια πυρηνική βόμβα να πλήττει το Τελ Αβίβ, προειδοποιώντας ότι είναι ο μόνος ηγέτης που μπορεί να προστατεύσει το Ισραήλ “εάν οι Ιρανοί αποκτήσουν πυρηνικά όπλα”. Ο Άιζενκοτ τον χαρακτήρισε “υστερικό”.
Ένα άλλο κυρίαρχο ζήτημα υπήρξε η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία, καθώς η κυβέρνηση Νετανιάχου απέτυχε να εφαρμόσει απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου που ορίζει ότι οι υπερορθόδοξοι Εβραίοι που σπουδάζουν σε θρησκευτικές σχολές πρέπει να στρατολογούνται — μια εξαιρετικά διχαστική εξέλιξη, την ώρα που εκατοντάδες χιλιάδες άλλοι πολίτες επιστρατεύτηκαν για να πολεμήσουν στους πρόσφατους πολέμους.
Ο Άιζενκοτ υιοθετεί παρόμοια θέση με τον Νετανιάχου όσον αφορά στη Γάζα, έχοντας δεσμευτεί να τερματίσει τη διακυβέρνηση της Χαμάς στην περιοχή εντός 18 μηνών, είτε μέσω ενός ειρηνευτικού σχεδίου υπό την ηγεσία των ΗΠΑ είτε, εάν χρειαστεί, με στρατιωτικά μέσα.
Το Ισραήλ συνεχίζει να πλήττει τη Γάζα σχεδόν καθημερινά από τότε που συμφωνήθηκε εκεχειρία πέρυσι, δηλώνοντας ότι στόχος είναι στελέχη της Χαμάς. Ο ισραηλινός στρατός έχει σκοτώσει περισσότερους από 74.000 ανθρώπους από την αρχή του πολέμου, σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας της Γάζας (που διοικείται από τη Χαμάς), τα στοιχεία του οποίου θεωρούνται αξιόπιστα από τον ΟΗΕ.
Το Ισραήλ αντιμετωπίζει αυξανόμενη διεθνή κατακραυγή για τις επιχειρήσεις του στον πόλεμο, ενώ οι σχέσεις με τους συμμάχους του σε όλο τον κόσμο έχουν επιδεινωθεί.
Το Παλαιστινιακό και η επόμενη μέρα
Ο Άιζενκοτ υποστηρίζει σε γενικές γραμμές τους ισραηλινούς οικισμούς στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη —οι οποίοι είναι παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου— αλλά επιθυμεί να σταματήσει τους εξτρεμιστές εβραίους εποίκους, οι επιθέσεις των οποίων βρίσκονται σε ιστορικό υψηλό, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ. Έχει επίσης μιλήσει για τη δημιουργία συνθηκών για “αυτονομία ή ένα “state-minus” για τους Παλαιστίνιους — υπό τον τελικό ισραηλινό έλεγχο ασφαλείας.
Η λύση των δύο κρατών —η δημιουργία ενός ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους που θα συνυπάρχει ειρηνικά δίπλα στο Ισραήλ— έχει σχεδόν εξαφανιστεί από την κυρίαρχη ισραηλινή πολιτική σκηνή.
Παρόλο που ορισμένοι έχουν εικάσει ότι τα αραβικά κόμματα ενδέχεται να καταλήξουν να στηρίζουν ανεπίσημα μια κυβέρνηση μειοψηφίας υπό τον Άιζενκοτ, ο Λίμπερμαν —βασικό δυνητικό μέλος ενός τέτοιου σχήματος— έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να συμμετάσχει σε μια τέτοια διευθέτηση.
Τέτοιου είδους κόκκινες γραμμές καθιστούν την εκλογική αριθμητική περίπλοκη, μένει όμως να φανεί τι είδους υποχωρήσεις, συμφωνίες και κυβερνητικές στροφές θα επιτευχθούν μόλις ανακοινωθούν τα αποτελέσματα, σημειώνει το BBC.
Ένας πρωτοφανής αριθμός 70.000 ανθρώπων φέρεται να ταξίδεψε από το εξωτερικό για να ψηφίσει, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες προσέρχονται στις κάλπες για πρώτη φορά.
Στις 22:00 την Τρίτη, τα ισραηλινά τηλεοπτικά δίκτυα θα δημοσιεύσουν τα exit polls. Αυτά θα δώσουν μια πρώτη ένδειξη για την ψηφοφορία, αλλά ενδέχεται να αποκλίνουν σημαντικά από τα τελικά αποτελέσματα.
Εκατοντάδες χιλιάδες Ισραηλινοί στρατιώτες και έφεδροι θα ψηφίσουν επίσης, αλλά πολλές από αυτές τις ψήφους δεν θα αρχίσουν να καταμετρώνται πριν από την Τετάρτη.
