Ισλανδία: Δημοψήφισμα με ευρωπαϊκό διακύβευμα

Ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες

Το ερώτημα είναι συγκεκριμένο: “Πρέπει η Ισλανδία να επαναλάβει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση;”. Το δημοψήφισμα, επομένως, δεν αφορά ψήφο υπέρ ή κατά της ένταξης. Εάν επικρατήσει το “ναι”, η κυβέρνηση θα επαναλάβει τις συνομιλίες με τις Βρυξέλλες, ενώ οποιαδήποτε τελική συμφωνία θα πρέπει να εγκριθεί εκ νέου από τους Ισλανδούς.

Η χρονική συγκυρία, πάντως, δεν είναι τυχαία. Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία, η αυξανόμενη στρατηγική σημασία της Αρκτικής και η αβεβαιότητα της εξωτερικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ, ιδιαίτερα μετά τις αναφορές του στη Γροιλανδία, επανάφεραν τη συζήτηση για το εάν η συμμετοχή στην Ε.Ε. θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια σε μια μικρή χώρα, δέκα σχεδόν χρόνια μετά το “πάγωμα” των ενταξιακών διαπραγματεύσεων.

Η νέα γεωπολιτική πίεση

Η συγκυρία πια είναι διαφορετική, με την υπουργό Εξωτερικών Θόργκερντουρ Κάτριν Γκούναρσντότιρ να έχει συνδέσει τη γεωπολιτική πραγματικότητα με την ευρωπαϊκή επιλογή. Αναφερόμενη στη στάση των ευρωπαϊκών χωρών απέναντι στις πιέσεις για τη Γροιλανδία, υπογράμμισε τη σημασία που έχει “μια ομάδα ομονοούντων κρατών να στέκονται μαζί πάνω σε κοινές αρχές και αξίες”.

Για τις Βρυξέλλες, ένα “ναι” θα αποτελούσε πολιτική επιτυχία σε μια περίοδο κατά την οποία η διεύρυνση έχει επιστρέψει στο επίκεντρο λόγω Ουκρανίας, Μολδαβίας και Δυτικών Βαλκανίων.

Η Ισλανδία αποτελεί, άλλωστε, έναν ασυνήθιστα ιδανικό υποψήφιο: είναι πλούσια, μέλος του ΝΑΤΟ, συμμετέχει στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και στη Σένγκεν και εφαρμόζει μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Ένα “όχι”, αντιθέτως, θα αποτελούσε “πλήγμα” στο αφήγημα ότι η Ε.Ε. γίνεται πόλος έλξης απέναντι στη νέα γεωπολιτική αστάθεια.

Το κρίσιμο διακύβευμα της αλιείας

Για τους Ισλανδούς, ωστόσο, το διακύβευμα περιστρέφεται γύρω από την οικονομία. Στην προεκλογική συζήτηση, εξάλλου, κυριάρχησε η πιθανότητα μελλοντικής υιοθέτησης του ευρώ και, κυρίως, η αλιεία.

Τα θαλάσσια προϊόντα αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 40% των εξαγωγών αγαθών και ο φόβος απώλειας του ελέγχου των αλιευτικών πόρων ήταν ένας από τους βασικούς λόγους που η προηγούμενη ενταξιακή προσπάθεια εγκαταλείφθηκε. Η Γκούναρσντότιρ έχει ξεκαθαρίσει, άλλωστε, ότι η Ισλανδία δεν θα αποδεχθεί συμφωνία που δεν διασφαλίζει τον έλεγχο της αλιείας της.