Του Νίκου Κωτσικόπουλου
Χαμηλότερες κεφαλαιακές δεσμεύσεις και απλούστερους κανόνες για τις ευρωπαϊκές τράπεζες εξετάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να περιορίσει το πλεονέκτημα που έχουν αποκτήσει οι ανταγωνιστές τους στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βρετανία.
Οι αλλαγές μπορεί να ωφελήσουν και τις ελληνικές τράπεζες, τόσο μέσα από τη γενικότερη χαλάρωση του ευρωπαϊκού πλαισίου όσο και από τη χωριστή συζήτηση που έχει ήδη ανοίξει με τον SSM για τη μείωση των αυξημένων απαιτήσεων του Πυλώνα 2.
Οι ελληνικοί όμιλοι, αν και στα προηγούμενα τεστ είχαν εξαιρετικές επιδόσεις, εξακολουθούν να υφίστανται κεφαλαιακές δεσμεύσεις υψηλότερες των ευρωπαϊκών. Οι αυξημένες δεσμεύσεις έρχονται από παλιά, λόγω των κόκκινων δανείων και κινδύνων που δεν υφίστανται πλέον, καθώς οι τραπεζικοί ισολογισμοί έχουν εξυγιανθεί και οι τράπεζες είχαν ισχυρές επιδόσεις στις προηγούμενες εποπτικές δοκιμασίες, ανοίγοντας τον δρόμο για επανεξέταση των απαιτήσεών τους. Οι δεσμεύσεις του Πυλώνα 2 μειώθηκαν, αλλά παραμένουν αυξημένες.
Στο μεταξύ, η βασική αλλαγή που εξετάζουν οι Βρυξέλλες αφορά την κατάργηση της πρόσθετης κεφαλαιακής απαίτησης που μπορούν να επιβάλλουν οι επόπτες μέσω του Πυλώνα 2, ειδικά για τον δείκτη μόχλευσης. Η επιβάρυνση αυτή προστίθεται στον υποχρεωτικό ελάχιστο δείκτη, όταν εκτιμάται ότι μια τράπεζα έχει αναλάβει αυξημένο κίνδυνο σε σχέση με το σύνολο του ενεργητικού της.
Η πρόταση δεν καταργεί συνολικά τις απαιτήσεις του Πυλώνα 2, οι οποίες καθορίζονται χωριστά για κάθε τράπεζα και είναι νομικά δεσμευτικές. Στόχος είναι να περιοριστούν οι επικαλύψεις μεταξύ διαφορετικών κανόνων, οι οποίες υποχρεώνουν τις ευρωπαϊκές τράπεζες να κρατούν περισσότερα κεφάλαια δεσμευμένα από τους ανταγωνιστές τους.
Παράλληλα, εξετάζεται να περιοριστεί ο αριθμός των τραπεζών που εφαρμόζουν πλήρως τους διεθνείς κανόνες της Βασιλείας. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι απαιτήσεις καλύπτουν σήμερα σχεδόν ολόκληρο τον τραπεζικό κλάδο, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βρετανία οι αυστηρότεροι κανόνες επικεντρώνονται κυρίως στα μεγαλύτερα και συστημικά ιδρύματα.
Για τις ελληνικές τράπεζες, σημαντική είναι η παράλληλη διαπραγμάτευση με τον SSM για τις ειδικές κεφαλαιακές απαιτήσεις που εξακολουθούν να αντανακλούν προβλήματα του παρελθόντος. Οι τράπεζες αναμένουν μια μείωση των δεσμευτικών κεφαλαίων που θα συναρτάται με την εικόνα κάθε τράπεζας και την επάρκεια κεφαλαίων της.
Πέρυσι (με ισχύ από την αρχή της χρονιάς φέτος), αποτυπώθηκαν οι πρώτες μειώσεις. Για την Alpha Bank ο συντελεστής διαμορφώθηκε σε 2,90% από 3%, για τη Eurobank σε 2,75% από 2,85%, για την Εθνική Τράπεζα σε 2,50% από 2,75% και για την Τράπεζα Πειραιώς στο 2,90%. Μειώθηκε επίσης και για την Τράπεζα Κύπρου σε 2,50% από 2,75%.
Παρά τις μειώσεις, οι συντελεστές παραμένουν ψηλά. Μια νέα αναθεώρηση θα μπορούσε να περιορίσει το κόστος διατήρησης των κεφαλαιακών αποθεμάτων και να προσφέρει μεγαλύτερη ευχέρεια για πιστώσεις, επενδύσεις και διανομές προς τους μετόχους, χωρίς να σημαίνει ότι όλα τα δεσμευμένα κεφάλαια θα απελευθερωθούν αυτομάτως.
Συνολικά, όμως, η Ευρώπη πρέπει να βρει έναν τρόπο να συνδυάσει την ασφάλεια του τραπεζικού συστήματος με την ανάγκη οι τράπεζες να χρηματοδοτούν περισσότερο την οικονομία, καθώς οι αμερικανικές και αγγλικές τράπεζες απέφυγαν τις νέες δεσμεύσεις της Βασιλείας και κινητοποιούν μεγαλύτερα κεφάλαια, ενώ οι ευρωπαϊκές τράπεζες παραμένουν ασφαλέστερες και όλο και πιο δεσμευμένες.
Για τους ελληνικούς ομίλους, το τελικό όφελος θα εξαρτηθεί τόσο από τις αποφάσεις για τους κανόνες της Βασιλείας όσο και από τις αποφάσεις του επόπτη για τις ιδιαίτερες απαιτήσεις κάθε τράπεζας.
