Σε τροχιά επιστροφής σε πλεόνασμα βρίσκεται η παγκόσμια αγορά πετρελαίου κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2026, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), καθώς η ανάκαμψη των εξαγωγών από τη Μέση Ανατολή εξελίσσεται με ταχύτερο ρυθμό από την παγκόσμια ζήτηση, παρά τις συνεχιζόμενες επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Στη μηνιαία έκθεσή του, που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή, ο οργανισμός με έδρα το Παρίσι αναθεώρησε τις εκτιμήσεις του για την ισορροπία προσφοράς και ζήτησης, προβλέποντας ότι η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 105 εκατ. βαρέλια ημερησίως το τέταρτο τρίμηνο, υπερβαίνοντας την αναμενόμενη ζήτηση κατά 1,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Πρόκειται για σημαντική μεταβολή σε σχέση με την προηγούμενη εκτίμηση του IEA, ο οποίος προέβλεπε έλλειμμα προσφοράς για την ίδια περίοδο.
Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, η αγορά εμφανίζει τις πρώτες ενδείξεις επανεξισορρόπησης, με την παγκόσμια προσφορά να ξεπερνά τη ζήτηση για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν.
Μετά τη δημοσιοποίηση των στοιχείων, οι τιμές του πετρελαίου ανέστρεψαν τα αρχικά τους κέρδη, με το Brent να υποχωρεί κατά 0,1%, στα 95,71 δολάρια το βαρέλι.
Ανάκαμψη των εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο
Η αναθεώρηση των προβλέψεων αντανακλά τη σταδιακή αποκατάσταση των εξαγωγικών ροών από τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου, οι οποίες είχαν διαταραχθεί μετά την έναρξη των εχθροπραξιών στα τέλη Φεβρουαρίου.
Παρά τη συνεχιζόμενη ένταση, οι παραγωγοί αξιοποιούν εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς, καθώς και διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ με απενεργοποιημένα συστήματα εντοπισμού των δεξαμενόπλοιων, προκειμένου να περιορίσουν τον κίνδυνο επιθέσεων.
Σύμφωνα με στοιχεία που ανακοίνωσε ο OPEC την Τετάρτη, η παραγωγή της συμμαχίας OPEC+, στην οποία συμμετέχουν ο Οργανισμός Πετρελαιοεξαγωγικών Χωρών και σύμμαχοί του, όπως η Ρωσία, ανήλθε στα 41,23 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Οκτώβριο.
Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί σε αύξηση περίπου 2,04 εκατ. βαρελιών ημερησίως σε σχέση με τον Σεπτέμβριο, ενώ η παραγωγή έχει ανακάμψει στο 97% των επιπέδων του Φεβρουαρίου, πριν από την έναρξη του πολέμου.
JPMorgan: Πλεόνασμα 1,4 εκατ. βαρελιών ημερησίως
Οι εκτιμήσεις του IEA συμβαδίζουν με τις προβλέψεις και άλλων αναλυτών, οι οποίοι διαπιστώνουν ενδείξεις αυξανόμενης προσφοράς, παρά τη συνεχιζόμενη σύγκρουση στο Ιράν και τις επιθέσεις εναντίον δεξαμενόπλοιων στην περιοχή.
Η JPMorgan είχε προβλέψει την προηγούμενη εβδομάδα ότι η παγκόσμια αγορά πετρελαίου εμφάνισε πλεόνασμα περίπου 1,4 εκατ. βαρελιών ημερησίως τον Οκτώβριο.
Καθοριστικό ρόλο στη μεταβολή των ισορροπιών διαδραματίζει και η εξασθένηση της ζήτησης, καθώς οι υψηλές τιμές του πετρελαίου έχουν περιορίσει την κατανάλωση στη διάρκεια του έτους.
Ο IEA εκτιμά ότι η παγκόσμια ζήτηση θα μειωθεί κατά 2,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026, στα 102,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως, προτού ανακάμψει κατά 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2027. Οι συγκεκριμένες προβλέψεις παραμένουν ουσιαστικά αμετάβλητες σε σχέση με την προηγούμενη μηνιαία έκθεση.
Αύξηση της παραγωγής και εκτός OPEC+
Πέρα από την ανάκαμψη της παραγωγής των χωρών του OPEC+, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας καταγράφει ενίσχυση της προσφοράς και από παραγωγούς εκτός της συμμαχίας.
Ειδικότερα, η συνδυασμένη παραγωγή των Ηνωμένων Πολιτειών, του Καναδά, της Βραζιλίας, της Αργεντινής και της Γουιάνας αναμένεται να αυξηθεί κατά 1,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026.
Για το 2027, ο IEA προβλέπει ότι η παγκόσμια προσφορά θα ενισχυθεί κατά 6,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, φτάνοντας τα 108,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, κυρίως λόγω της περαιτέρω ανάκαμψης της παραγωγής στον Περσικό Κόλπο.
Ωστόσο, η εκτίμηση για την αύξηση της προσφοράς το επόμενο έτος είναι μειωμένη κατά 1,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε σχέση με την προηγούμενη έκθεση. Η αναθεώρηση αποδίδεται εν μέρει στις χαμηλότερες προβλέψεις για την παραγωγή του Ιράν, οι εξαγωγές του οποίου εξακολουθούν να περιορίζονται από τον αμερικανικό αποκλεισμό.
Στα 3,8 εκατ. βαρέλια το ημερήσιο πλεόνασμα το 2027
Παρά την αναθεώρηση των προβλέψεων για την παραγωγή, ο IEA εξακολουθεί να αναμένει σημαντικό πλεόνασμα στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου το 2027.
Συγκεκριμένα, εκτιμά ότι η προσφορά θα υπερβαίνει τη ζήτηση κατά περίπου 3,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, έναντι προηγούμενης πρόβλεψης για πλεόνασμα 3,94 εκατ. βαρελιών ημερησίως.
Παράλληλα, ο οργανισμός παρείχε πρόσθετες διευκρινίσεις για την ιστορικά μεγάλη αποδέσμευση πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα των κρατών-μελών του, η οποία είχε συμφωνηθεί τον Μάρτιο.
Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία, επιπλέον 71 εκατ. βαρέλια αναμένεται να διατεθούν στην αγορά έως τα τέλη Φεβρουαρίου, συμπεριλαμβανομένων 15 εκατ. βαρελιών ντίζελ, με στόχο την αντιμετώπιση των πιέσεων στην προσφορά του συγκεκριμένου καυσίμου.
Η σταδιακή αποκατάσταση της παραγωγής, σε συνδυασμό με την υποτονική ζήτηση, διαμορφώνει πλέον συνθήκες αυξημένης προσφοράς στην παγκόσμια αγορά. Ωστόσο, οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και οι περιορισμοί στις ιρανικές εξαγωγές εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικούς παράγοντες αβεβαιότητας για την πορεία των τιμών.
