Μια αναδρομή στην πορεία της διερεύνησης της τραγωδίας των Τεμπών, με αφορμή την θλιβερή επέτειο των τριών χρόνων από το δυστύχημα με τους 57 νεκρούς, κάνει ο Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ).
Με ανακοίνωση που εξέδωσε απόψε, ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ επιχειρεί στην ουσία να διαφυλάξει και να υπερασπιστεί την αξιοπιστία του πορίσματος για την τραγωδία των Τεμπών, «απαντώντας» -άτυπα- στα περί πιέσεων για το πόρισμα, που φέρεται, σύμφωνα με συγγενείς θυμάτων, όπως ο Νίκος Πλακιάς (σ.σ. μιλώντας στο thetimes|-.gr) να έχει πει ότι δέχτηκε ο πρώην πρόεδρος του Οργανισμού, Χρήστος Παπαδημητρίου -το όνομα του οποίου δεν αναφέρεται πουθενά στην αποψινή ανακοίνωση.
Εστιάζει, δε, στη δέσμευσή του για ανεξάρτητη και αμερόληπτη έρευνα. Όπως τονίζεται, ο Σιδηροδρομικός Τομέας του ΕΟΔΑΣΑΑΜ λειτουργεί ως εθνικός φορέας διερεύνησης ατυχημάτων χωρίς σκοπό την απόδοση ευθυνών, με στόχο την βελτίωση της ασφάλειας στο σιδηροδρομικό δίκτυο μέσω επιστημονικών και τεχνικών αξιολογήσεων.
Παράλληλα, ξεκαθαρίζει ότι η συνολική επιβάρυνση του Οργανισμού για τη διερεύνηση της σιδηροδρομικής τραγωδίας ανήλθε στο ποσό των 28.000 ευρώ.
Το κείμενο της ανακοίνωσης του ΕΟΔΑΣΑΑΜ
Με αφορμή την συμπλήρωση τριών ετών από το πολύνεκρο δυστύχημα των Τεμπών, δύο ετών ουσιαστικής λειτουργίας του Σιδηροδρομικού Τομέα του Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ.) και ενός έτους από την έκδοση της Έκθεσης για το δυστύχημα, η Διοίκηση του Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ. επιθυμεί, πρωτίστως, να εκφράσει τη βαθιά της συμπαράσταση προς τους συγγενείς των θυμάτων του τραγικού αυτού συμβάντος.
Παράλληλα, θεωρούμε υποχρέωσή μας να ενημερώσουμε την κοινή γνώμη σχετικά με τον ρόλο και το θεσμικό πλαίσιο του Οργανισμού, προβαίνοντας σε μια σύντομη αναφορά στο ιστορικό της έκθεσης για το δυστύχημα των Τεμπών. Ειδικότερα:
Ο Σιδηροδρομικός Τομέας του Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ. αποτελεί τον ανεξάρτητο Εθνικό Φορέα Διερεύνησης ατυχημάτων και συμβάντων στο σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας.
Η έρευνα του Οργανισμού πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με:
Την Οδηγία (ΕΕ) 2016/798 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Μαΐου 2016 σχετικά με την ασφάλεια των σιδηροδρόμων, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει.
Τον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2020/572 της Επιτροπής της 24ηςΑπριλίου 2020 σχετικά με τη δομή που πρέπει να ακολουθείται για τις εκθέσεις διερεύνησης σιδηροδρομικών ατυχημάτων και συμβάντων.
Το Νόμο 5014/2023 του Ελληνικού Κοινοβουλίου της 23/1/2023 για το «Θεσμικό πλαίσιο για τη διερεύνηση αεροπορικών και σιδηροδρομικών ατυχημάτων για την ασφάλεια των μεταφορών και άλλες διατάξεις», όπως έχει τροποποιηθεί από τους Νόμους 5167/2024 και 5220/2025 και ισχύει.
Το πλαίσιο διερεύνησης χωρίς διατύπωση κατηγορίας, η διαφάνεια και η προσέγγιση βελτίωσης της ασφάλειας αυτής της έρευνας, αναφέρεται στην Σιδηροδρομική Οδηγία (ΕΕ) 2016/798 που εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ, και ειδικότερα στις παραγράφους (38) έως (41) του προοιμίου και στα άρθρα 20 και 26, από τα οποία επισημαίνουμε τα ακόλουθα:
Σκοπός των διερευνήσεων που διεξάγει ο Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ. είναι η βελτίωση της σιδηροδρομικής ασφάλειας, μέσω της ανάδειξης των αιτίων και των παραγόντων που συνέβαλαν στα συμβάντα, καθώς και της έκδοσης συστάσεων για την αποφυγή παρόμοιων ατυχημάτων στο μέλλον. Οι έρευνες και οι εκθέσεις του Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ. δεν αποσκοπούν στην απόδοση ευθυνών ή νομικής υπαιτιότητας. Αυτό αντικατοπτρίζεται στις μεθόδους που χρησιμοποιούνται για την εκπόνησή τους, στην επιλογή των δεδομένων που συλλέγονται, στη φύση των ερωτημάτων που τίθενται και στις έννοιες που χρησιμοποιούνται. Επιπλέον, οποιαδήποτε Σύσταση Ασφαλείας που εκδίδεται αφορά τη βελτίωση του σιδηροδρομικού συστήματος και δεν δημιουργεί τεκμήριο υπαιτιότητας ή νομικής ευθύνης για το διερευνηθέν ατύχημα ή συμβάν.
Τα τεκμηριωμένα ευρήματα αυτής της έκθεσης συνιστούν τη διατύπωση μιας αμερόληπτης θέσης ως αποτέλεσμα επιστημονικών, τεχνικών αξιολογήσεων όλων των διαθέσιμων στοιχείων και δεδομένων.
Τα συμπεράσματα αυτής της Έκθεσης και οι Συστάσεις Ασφαλείας δημοσιοποιούνται με ανάρτηση στην ιστοσελίδα του Οργανισμού, η οποία αποτελεί και το αποκλειστικό μέσο έκφρασης των επίσημων θέσεων του Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ.
Κατά τον χρόνο που συνέβη το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών, ο Οργανισμός και ειδικότερα ο Σιδηροδρομικός Τομέας του ήταν ουσιαστικά ανενεργός και για το λόγο αυτό η Ελληνική Πολιτεία ζήτησε την σύμπραξη του Οργανισμού Σιδηροδρόμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ERA), ο οποίος και ανταποκρίθηκε πλήρως με την συνδρομή του Επικεφαλής του ευρωπαϊκού τομέα έρευνας σιδηροδρομικών ατυχημάτων κ. Bart ACCOU και του μέλους του ίδιου Οργανισμού κ. Fabrizzio CARPINELLI. Με την καθοριστικής σημασίας συνδρομή και υποστήριξη των δύο ως άνω ειδικών εμπειρογνωμόνων, κατέστησαν δυνατές τόσο η διεξαγωγή της ιδιαίτερα απαιτητικής αυτής έρευνας και η σύνταξη της σχετικής Έκθεσης διερεύνησης, όσο και η θεσμική εγκαθίδρυση και εξέλιξη του σιδηροδρομικού Τομέα του Οργανισμού μας. Είναι επίσης σημαντικό να επισημανθεί ότι το κόστος που απαιτήθηκε για τη συμμετοχή των εν λόγω στελεχών στην έρευνα καλύφθηκε εξ ολοκλήρου από τον ERA. Το μοναδικό κόστος που βάρυνε τον Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ. για την έρευνα ανήλθε στο ποσό των είκοσι οκτώ χιλιάδων ευρώ ευρώ (28.000€) και αφορούσε: α) στη σύμβαση με το Ινστιτούτο RISE (ποσού 10.000€), β) στη σύμβαση με το Πανεπιστήμιο της Γάνδης (ποσού 15.000€) και γ) στη σύμβαση με το εργαστήριο RST Rail Systems Testing (ποσού 3.000€).
Για τους παραπάνω λόγους, επιθυμούμε να εκφράσουμε τις θερμές ευχαριστίες μας σε όσους συνέβαλαν καθοριστικά στη διερεύνηση του δυστυχήματος, η οποία κατέληξε στη διατύπωση 18 ουσιαστικών Συστάσεων Ασφαλείας, οι οποίες αποτελούν το εφαλτήριο για την ασφαλή ανάταξη του σιδηροδρομικού συστήματος της χώρας και την εφαρμογή των οποίων ο Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ. παρακολουθεί με σχετική ενημέρωση ανά τακτά χρονικά διαστήματα.
Ιδιαίτερες ευχαριστίες απευθύνονται προς τα προαναφερθέντα εξέχοντα μέλη του Οργανισμού Σιδηροδρόμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως και προς τον Καθηγητή του Τμήματος Χημικών Μηχανικών του ΑΠΘ, Αθανάσιο Κωνσταντόπουλο, για την αφιλοκερδή και ουσιαστική συνεισφορά του στην ανωτέρω διερεύνηση.
