Ο Ντόναλντ Τραμπ ανάρτησε στα social media αυτό το καλοκαίρι ένα έγγραφο, το οποίο είχε συντάξει ένας υποτιθέμενος ιστορικός και το οποίο τον συνέκρινε, μεταξύ άλλων, με τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη και τον Αδόλφο Χίτλερ. Η σύγκριση αυτή μοιάζει πλέον εύστοχη: ο ίδιος ο πρόεδρος των ΗΠΑ έδωσε μία μάχη παραπάνω και φαίνεται πως προκάλεσε την ίδια του την πολιτική καταστροφή.
Οι ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης στις ΗΠΑ αποτέλεσαν μια συντριπτική ήττα, ένα πραγματικό πολιτικό χτύπημα και ένα γεγονός πολιτικών διαστάσεων που παραπέμπουν σε αφανισμό, όλα μαζί. Προπύργια των Ρεπουμπλικανών, με βαθύ κόκκινο εκλογικό αποτύπωμα και τα οποία θεωρούνταν μέχρι πρότινος ασφαλή, κατέρρευσαν σαν ντόμινο. Οι Δημοκρατικοί κέρδισαν έδρες στη Γερουσία για πρώτη φορά στο Κάνσας από το 1932, στο Τέξας από το 1988 και στη Νότια Καρολίνα από το 1998.
Η Βουλή των Αντιπροσώπων και η Γερουσία είχαν περάσει από τον έλεγχο του ενός κόμματος στον έλεγχο του άλλου κατά τις ίδιες ενδιάμεσες εκλογές μόλις τρεις φορές από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο — το 1946, το 1994 και το 2006. Τώρα αυτό συνέβη ξανά, διασφαλίζοντας ότι το Κογκρέσο των ΗΠΑ θα αποτελέσει ανάχωμα στην επέκταση της εκτελεστικής εξουσίας από τον Τραμπ, σύμφωνα με τον Guardian.
Ο πρόεδρος, ο οποίος έσπευσε να επισημάνει ότι το όνομά του δεν βρισκόταν στα ψηφοδέλτια της Τρίτης, είναι ο ίδιος ο αρχιτέκτονας της πολιτικής του αποδυνάμωσης, καθώς έχει μετατραπεί σε έναν πρόεδρο που βρίσκεται στη δύση της πολιτικής του διαδρομής (lame duck). Μάλιστα, αφού πέρασε μήνες καλώντας επανειλημμένα τους ψηφοφόρους να συμπεριφέρονται σαν να ήταν και ο ίδιος υποψήφιος στις εκλογές, δύσκολα θα μπορούσε να έχει κάνει περισσότερα για να υπονομεύσει το ίδιο του το κόμμα. Το 2024 κέρδισε την προεδρία υποσχόμενος να μειώσει τις τιμές και να τερματίσει τους πολέμους στο εξωτερικό. Ωστόσο, οι δασμοί του ενίσχυσαν τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές, ενώ η ατυχής στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν τις ανέβασε ακόμη περισσότερο.
Και έπειτα υπήρξε η αλλοπρόσαλλη και παράξενη προεκλογική εκστρατεία του Τραμπ, η οποία περιλάμβανε μακροσκελείς και ασυνάρτητες ομιλίες για αρχιτεκτονικά έργα, ξεσπάσματα χυδαίας ισλαμοφοβίας και αναφορές στα “οπίσθια” ενός Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή από το Οχάιο. Η εκστρατεία κορυφώθηκε στην πισίνα με την αντανάκλαση του Μνημείου του Λίνκολν, όπου ο Τραμπ ανακήρυξε τη νίκη του στον πόλεμο κατά των φυκιών.
Οι ψηφοφόροι έστειλαν το μήνυμα: φτάνει πια.
Τώρα αρχίζει η αποτίμηση της ήττας από την πλευρά των Ρεπουμπλικανών. Σύμφωνα με τα exit polls του Associated Press, οι ψηφοφόροι ανέφεραν ότι το κόστος διαβίωσης και η διαφθορά στην κυβέρνηση ήταν τα δύο σημαντικότερα ζητήματα που τους απασχολούσαν. Ο Τραμπ, ο οποίος υποτίθεται ότι εκπροσωπούσε έναν οικονομικό λαϊκισμό, επιδείκνυε τον προσωπικό του πλουτισμό και την πολυτελή αίθουσα χορού που σχεδίαζε να κατασκευάσει, την ώρα που οι πολίτες δυσκολεύονταν να εξασφαλίσουν ακόμη και τα απαραίτητα για το τραπέζι τους. Αυτό ήταν υπερβολικό ακόμη και για ορισμένους ψηφοφόρους της υποτιθέμενα ακλόνητης εκλογικής του βάσης.
Πώς θα αντιμετωπίσει ο Τραμπ τη νέα πολιτική πραγματικότητα; Είναι αυτή η αρχή του τέλους;
Από τον Ιανουάριο, οι Δημοκρατικοί θα έχουν τη δυνατότητα να μπλοκάρουν νομοθετικές πρωτοβουλίες, να ξεκινήσουν έρευνες για την κυβέρνηση Τραμπ και να εμποδίσουν τους δικαστικούς διορισμούς του, καθώς και τις τοποθετήσεις ανώτερων κυβερνητικών αξιωματούχων. Η πολιτική ζωή θα μπορούσε ξαφνικά να γίνει ιδιαίτερα δύσκολη για πρόσωπα όπως ο υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, ή για ηγέτες του τεχνολογικού κλάδου, όπως ο Έλον Μασκ. Οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν ακόμη και να εξετάσουν το ενδεχόμενο να κινήσουν για τρίτη φορά διαδικασία καθαίρεσης κατά του Τραμπ.
Αυτό ενδέχεται να αφήσει τον πρόεδρο υπό πολιορκία: μια αποδυναμωμένη πολιτική προσωπικότητα, εγκλωβισμένη στο αδιέξοδο της Ουάσιγκτον και περιορισμένη στην άσκηση του δικαιώματος βέτο, το οποίο είχε ήδη αρχίσει να απειλεί ότι θα χρησιμοποιήσει το βράδυ της Τρίτης.
Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι ο Τραμπ έδωσε ελάχιστη σημασία στο Κογκρέσο κατά τα δύο πρώτα χρόνια της θητείας του, με εξαίρεση την ψήφιση του νομοσχεδίου του για φορολογικά και δημοσιονομικά μέτρα, με την ονομασία “Big, Beautiful Bill Act”. Ενήργησε μονομερώς όσον αφορά τους δασμούς, καθώς και τις στρατιωτικές επιθέσεις στη Βενεζουέλα και το Ιράν. Όπως και οι προκάτοχοί του, είναι βέβαιο ότι θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει την εξωτερική πολιτική ως ένα προσωπικό εγχείρημα που θα καθορίσει την πολιτική του κληρονομιά, κάτι που αποτελεί ανησυχητική προοπτική για τον υπόλοιπο κόσμο.
Θα συνεχίσει επίσης να προωθεί την άλλη του εμμονή: τη ριζική αναμόρφωση της Ουάσιγκτον, με την κατασκευή μιας νέας αίθουσας χορού στον Λευκό Οίκο, μιας θριαμβευτικής αψίδας και την προσθήκη ακόμη περισσότερου χρυσού. Το Κογκρέσο ενδέχεται να θεωρήσει ότι πρόκειται για μια σχετικά ακίνδυνη δραστηριότητα, η οποία θα τον κρατά απασχολημένο, σε σύγκριση με το χάος που θα μπορούσε να προκαλεί σε άλλους τομείς.
Πιο απειλητική για τον Τραμπ από οποιαδήποτε έρευνα των Δημοκρατικών είναι η αδυσώπητη πορεία του χρόνου. Η κούρσα για τη διαδοχή του το 2028 ξεκινά από τώρα.
Ο συγκεκριμένος πρόεδρος δεν διαθέτει την απαιτούμενη ψυχολογική συγκρότηση για να διαχειριστεί την προοπτική να πάψει να βρίσκεται στο επίκεντρο της δημοσιότητας και η προσοχή να στραφεί στον Τζέι Ντι Βανς, τον Μάρκο Ρούμπιο και άλλους πιθανούς υποψηφίους.
Αυτή η μετατόπιση της προσοχής θα μπορούσε επίσης να υπονομεύσει σταδιακά την σχεδόν λατρευτική κυριαρχία του Τραμπ στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και στο κίνημα MAGA. Έχει διαμορφώσει το κόμμα κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσή του εδώ και μία δεκαετία και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει εύκολα. Ωστόσο, τα μέλη του Κογκρέσου, καθώς θα προσπαθούν να αποτιμήσουν τις πολιτικές ζημιές της Τρίτης, ενδέχεται να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι ο Τραμπ αποτελεί μια πολιτική προσωπικότητα του παρελθόντος και ότι η πολιτική τους επιβίωση εξαρτάται από το αν θα κάνουν τις σωστές επιλογές για το μέλλον.
Κάθε εκλογική μετατόπιση προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση ερμηνεύεται συχνά υπερβολικά. Οι δύο εκλογικές νίκες του Τραμπ στις προεδρικές εκλογές θεωρήθηκαν ένδειξη μιας θεμελιώδους αλλαγής στην Αμερική, παρόλο που ποτέ δεν κατάφερε να συγκεντρώσει το 50% των ψήφων σε εθνικό επίπεδο. Η ήττα του το 2020 χαιρετίστηκε ως το τέλος της εποχής Τραμπ, μόνο και μόνο για να επιστρέψει ο ίδιος από την πολιτική αφάνεια τέσσερα χρόνια αργότερα.
Όσοι σπεύδουν, μετά τη σαρωτική ήττα της Τρίτης, να ανακηρύξουν ξανά το τέλος αυτής της εποχής, θα πρέπει να θυμούνται ότι ο πρόεδρος δεν έχει ακόμη συμπληρώσει ούτε το ήμισυ της δεύτερης θητείας του και ότι ο ναρκισσιστικός και παρορμητικός χαρακτήρας του (id) θα απολαύσει την προοπτική μιας σύγκρουσης με τους Δημοκρατικούς.
Ένας πληγωμένος Τραμπ, ο οποίος θα αισθάνεται ότι δεν έχει τίποτα να χάσει κατά τα επόμενα δύο χρόνια, ενδέχεται τελικά να αποδειχθεί ο πιο απερίσκεπτος και επικίνδυνος από όλους.
