Της Ελευθερίας Πιπεροπούλου
Η παγκόσμια αναδιάταξη στον τομέα της άμυνας δημιουργεί νέο περιβάλλον για επενδύσεις, χρηματοδοτήσεις και βιομηχανικές συνεργασίες, με την Ελλάδα να επιχειρεί να ενισχύσει τη θέση της στον χάρτη της αμυντικής παραγωγής. Η αύξηση των αμυντικών δαπανών στην Ευρώπη, η ανάγκη για μεγαλύτερη αυτονομία και η δημιουργία νέων χρηματοδοτικών εργαλείων διαμορφώνουν ένα παράθυρο ευκαιριών για την εγχώρια αμυντική βιομηχανία.
Σε αυτό το πλαίσιο, μέσα στον Ιούλιο ενεργοποιείται το νέο αναπτυξιακό καθεστώς για την άμυνα, ύψους 150 εκατ. ευρώ, ενώ παράλληλα η Ελλάδα συμμετέχει σε διεθνείς πρωτοβουλίες χρηματοδότησης, όπως η Defence, Security and Resilience Bank (DSRB), με στόχο να προσελκύσει κεφάλαια, να ενισχύσει την παραγωγική της βάση και να μετατρέψει μέρος των αμυντικών δαπανών σε επενδύσεις, τεχνογνωσία και θέσεις εργασίας.
Το νέο αναπτυξιακό καθεστώς
Μέσα στον Ιούλιο αναμένεται να προκηρυχθεί το νέο αναπτυξιακό καθεστώς για την αμυντική βιομηχανία, συνολικού ύψους 150 εκατ. ευρώ σε υπεραποσβέσεις. Πρόκειται για ειδικό εργαλείο του Αναπτυξιακού Νόμου που αφορά επενδύσεις διπλής χρήσης (dual use), δηλαδή τεχνολογίες και παραγωγικές δυνατότητες που μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο στον αμυντικό όσο και στον πολιτικό τομέα.
Το καθεστώς καλύπτει στρατηγικούς τομείς όπως η κατασκευή όπλων και πυρομαχικών, μηχανοκίνητων οχημάτων και συναφών εξαρτημάτων, ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού για μηχανοκίνητα οχήματα, αεροσκαφών και συναφών μηχανημάτων, καθώς και στρατιωτικών οχημάτων μάχης. Προβλέπεται ενίσχυση έως και 75%, ενώ τα κίνητρα περιλαμβάνουν φορολογική υπερέκπτωση των επιλέξιμων δαπανών, προσαυξημένη κατά 100%. Παράλληλα, προβλέπεται και διαδικασία ταχείας αδειοδότησης (fast track) για την επιτάχυνση της υλοποίησης των επενδύσεων. Το ανώτατο ποσό ενίσχυσης μπορεί να φτάσει έως τα 20 εκατ. ευρώ ανά επιχείρηση και έργο, ενώ για συνδεδεμένες ή συνεργαζόμενες επιχειρήσεις έως τα 50 εκατ. ευρώ.
Νέα εργαλεία
Παράλληλα με τα εγχώρια κίνητρα, η Ελλάδα επιδιώκει να αξιοποιήσει νέα διεθνή χρηματοδοτικά εργαλεία.
Όπως ανακοινώθηκε την περασμένη εβδομάδα, η χώρα συμμετέχει ως ιδρυτικό μέλος στη Defence, Security and Resilience Bank (DSRB), την πρώτη πολυμερή αναπτυξιακή τράπεζα με αποκλειστικό προσανατολισμό στην άμυνα, την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα.
Η νέα τράπεζα δημιουργείται με αρχικό κεφάλαιο 100 εκατ. ευρώ και στόχο να κινητοποιήσει επιπλέον δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια για έργα που αφορούν την αμυντική τεχνολογία, τις κρίσιμες υποδομές και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κρατών.
Η DSRB δεν αντικαθιστά τα υφιστάμενα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά, παρέχοντας δυνατότητες χρηματοδότησης, εγγυήσεων και προσέλκυσης ιδιωτικών κεφαλαίων.
Για την Ελλάδα, η συμμετοχή δημιουργεί νέες δυνατότητες πρόσβασης σε κεφάλαια για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην άμυνα, την κυβερνοασφάλεια, την ενέργεια και τις τεχνολογίες αιχμής.
Σημειωτέον ότι η Τράπεζα Πειραιώς είναι η μόνη τράπεζα από τη Νοτιοανατολική Ευρώπη που μετέχει, μαζί με χρηματοπιστωτικούς ομίλους όπως J.P. Morgan, η Commerzbank, η Deutsche Bank, η ING και η National Bank of Canada, στην πρωτοβουλία ίδρυσης της DSRB.
Από το ΝΑΤΟ στην Ε.Ε.
Η χρηματοδότηση της άμυνας βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της νέας διεθνούς στρατηγικής. Στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ που πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα στην Άγκυρα, οι σύμμαχοι δεσμεύτηκαν να αυξήσουν τις παραγωγικές τους δυνατότητες, ενώ ανακοινώθηκαν νέες συμφωνίες προμηθειών που ξεπερνούν τα 50 δισ. δολάρια.
Η ανάγκη για περισσότερα κεφάλαια γίνεται ακόμη πιο έντονη μετά τη δέσμευση των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ για αύξηση των επενδύσεων στην άμυνα, την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα στο 5% του ΑΕΠ τους.
Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερο ρόλο καλείται να διαδραματίσει και το NATO Innovation Fund, το πρώτο πολυεθνικό ταμείο επιχειρηματικών συμμετοχών που στηρίζεται από 24 χώρες-μέλη της Συμμαχίας και διαθέτει κεφάλαια ύψους 1 δισ. ευρώ. Στόχος του είναι να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ της έρευνας και της εμπορικής αξιοποίησης, υποστηρίζοντας εταιρείες που αναπτύσσουν τεχνολογίες στρατηγικής σημασίας, από το στάδιο του πρωτοτύπου έως την ένταξή τους σε πραγματικές εφαρμογές άμυνας.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργεί νέα εργαλεία για τη χρηματοδότηση αμυντικών τεχνολογιών. Μέσω του προγράμματος EIC STEP Scale Up Defence, προβλέπονται επενδύσεις σε εταιρείες υψηλής τεχνολογίας που δραστηριοποιούνται σε τομείς όπως η αεράμυνα, τα drones, τα συστήματα αντιμετώπισης drones και άλλες κρίσιμες τεχνολογίες. Το πρόγραμμα διαθέτει προϋπολογισμό 100 εκατ. ευρώ για το 2026 και προβλέπει άμεσες επενδύσεις μετοχικού κεφαλαίου (equity) από 10 έως 30 εκατ. ευρώ σε επιλεγμένες επιχειρήσεις.
Το EDF
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών με τη σημαντικότερη συμμετοχή στα ευρωπαϊκά προγράμματα αμυντικής έρευνας, αξιοποιώντας τις ευκαιρίες χρηματοδότησης του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας (EDF) από τα πρώτα στάδια λειτουργίας του.
Σύμφωνα με στοιχεία του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ), η χώρα κατατάσσεται στην 5η θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών ως προς τον αριθμό των εταιρειών που συμμετέχουν σε έργα του EDF, με 83 ελληνικές οντότητες να έχουν λάβει μέρος την περίοδο 2021-2024.
Παράλληλα, η Ελλάδα βρίσκεται στην 5η θέση ως προς τον αριθμό συμμετοχών σε έργα έρευνας και ανάπτυξης, ενώ έχει αντλήσει πάνω από 180 εκατ. ευρώ από τα διαθέσιμα κονδύλια του EDF.
Σημαντικός αναμένεται να είναι και ο ρόλος του ίδιου του ΕΛΚΑΚ, μέσω του οποίου εκτιμάται ότι μπορούν να κινητοποιηθούν κεφάλαια τουλάχιστον 250 εκατ. ευρώ τα επόμενα χρόνια για το ελληνικό αμυντικό οικοσύστημα. Παράλληλα, προετοιμάζεται επενδυτικό σχήμα ύψους 60 εκατ. ευρώ για συν-επενδύσεις σε startups αμυντικής τεχνολογίας.
Το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Η αμυντική βιομηχανία βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας ευρύτερης προσπάθειας βιομηχανικής ανασυγκρότησης. Το ζητούμενο για την Ελλάδα δεν είναι μόνο να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες, αλλά να δημιουργήσει εγχώριες δυνατότητες παραγωγής, έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης.
Η επιτυχία της νέας στρατηγικής θα κριθεί από το αν τα διαθέσιμα κίνητρα και χρηματοδοτικά εργαλεία μετατραπούν σε πραγματικές επενδύσεις, νέες παραγωγικές μονάδες και σταθερές συνεργασίες με διεθνείς εταιρείες.
