Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης (CEPEJ) ενέκρινε σε σύνοδο της Ολομέλειας, τις έξι κομβικής σημασίας κατευθυντήριες οδηγίες προς τους δικαστές και δικηγόρους αναφορικά με την ποιότητα των δικών σε αστικές και διοικητικές υποθέσεις, ενώ παράλληλα ενέκρινε και τα αναγκαία υποδείγματα δικογράφων.
Οι 20σελιδες οδηγίες της CEPEJ, ύστερα από πρωτοβουλία του εθνικού εκπροσώπου της πρώην αντιπροέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας, Κωνσταντίνου Κουσούλη, μεταφράστηκαν στα ελληνικά από το μέλος της ομάδας εργασίας της CEPEJ για την ποιότητα της Δικαιοσύνης, πρωτοδίκη Διοικητικών Δικαστηρίων, Στέργιο Κοφίνη.
Όπως υπογραμμίζεται στο εισαγωγικό σημείωμα οι κατευθυντήριες οδηγίες «συνάδουν με το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, όπως αυτό κατοχυρώνεται στο άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), και με τις αρχές που απορρέουν από αυτό, ιδίως την αρχή της κατ’ αντιδικία διεξαγωγής της δίκης, και δεν μπορούν να ερμηνευθούν κατά τρόπο που να τις υπονομεύουν».
Ειδικότερα, τα έξι κομβικά σημεία των οδηγιών της CEPEJ, είναι τα εξής:
Η διεύθυνση της διαδικασίας της δίκης
ΟΔΗΓΙΑ 1: Ο δικαστής πρέπει να διαδραματίζει ενεργό ρόλο σε διαδικαστικά θέματα. Ο δικαστής πρέπει να προετοιμάζει την ακροαματική διαδικασία, να διασφαλίζει την τήρηση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη, των θεμελιωδών ελευθεριών (ιδίως του δικαιώματος στην υπεράσπιση και της αρχής της κατ’ αντιδικία διεξαγωγής της δίκης) και των δικονομικών κανόνων, αλλά και να διασφαλίζει ότι η διαδικασία διεξάγεται με τρόπο δίκαιο και με τη μεγαλύτερη δυνατή ταχύτητα και αποτελεσματικότητα.
Τα δικόγραφα
ΟΔΗΓΙΑ 2: Προκειμένου ο δικαστής να μπορεί να επιλύσει την υπόθεση γρήγορα και αποτελεσματικά, τα δικόγραφα πρέπει να είναι: i) δομημένα και σαφή και ii) περιορισμένου μεγέθους, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες της υπόθεσης.
Η σαφήνεια της νομικής γλώσσας
ΟΔΗΓΙΑ 3: Στον βαθμό που η Δικαιοσύνη απονέμεται από το κράτος προς όφελος των διαδίκων, οι νομικοί – δικαστές και δικηγόροι – πρέπει να διασφαλίζουν ότι χρησιμοποιούν σαφή και απλή νομική γλώσσα, ενώ τα κράτη πρέπει να παρέχουν στους διαδίκους γλωσσάρια με τους βασικούς όρους που χρησιμοποιούνται. Είναι απαραίτητο οι διάδικοι να κατανοούν τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.
Η ακροαματική διαδικασία
ΟΔΗΓΙΑ 4: Ως η μόνη στιγμή κατά την οποία είναι δυνατή η άμεση ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των διαδίκων, των δικηγόρων τους και του δικαστή, η προφορική ακροαματική διαδικασία θα πρέπει να προσθέτει αξία στη δικανική διαδικασία, ιδίως επιτρέποντας στους διαδίκους να εκφράσουν τις απόψεις τους.
Θα πρέπει να προετοιμάζεται και να οργανώνεται κατά τρόπο ώστε να είναι όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματική.
Η δικαστική απόφαση
ΟΔΗΓΙΑ 5: Προκειμένου το δικαστικό σύστημα να εκπληρώσει τον ρόλο του στην ειρήνευση των κοινωνικών σχέσεων, είναι απαραίτητο τα υποκείμενα του δικαίου να κατανοούν την απόφαση που τους αφορά και τους λόγους που οδήγησαν τον δικαστή να λάβει την εν λόγω απόφαση.
Οι δικαστικές αποφάσεις πρέπει να είναι κατανοητές, δομημένες, σαφείς και λογικής έκτασης, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος και την πολυπλοκότητα της υπόθεσης.
Εφαρμογή των κατευθυντήριων οδηγιών
ΟΔΗΓΙΑ 6: Οι κατευθυντήριες οδηγίες εντάσσονται στο πλαίσιο της απαραίτητης συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων παραγόντων που εμπλέκονται στη δικανική διαδικασία, με κυριότερους μεταξύ αυτών τους δικαστές και τους δικηγόρους.
Ορισμένες από τις προτάσεις αυτές ενδέχεται να απαιτούν νομοθετικές αλλαγές. Σε κάθε περίπτωση, της εφαρμογής των προτάσεων αυτών θα πρέπει να προηγηθεί συζήτηση μεταξύ των αρμοδιών φορέων που εμπλέκονται στη διαδικασία της δίκης, προκειμένου ιδίως να ληφθούν υπόψη οι ειδικές εθνικές συνθήκες.
Το πλήρες κείμενο των κατευθυντήριων οδηγιών ΕΔΩ.
