Το 14ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων (CFF14) πραγματοποιείται από τις 21 Οκτωβρίου έως την 1η Νοεμβρίου, γεμίζοντας την πόλη με εκατοντάδες προβολές, masterclasses, εκθέσεις και εκπαιδευτικές δράσεις. Το Σαββατοκύριακο 24 και 25 Οκτωβρίου βρεθήκαμε εκεί για να πάρουμε μια δυνατή γεύση από τη φετινή διοργάνωση και να μπούμε κατευθείαν στον παλμό της. Η κινηματογραφική περιπέτεια ξεκίνησε ήδη από την άφιξή μας, με τους ανθρώπους του φεστιβάλ να μας υποδέχονται θερμά και να μας ξεναγούν στους δύο βασικούς πυρήνες της διοργάνωσης: το Πνευματικό Κέντρο Χανίων και το Βενιζέλειο Ωδείο. Εκεί είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε από κοντά το όραμα ενός θεσμού που ανοίγει διαρκώς διάλογο ανάμεσα στο σινεμά, τη μουσική, τα εικαστικά και τα μεγάλα ζητήματα της εποχής.
Με περίπου 300 ταινίες και 32 πρεμιέρες, το CFF14 μετατρέπει τα Χανιά σε ένα μεγάλο σημείο συνάντησης δημιουργών, θεατών και νέων κινηματογραφιστών. Στα διαγωνιστικά του τμήματα συναντάμε ελληνική και διεθνή μυθοπλασία μικρού μήκους, ντοκιμαντέρ, animation, podcasts και σπουδαστικές δουλειές, ενώ ξεχωριστή θέση έχει το Νεανικό Βραβείο, που απονέμεται από επιτροπή εφήβων, μαζί με το Βραβείο Κοινού και τις ειδικές διακρίσεις.
Από τον Μάνο Χατζιδάκι στον Μίκη Θεοδωράκη
Το βροχερό Σάββατο 24 Οκτωβρίου μας βρήκε το πρωί στο Βενιζέλειο Ωδείο, για ένα βαθιά συναισθηματικό αφιέρωμα στον Μάνο Χατζιδάκι και τους δεσμούς του με την Κρήτη. Μέσα από σπάνιες μαρτυρίες, φωτογραφικά ντοκουμέντα, αρχειακά τεκμήρια, ζωντανή μουσική και εμβληματικές κινηματογραφικές αναφορές, το αφιέρωμα ανέδειξε τις διαφορετικές όψεις των δεσμών που καλλιέργησε ο σπουδαίος συνθέτης με τα Χανιά, το Ηράκλειο και τα Ανώγεια.
Στην εκδήλωση συμμετείχε μια πλειάδα προσωπικοτήτων από τον χώρο του πολιτισμού, της δημοσιογραφίας και της τέχνης, καταθέτοντας τις δικές τους αναμνήσεις και προσεγγίσεις. Μεταξύ άλλων ήταν οι Δημήτρης Βερνίκος, Λουδοβίκος των Ανωγείων, Γιώργος Μητρόπουλος, Κώστας Σχιζάκης και Λευτέρης Χαρωνίτης. Τον συντονισμό είχε ο διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, Ματθαίος Φραντζεσκάκης, ενώ ο Γιώργος Σαλτάρης πρόσθεσε τον δικό του μουσικό σχολιασμό. Παράλληλα, το μουσικό σχήμα ΚΑΘ’ ΟΔΩΝ ερμήνευσε αγαπημένα τραγούδια του συνθέτη. Το αφιέρωμα πλαισιώθηκε με την παράλληλη φωτογραφική έκθεση “Το πέρασμα του Μάνου από την Κρήτη”, στο Επιμελητήριο Χανίων.
Μετά την πρωινή εκδήλωση, κάναμε ένα μικρό διάλειμμα για να απολαύσουμε την ομορφιά της πόλης. Μια βόλτα στο ενετικό λιμάνι, μια στάση στον φάρο, φρέσκο ψαράκι και λίγες στιγμές χαλάρωσης ήταν ό,τι χρειαζόμασταν πριν επιστρέψουμε στον κινηματογραφικό μαραθώνιο του απογεύματος. Πρώτος σταθμός της επιστροφής μας ήταν ξανά το Βενιζέλειο Ωδείο, για τα “Τέρματα του Αυγούστου” του Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου. Ένα τρυφερό ελληνικό ντοκιμαντέρ που καταγράφει τη ζωή στην ορεινή Πίνδο μέσα από ένα αυτοσχέδιο καλοκαιρινό τουρνουά ποδοσφαίρου, ξεδιπλώνοντας την ανθρωπογεωγραφία μιας Ελλάδας που σπάνια βλέπουμε στη μεγάλη οθόνη. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο Χρήστος Μίτσης στην κριτική του για το “α”, πρόκειται για μια τρυφερή ματιά σε έναν μικρόκοσμο συναρπαστικών αντιθέσεων.
Στη συνέχεια μεταφερθήκαμε στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων, όπου πρωταγωνιστής ήταν ένας ακόμη σπουδαίος δημιουργός της ελληνικής μουσικής: ο Μίκης Θεοδωράκης. Η ταινία μικρού μήκους “Μίκης: Η Ρίζα της Κρήτης” από το Γυμνάσιο Σούδας έδωσε τη σκυτάλη στο ντοκιμαντέρ “Μίκης: Η Μαγεία του Κινηματογράφου” της Διονυσίας Κοπάνα, ανοίγοντας τον δρόμο για μια όμορφη συζήτηση ανάμεσα σε μικρούς και μεγαλύτερους δημιουργούς. Η σχέση του Μίκη Θεοδωράκη με την έβδομη τέχνη αποκαλύπτει μια σειρά από εμβληματικές κινηματογραφικές δημιουργίες που άφησαν το δικό τους αποτύπωμα στην ιστορία του σινεμά. Από το “Zorba the Greek” μέχρι τις μεγάλες διεθνείς παραγωγές, η μουσική του χάρισε ψυχή, ρυθμό και συναίσθημα στις εικόνες.
Νυχτερινές προβολές, νεανικές ματιές και ιστορίες Όσκαρ
Η ημέρα έκλεισε με μια σειρά από δυνατές προβολές ταινιών μικρού μήκους. Ξεχωρίσαμε το “Εδώ που είμαι θα ’ρθεις” της Λήδας Καμπέρη, με μια καθηλωτική Ελισάβετ Κωνσταντινίδου στον ρόλο μιας αγχωμένης μητέρας που αναζητά την εξαφανισμένη κόρη της, αλλά και το φρέσκο “All That Jam”, όπου μια παρέα συγκατοίκων, φοιτητών μουσικής στην Κέρκυρα, μοιράζεται την καθημερινότητά της και αυτοσχεδιάζει πάνω στη μουσική. Για τους πιο ανθεκτικούς σινεφίλ, η νύχτα σφραγίστηκε με την καθιερωμένη σαββατιάτικη μεταμεσονύκτια προβολή της ταινίας “Βίλμα: Το Τελευταίο Αντίο” των Κώστα Μπακιρτζή και Κωστή Σταμούλη.
Η Κυριακή μας ξεκίνησε με τη φωνή των νέων δημιουργών και τις ταινίες μικρού μήκους που δημιούργησαν στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού προγράμματος “CineΜαθήματα” του Φεστιβάλ. Ανάμεσα στις προβολές που ξεχωρίσαμε ήταν το ιδιαίτερα συγκινητικό “100 Ανάσες Ζωής” από το 2ο ΓΕΛ Χανίων, το οποίο ακολουθεί τον 100χρονο κύριο Μανώλη στις καθημερινές του στιγμές στο γηροκομείο. Μια ιστορία γεμάτη αισιοδοξία και ελπίδα, που υπενθυμίζει πως η διάθεση για ζωή δεν γνωρίζει ηλικία.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον είχε και το “Μια ματιά στον Κόσμο του Θοδωρή Παπαδουλάκη” από το Μουσικό Σχολείο Χανίων, μια συνέντευξη με τον σκηνοθέτη που έγινε ευρύτερα γνωστός μέσα από τις σειρές “Το Νησί” και “Κομάντα και Δράκοι”. Μάλιστα, το όνομά του αναμένεται να απασχολήσει ξανά το κινηματογραφικό κοινό με την επικείμενη κυκλοφορία της νέας του ταινίας “Ξανασταυρώνεται”, βασισμένης στο εμβληματικό μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη “Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται”.
Παράλληλα, βρήκαμε λίγο χρόνο για να παρακολουθήσουμε την παρουσίαση του βιβλίου “Ιστορίες από τον Μαγικό Κόσμο του Κινηματογράφου”, όπου η Αλεξάνδρα Χριστακάκη συνομίλησε με τον κριτικό κινηματογράφου Παναγιώτη Τιμογιαννάκη και τον ηθοποιό Γιάννη Κοκιασμένο. Ο Τιμογιαννάκης, με αφορμή το βιβλίο του “Oscar”, ανέλυσε τη συλλογική λειτουργία της Ακαδημίας, τη σημασία της κινηματογραφικής εκπαίδευσης και τον “αριστοτελικό εργοκεντρισμό” στην πρόσληψη του έργου από το κοινό. Από την πλευρά του, ο Κοκιασμένος —ο μοναδικός Έλληνας ηθοποιός στην “Οδύσσεια” του Κρίστοφερ Νόλαν— μοιράστηκε την εμπειρία του από τις απαιτήσεις μιας τέτοιας υπερπαραγωγής, σημειώνοντας πως η υποκριτική βασίζεται στην παρατήρηση της ζωής και πως η τέχνη συχνά αποδεικνύεται πιο προοδευτική από τον ίδιο τον δημιουργό της.
Πόσες ταινίες μικρού μήκους αντέχουμε;
Μετά το κυριακάτικο σούρουπο, ένα νέο κύμα ταινιών μικρού μήκους ερχόταν κατά πάνω μας — ή μάλλον καλύτερα, εμείς βουτήξαμε μέσα του. Ανάμεσα στις προβολές, ξεχωρίσαμε το “Καλωδιωμένος” της Άννας-Μαρίας Παρχαρίδου, που ακολουθεί τον ηχολήπτη Σίμο Λαζαρίδη σε μια εξερεύνηση των ηχοτοπίων της Θεσσαλονίκης, τα οποία συναντούν απρόσμενα τους ήχους της Γκάνας μέσα από ένα συνειρμικό, βαθιά ποιητικό ταξίδι. Στο ίδιο πρόγραμμα παρακολουθήσαμε επίσης το “Oops!” της Ίλυας Τρανούδη και τα “Ψυχοσάββατα” της Αλεξάνδρας Ολυμπίας Περιστεράκη, πριν μεταφερθούμε στην Αίθουσα Β για περισσότερες κινηματογραφικές εκπλήξεις όπως το “Πράσινο” του Δημήτρη Ιωσηφίδη Χοκμετίδη και τη “μυθολοΒΙΑ” του Βασίλη Χαστά. Ακόμη, ξεχωρίσαμε τους “Ευκτήριους Οίκους” του Ηλία Παπακωνσταντίνου, μια ιστορία που εστιάζει σε έναν 17χρονο ο οποίος, πιεσμένος από την οικογένεια και τον θρησκευτικό προσηλυτισμό, αναζητά την αποδοχή ανάμεσα σε μια ομάδα νομάδων χορευτών, για να ανακαλύψει τελικά πως η αληθινή λύτρωση κρύβεται μέσα του.
Η βραδιά συνεχίστηκε με ασταμάτητες προβολές ταινιών μικρού μήκους, επιβεβαιώνοντας την ικανότητα της μικρής φόρμας να χωρά ολόκληρους κόσμους σε ελάχιστα λεπτά. Ως τελευταία εικόνα κρατάω το βουρκωμένο βλέμμα της Χριστίνας Χειλά Φαμέλη στο “Fouetté” του Δημήτρη Ζούρα, όπου ενσαρκώνει μια νεαρή χορεύτρια μπαλέτου που παλεύει να κερδίσει την αποδοχή της μητέρας της (Εβελίνα Παπούλια) ενόψει μιας κρίσιμης οντισιόν.
Την ίδια ώρα, στο Βενιζέλειο Ωδείο, το φεστιβάλ υποδεχόταν τον θρυλικό Ούγγρο συνθέτη Μιχάλι Βιγκ, στενό συνεργάτη του Μπέλα Ταρ. Μετά την προβολή του ντοκιμαντέρ “There Was a Tower: A Portrait of Mihály Víg”, ο ίδιος χάρισε στο κοινό μια σόλο συναυλία και συνομίλησε με τον Ματθαίο Φραντζεσκάκη, υπενθυμίζοντάς μας πως “αν δίναμε μεγαλύτερη βάση στις τέχνες, θα είχαμε έναν πολύ πιο ευτυχισμένο κόσμο”.
Δύο ημέρες γεμάτες εικόνες, ήχους, ιστορίες και συναντήσεις έφτασαν στο τέλος τους, αφήνοντάς μας την αίσθηση πως το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων είναι ένας ζωντανός οργανισμός που φέρνει τους ανθρώπους κοντά. Φεύγοντας, κρατήσαμε μαζί μας τις ταινίες που μας συγκίνησαν, τις συζητήσεις που μας προβλημάτισαν και το μοναδικό σινεφίλ vibe μιας διοργάνωσης που συνεχίζεται δυναμικά έως την 1η Νοεμβρίου.
Φωτογραφικό υλικό από την ιστοσείδα του φεστιβάλ.
