Οι ειδικοί προειδοποιούν για τον κίνδυνο μόνιμης βλάβης στον αμφιβληστροειδή – Ποια γυαλιά είναι ασφαλή και γιατί δεν αρκούν τα συνηθισμένα γυαλιά ηλίου
Κάθε φορά που μια έκλειψη ηλίου γίνεται ορατή από κατοικημένες περιοχές, χιλιάδες άνθρωποι στρέφουν το βλέμμα τους προς τον ουρανό για να παρακολουθήσουν το σπάνιο φαινόμενο. Οι ειδικοί στην υγεία των ματιών, όμως, προειδοποιούν ότι η απευθείας παρατήρηση του ήλιου χωρίς κατάλληλη προστασία μπορεί να προκαλέσει σοβαρή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μόνιμη βλάβη στην όραση.
Κατά τη διάρκεια μιας ηλιακής έκλειψης, η Σελήνη περνά ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο και καλύπτει μέρος ή, σε ορισμένες περιοχές, ολόκληρο τον ηλιακό δίσκο. Το γεγονός ότι το φως μειώνεται μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση ότι είναι ασφαλές να κοιτάξει κανείς προς τον ήλιο. Στην πραγματικότητα, όμως, η ακτινοβολία που φτάνει στα μάτια εξακολουθεί να μπορεί να προκαλέσει βλάβη.
Οι ολικές εκλείψεις συμβαίνουν σχετικά συχνά σε διαφορετικά σημεία της Γης. Στο ίδιο μέρος, όμως, μπορεί να χρειαστούν ακόμη και εκατοντάδες χρόνια για να επαναληφθούν, όπως εξηγεί ο Philippe Escoubet, επιστήμονας της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA). Αυτός είναι και ο λόγος που τέτοια φαινόμενα προσελκύουν τόσο μεγάλο ενδιαφέρον.
Ποια γυαλιά είναι ασφαλή
Όσοι θέλουν να παρακολουθήσουν μια ηλιακή έκλειψη πρέπει να χρησιμοποιούν ειδικά γυαλιά που πληρούν το διεθνές πρότυπο ασφαλείας ISO 12312-2.
Η Gabriëlle Janssen, πρόεδρος του European Council of Optometry and Optics (ECOO), επισημαίνει ότι δεν αρκεί απλώς να αναγράφεται ο συγκεκριμένος αριθμός ISO πάνω στα γυαλιά. Η ένδειξη από μόνη της δεν αποτελεί εγγύηση ότι το προϊόν έχει πράγματι ελεγχθεί σωστά.
Για τον λόγο αυτό συνιστάται η αγορά τους από αξιόπιστο προμηθευτή. Πριν από τη χρήση πρέπει επίσης να ελέγχονται προσεκτικά για γρατζουνιές, μικρές τρύπες ή άλλες φθορές.
Τα γυαλιά πρέπει να φοριούνται πριν στρέψουμε το βλέμμα προς τον ήλιο και να αφαιρούνται μόνο αφού κοιτάξουμε ξανά μακριά από αυτόν. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα παιδιά, τα οποία πρέπει να επιβλέπονται συνεχώς.
Τα κοινά γυαλιά ηλίου δεν προσφέρουν επαρκή προστασία, ακόμη και αν έχουν πολύ σκούρους φακούς. Δεν μπορούν να φιλτράρουν σε ασφαλή επίπεδα την έντονη ορατή, υπεριώδη και υπέρυθρη ακτινοβολία του ήλιου.
Προσοχή σε κάμερες, κιάλια και τηλεσκόπια
Η παρατήρηση του ήλιου μέσα από κάμερα, κιάλια ή τηλεσκόπιο μπορεί να είναι ακόμη πιο επικίνδυνη, εάν ο εξοπλισμός δεν διαθέτει ειδικό ηλιακό φίλτρο.
Μάλιστα, δεν αρκεί να φορά κάποιος γυαλιά έκλειψης ενώ κοιτάζει μέσα από αυτές τις συσκευές. Οι φακοί συγκεντρώνουν την ηλιακή ακτινοβολία και η έντασή της μπορεί να προκαλέσει βλάβη τόσο στο φίλτρο όσο και στα μάτια.
Παλιότερες αυτοσχέδιες μέθοδοι, όπως η χρήση CD ή φωτογραφικών αρνητικών, δεν θεωρούνται επίσης ασφαλείς, καθώς επιτρέπουν να περάσει επικίνδυνη ποσότητα ακτινοβολίας.
Όσοι δεν διαθέτουν κατάλληλα γυαλιά είναι προτιμότερο να μην κοιτάξουν απευθείας τον ήλιο και να παρακολουθήσουν το φαινόμενο με ασφαλή έμμεσο τρόπο ή μέσω ζωντανής διαδικτυακής μετάδοσης.
Ηλιακή έκλειψη – Τι μπορεί να πάθει ο αμφιβληστροειδής
Η άμεση παρατήρηση του ήλιου μπορεί να προκαλέσει ηλιακή αμφιβληστροειδοπάθεια, δηλαδή βλάβη του αμφιβληστροειδούς από την έντονη ηλιακή ακτινοβολία.
Ο αμφιβληστροειδής είναι το λεπτό, φωτοευαίσθητο στρώμα ιστού στο πίσω μέρος του ματιού. Ιδιαίτερα ευάλωτη είναι η ωχρά κηλίδα, η περιοχή που είναι υπεύθυνη για την καθαρή και λεπτομερή κεντρική όραση.
Το επικίνδυνο είναι ότι ο αμφιβληστροειδής δεν διαθέτει υποδοχείς πόνου. Έτσι, μπορεί να έχει ήδη προκληθεί βλάβη χωρίς ο άνθρωπος να αισθανθεί πόνο ή να αντιληφθεί αμέσως ότι κάτι δεν πάει καλά. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν αρκετές ώρες αργότερα.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται θολή ή μειωμένη κεντρική όραση, σκοτεινό ή τυφλό σημείο στο κέντρο του οπτικού πεδίου, παραμόρφωση της εικόνας, με τις ευθείες γραμμές να φαίνονται λυγισμένες, αλλαγές στην αντίληψη των χρωμάτων και αυξημένη ευαισθησία στο φως.
Όποιος παρατηρήσει θόλωση, μείωση ή παραμόρφωση της όρασής του μετά από έκθεση στον ήλιο πρέπει να αποφύγει οποιαδήποτε νέα έκθεση και να ζητήσει άμεσα αξιολόγηση από οφθαλμίατρο.
Σε ήπιες περιπτώσεις μπορεί να υπάρξει σταδιακή βελτίωση μέσα σε εβδομάδες ή μήνες. Η πλήρης αποκατάσταση, όμως, δεν είναι δεδομένη. Εάν τα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς έχουν υποστεί μόνιμη βλάβη, μπορεί να παραμείνει κεντρικό τυφλό σημείο, μειωμένη οπτική οξύτητα ή παραμόρφωση της όρασης.
Σήμερα δεν υπάρχει αποδεδειγμένη θεραπεία που να μπορεί να αναστρέψει τη βλάβη του αμφιβληστροειδούς από τον ήλιο. Γι’ αυτό, τονίζουν οι ειδικοί, η σωστή προστασία των ματιών είναι καθοριστική.
- euronews
Φωτογραφία: isock
