Μέσα σε κλίμα αυξημένης επιφυλακής λόγω της κρίσης στην περιοχή, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης έδωσε σήμερα το πολιτικό στίγμα της Λευκωσίας για το ζήτημα των Βρετανικών Βάσεων, δηλώνοντας ότι η κυβέρνηση διαθέτει «ξεκάθαρο πλάνο» και συγκεκριμένο σχεδιασμό για το πώς θα κινηθεί βήμα προς βήμα απέναντι στο Λονδίνο.
Με δηλώσεις του μετά την παρέλαση για την 25η Μαρτίου στη Λευκωσία, ο Κύπριος Πρόεδρος απέφυγε να αποκαλύψει δημόσια το περιεχόμενο της στρατηγικής που έχει διαμορφωθεί, επιμένοντας ότι κάτι τέτοιο θα έβλαπτε την προσπάθεια που βρίσκεται σε εξέλιξη.
Όπως είπε, η βρετανική κυβέρνηση ενημερώθηκε από την πρώτη στιγμή, ενώ ακολούθησε ενημέρωση και του Εθνικού Συμβουλίου. Το μήνυμα που θέλησε να στείλει είναι ότι η Λευκωσία δεν κινείται αποσπασματικά, αλλά με πολιτικό και διπλωματικό σχεδιασμό, σε μια περίοδο κατά την οποία η ασφάλεια έχει επιστρέψει στο κέντρο των εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η αναφορά του σε «όλα τα θέματα που άπτονται των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο» δείχνει ότι η κυπριακή πλευρά δεν περιορίζει τη συζήτηση μόνο στην άμεση διαχείριση της κρίσης, αλλά βλέπει το ζήτημα σε ευρύτερο ορίζοντα, με φόντο τόσο την ασφάλεια όσο και το καθεστώς λειτουργίας των περιοχών αυτών.
Μήνυμα προς Τουρκοκύπριους και Άγκυρα
Ιδιαίτερο πολιτικό βάρος είχαν οι αναφορές του προέδρου Χριστοδουλίδη προς την τουρκοκυπριακή πλευρά και την Τουρκία.
Απαντώντας σε αντιδράσεις από τα κατεχόμενα, ο Κύπριος πρόεδρος διεμήνυσε ότι οι Τουρκοκύπριοι μπορούν να έχουν λόγο στη διαπραγμάτευση για τις Βρετανικές Βάσεις μόνο «αφού επιστρέψουν στην Κυπριακή Δημοκρατία». Για την Τουρκία, το μήνυμα ήταν ακόμη πιο ευθύ λέγοντας πως μπορεί να έχει λόγο στο μέλλον των Βάσεων μόνο αφού προηγουμένως αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία.
Πρόκειται για τοποθέτηση με σαφή πολιτική στόχευση. Η Λευκωσία απορρίπτει εκ των προτέρων κάθε προσπάθεια αναβάθμισης του ψευδοκράτους ή εμπλοκής της Άγκυρας ως δήθεν συνομιλητή σε ένα ζήτημα που αφορά κυρίαρχο κράτος, έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας και τις σχέσεις της με το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης υπενθύμισε ότι και στο παρελθόν υπήρξαν διαπραγματεύσεις με τη βρετανική πλευρά για περιοχές εντός των Βάσεων, ειδικά σε ό,τι αφορά τη μη στρατιωτική ανάπτυξη. Η συμφωνία Λευκωσίας και Λονδίνου του 2014, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή το 2022, άνοιξε τον δρόμο για πολεοδομική και αναπτυξιακή αξιοποίηση μεγάλου μέρους μη στρατιωτικών περιοχών εντός των Βάσεων, εξέλιξη που είχε παρουσιαστεί τότε ως σημαντική μεταβολή στο μέχρι τότε καθεστώς.
Με αυτή την υπενθύμιση, ο Νίκος Χριστοδουλίδης θέλησε ουσιαστικά να δείξει ότι υπάρχει ήδη προηγούμενο συνεννόησης με το Λονδίνο και άρα η κυπριακή πλευρά δεν ξεκινά από το μηδέν.
Πρώτα η κρίση, μετά η διαπραγμάτευση
Σε ό,τι αφορά το χρονοδιάγραμμα, ο Νίκος Χριστοδουλίδης ξεκαθάρισε πως αυτή τη στιγμή η πρώτη έγνοια της κυβέρνησης είναι η διαχείριση της κρίσης. Ανέφερε ότι οι κυπριακές θέσεις έχουν ήδη μεταφερθεί επίσημα, ότι έγιναν προκαταρκτικές συζητήσεις και πως η Λευκωσία θα κινηθεί όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες.
Η αποστροφή αυτή δείχνει ότι η Λευκωσία δεν επιθυμεί, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, μια ανοιχτή αντιπαράθεση με το Λονδίνο, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη μια ευρύτερη περιφερειακή αναστάτωση. Θέλει όμως ταυτόχρονα να καταγράψει πολιτικά ότι το θέμα των Βάσεων δεν παραμένει στο ράφι.
Οι 10.000 Κύπριοι πολίτες
Ο Ν. Χριστοδουλίδης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση και στην υποχρέωση της Κυπριακής Δημοκρατίας απέναντι στους Κύπριους πολίτες που διαμένουν εντός των ορίων των Βάσεων, λέγοντας ότι ξεπερνούν τις 10.000 και δεν είναι πολίτες δεύτερης κατηγορίας.
Η αναφορά αυτή δεν ήταν τυπική. Ήταν μια σαφής πολιτική υπενθύμιση ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θεωρεί πως έχει υποχρέωση ασφάλειας και προστασίας για όλους τους πολίτες της, ανεξαρτήτως του ειδικού καθεστώτος που ισχύει στις περιοχές των Βάσεων. Παράλληλα, ενισχύει και το επιχείρημα της Λευκωσίας ότι δεν μπορεί να παραμένει αμέτοχη όταν εξελίξεις σε αυτές τις περιοχές επηρεάζουν άμεσα την ασφάλεια του κυπριακού πληθυσμού.
Η κρίση έφερε και στρατιωτική ενίσχυση
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης συνέδεσε ευθέως τα αυξημένα μέτρα ασφαλείας στην παρέλαση με τη συνεχιζόμενη κρίση στην περιοχή, σημειώνοντας ότι από την πρώτη στιγμή ενισχύθηκαν τα μέτρα σε όλη την Κύπρο. Ταυτόχρονα αποκάλυψε ότι μετά το επεισόδιο στις Βρετανικές Βάσεις, η Λευκωσία κινήθηκε προληπτικά για να ενισχύσει περαιτέρω τις αποτρεπτικές δυνατότητες της χώρας.
Στο ίδιο πλαίσιο ευχαρίστησε δημόσια την ελληνική κυβέρνηση για την άμεση ανταπόκρισή της σε σχετικό αίτημα, προσθέτοντας ότι ακολούθησαν και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, κατονομάζοντας τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία και την Ολλανδία.
Η εικόνα αυτή συνδέεται με όσα ο ίδιος ο πρόεδρος της Κύπρου ανέφερε τις τελευταίες ημέρες και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ότι δηλαδή η Κύπρος έζησε στην πράξη μια μορφή ευρωπαϊκής αλληλεγγύης στην ασφάλεια, χωρίς να έχει ενεργοποιηθεί τυπικά η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής του άρθρου 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στη δημόσια παρέμβασή του στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είχε σημειώσει πως η εμπειρία αυτή ανέδειξε την ανάγκη να αποκτήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση συγκεκριμένο επιχειρησιακό μηχανισμό για την εφαρμογή της ρήτρας αυτής όταν και εφόσον ζητηθεί από κράτος μέλος.
Μανώλης Καλατζής – Λευκωσία
