Ο-κίνδυνος-του-εξωτερικού-χρέους-και-οι-συνέπειες
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Ο κίνδυνος του εξωτερικού χρέους και οι συνέπειες

-|-

Εκτός από το σταθερά υψηλό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, “κρυφή πληγή” για την οικονομία αποτελεί και το υψηλό εξωτερικό χρέος της χώρας, το οποίο έφτασε στο κοντά στο 141% του ΑΕΠ το 4ο τρίμηνο του χρόνου. 

Το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο αναμένεται να υποχωρήσει για φέτος κάτω από το 6% του ΑΕΠ, δίνει την εικόνα ότι η Ελλάδα, έπειτα από βαριά οικονομική κρίση, συνεχίζει να καταναλώνει περισσότερα από όσα παράγει. Κατά συνέπεια, οι επενδύσεις που γίνονται τα τελευταία χρόνια από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και το ΕΣΠΑ θα διατηρήσουν υψηλά το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών και τα επόμενα χρόνια, αφού θα απαιτήσουν όλο και περισσότερες εισαγωγές. 

Ωστόσο το υψηλό έλλειμμα θα αυξάνει και το υψηλό εξωτερικό χρέος, το οποίο αποτυπώνει τις υποχρεώσεις της Ελλάδος έναντι άλλων χωρών, κατανεμημένες κατά τομέα της οικονομίας (Τράπεζα της Ελλάδος, λοιπά νομισματικά χρηματο​πιστωτικά ιδρύματα, γενική κυβέρνηση και λοιποί τομείς), κατά είδος χρηματοοικονομικού μέσου και κατά αρχική διάρκεια υποχρεώσεων (μακροπρόθεσμες και βραχυπρόθεσμες).​ Το συγκεκριμένο μέγεθος, το οποίο συνιστά τη διεθνή επενδυτική θέση της χώρας, έφτασε στο τέλος του 2023 στα 273,88 δισ. ευρώ, που αντιστοιχεί περίπου στο 141% του ΑΕΠ και αφορά σε μεγάλο μέρος τα δάνεια της Ελλάδας προς τον λεγόμενο επίσημο τομέα. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο, με βάση τις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το χρέος αυτό αναμένεται να φτάσει το 150% του ΑΕΠ μέχρι και το 2033, λόγω της λήξης της περιόδου χάριτος για τους τόκους των δανείων ύψους 96 δισ. από τον EFSF. Ωστόσο το υψηλό εξωτερικό χρέους έρχεται σε αντίθεση με άλλες χώρες της ζώνης του ευρώ (η Ιταλία έχει πλεόνασμα 4,7% του ΑΕΠ της, η Γαλλία έχει πλεόνασμα 23,8% και το Βέλγιο 57,7% του ΑΕΠ). Επίσης βρίσκεται σημαντικά υψηλότερα από τα θεμελιώδη και προληπτικά κριτήρια αναφοράς της Διεθνούς Επενδυτικής Θέσης που υπολογίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Ελλάδα (-42,5% και -48,9% του ΑΕΠ, αντίστοιχα, για το 2023). Η υψηλή αρνητική ΔΕΘ της χώρας είναι σημαντικό στοιχείο εξωτερικής χρηματοπιστωτικής ευπάθειας, αποτελώντας δυνητική πηγή κινδύνων. Παράλληλα, και η διάρθρωση της εξωτερικής χρηματοδότησης ήταν λιγότερο ευνοϊκή σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, καθώς υψηλότερο μερίδιο κατείχαν οι επενδύσεις χαρτοφυλακίου και χαμηλότερο μερίδιο οι εισροές ξένων άμεσων επενδύσεων το 2023. 

Οι κίνδυνοι 

Ωστόσο ο συνδυασμός υψηλού εξωτερικού ελλείμματος και χρέους εγκυμονεί κινδύνους, καθώς, λόγω του μεγάλου ύψους του, θα απαιτήσει μεγάλα ποσά και για μεγάλο χρονικό διάστημα για την αποπληρωμή του ή έστω την αναχρηματοδότησή του. Αυτό σημαίνει ότι τα δημόσια οικονομικά μπορούν να τεθούν σε κίνδυνο από μια παρατεταμένη περίοδο υψηλών επιτοκίων ή μια ενδεχόμενη αναστάτωση στην αγορά κεφαλαίων.

Ακόμα μία συνέπεια είναι ότι, λόγω του εξωτερικού δανεισμού στον οποίο υποχρεώνεται η χώρα για να συνεχίσει να χρηματοδοτεί επενδύσεις ώστε να κλείσει το ταχύτερο δυνατό το επενδυτικό της κενό, το πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα των επενδύσεων στην οικονομία μειώνεται και, άρα, η χώρα δεν έχει το όφελος που αναμένει στην αύξηση του ΑΕΠ και, κατά συνέπεια, στη σύγκλισή της με τον μέσο όρο της Ε.Ε.

Λύση η αύξηση της εσωτερικής αποταμίευσης 

Μόνη λύση για την αναστροφή αυτής της τάσης είναι η αύξηση του εσωτερικού δανεισμού, ώστε όλο και μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων να χρηματοδοτείται από εγχώριους πόρους και όχι από εξωτερικά δάνεια.

Οι δυνατότητες είναι μεγάλες, καθώς η Ελλάδα έχει τη χαμηλότερη αποταμίευση σε επίπεδο νοικοκυριών εντός της Ε.Ε. Ωστόσο, εκτός από χαμηλά εισοδήματα λόγω της πολυετούς κρίσης, θα πρέπει να γίνουν μεταρρυθμίσεις που θα βοηθήσουν την αύξηση της αποταμίευσης. 

Με βάση τις συστάσεις της Τράπεζες της Ελλάδος, θα πρέπει: 

– Να ενισχυθεί περαιτέρω ο κεφαλαιοποιητικός πυλώνας του ασφαλιστικού συστήματος και να δοθούν κίνητρα για ιδιωτική ασφάλιση.

– Να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός στις εμπορικές τράπεζες, ώστε να παρέχουν μεγαλύτερες αποδόσεις στις αποταμιεύσεις προς τους καταναλωτές. 

– Να θεσπιστούν και να υλοποιηθούν άμεσα στοχευμένα φορολογικά κίνητρα, για να έχουμε τοποθετήσεις σε συγκεκριμένα χρηματοοικονομικά προϊόντα που θα παρέχουν σημαντική ασφάλεια στο κεφάλαιο της αποταμίευσης, αλλά και αξιόλογες αποδόσεις, μεγαλύτερες από τον μέσο πληθωρισμό. 

Related posts

Η αγορά “ζεστάθηκε” και η προσδοκία του εμπορικού κόσμου είναι ο τζίρος φέτος να ξεπεράσει τα €4 δισ.

timesadmin

Eurostat: Το 2022 το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στις περιφέρειες της Ελλάδας ήταν κάτω του 75% του μέσου όρου της ΕΕ

timesadmin

Συμπληρωματική πληρωμή αποζημίωσης σε εργαζόμενους πληγεισών επιχειρήσεων με συμβάσεις σε αναστολή

timesadmin

Μελέτη ΕΚΤ: Πρωταθλητές στην ανασφάλεια για κάλυψη δαπανών στέγασης οι Έλληνες

protothema.gr

2ο Βαρόμετρο της Αγοράς Ακινήτων: Συνέχιση της ανόδου των τιμών “βλέπει” το 56% των πολιτών

protothema.gr

Moody’s: Πώς γίνεται Εθνική Τράπεζα και Eurobank να έχουν πλέον επενδυτική βαθμίδα, ενώ η Ελλάδα όχι

timesadmin