Εν μέσω των προσπαθειών ΗΠΑ και Ιράν να εδραιωθεί η εκεχειρία, το Ισραήλ καταλαμβάνει περισσότερα εδάφη από τους γείτονές του καθώς προετοιμάζεται για μια παρατεταμένη σύγκρουση σε όλη τη Μέση Ανατολή, μεταδίδει το Reuters.
Η δημιουργία “ζωνών ασφαλείας” από το Ισραήλ στη Γάζα, τη Συρία και τώρα στον Λίβανο αντανακλά μια στρατηγική μετατόπιση μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023, η οποία θέτει τη χώρα σε μια ημιμόνιμη κατάσταση πολέμου, δήλωσαν στο Reuters έξι Ισραηλινοί στρατιωτικοί και αμυντικοί αξιωματούχοι.
Διαβάστε για όλες τις εξελίξεις στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή στο Live blog του Capital.gr
Η προσέγγιση αναγνωρίζει επίσης μια νέα πραγματικότητα που – σύμφωνα με τους αξιωματούχους – γίνεται ολοένα και πιο σαφής μετά από δυόμισι χρόνια συγκρούσεων: η κληρική ηγεσία του Ιράν, η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, η Χαμάς στη Γάζα και οι πολιτοφυλακές σε όλη την περιοχή δεν μπορούν να εξαλειφθούν εντελώς.
“Οι ηγέτες του Ισραήλ έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι βρίσκονται σε έναν αέναο πόλεμο εναντίον αντιπάλων που πρέπει να εκφοβιστούν και ακόμη και να διαλυθούν”, δήλωσε ο Nathan Brown, του Carnegie Endowment for International Peace.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν την Τετάρτη σε παύση των εχθροπραξιών, ενώ διαπραγματεύονται έναν ευρύτερο τερματισμό του πολέμου, ο οποίος ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου. Το Ισραήλ συμφώνησε να σταματήσει τις επιθέσεις του στο Ιράν, αλλά λέει ότι δεν θα σταματήσει την εκστρατεία του κατά της υποστηριζόμενης από το Ιράν Χεζμπολάχ.
Η Χεζμπολάχ μπήκε στον πόλεμο στις 2 Μαρτίου εκτοξεύοντας πυραύλους στο Ισραήλ, το οποίο στη συνέχεια εξαπέλυσε χερσαία εισβολή στο νότιο Λίβανο για να καθαρίσει μια ζώνη ασφαλείας μέχρι τον ποταμό Λιτάνι – μια ευρεία λωρίδα γης που αποτελεί περίπου το 8% του λιβανικού εδάφους.
Το Ισραήλ διέταξε τους εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους της περιοχής να εγκαταλείψουν τις εστίες τους και βρίσκεται στα αρχικά στάδια καταστροφής σπιτιών σε σιιτικά μουσουλμανικά χωριά που πιστεύει ότι έχουν χρησιμοποιηθεί από τη Χεζμπολάχ για την αποθήκευση όπλων ή την οργάνωση επιθέσεων.
Ένας ανώτερος στρατιωτικός αξιωματούχος, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί, δήλωσε ότι ο στόχος ήταν να “καθαριστεί” μια περιοχή που εκτείνεται 5-10 χλμ. πέρα από τα σύνορα, θέτοντας τις ισραηλινές παραμεθόριες πόλεις εκτός εμβέλειας των πυραύλων της Χεζμπολάχ.
Σε ορισμένα λιβανέζικα χωριά κοντά στα σύνορα, ισραηλινά στρατεύματα βρήκαν στοιχεία ότι σχεδόν το 90% των σπιτιών περιέχουν όπλα ή εξοπλισμό που τα συνδέει με τη Χεζμπολάχ, δήλωσε ο ίδιος αξιωματούχος.
Αυτό σημαίνει ότι τα σπίτια θεωρούνται εχθρικές στρατιωτικές θέσεις που πρέπει να καταστραφούν, σύμφωνα με τον αξιωματούχο, ο οποίος είπε ότι πολλά χωριά του νότιου Λιβάνου βρίσκονται σε κορυφές λόφων, δίνοντάς τους άμεση οπτική επαφή με τις ισραηλινές πόλεις ή τις στρατιωτικές θέσεις.
Νέο δόγμα ασφαλείας
Η χρήση ζωνών ασφαλείας αντιπροσωπεύει ένα νέο δόγμα ασφαλείας ότι “οι παραμεθόριες κοινότητες δεν μπορούν να προστατευθούν από τα σύνορα”, σύμφωνα με τον Assaf Orion, έναν απόστρατο Ισραηλινό ταξίαρχο και πρώην επικεφαλής στρατιωτικής στρατηγικής.
“Το Ισραήλ δεν περιμένει πλέον να έρθει η επίθεση”, πρόσθεσε. “Βλέπει μια αναδυόμενη απειλή και επιτίθεται προληπτικά”.
Μόλις εξασφαλιστεί η ζώνη ασφαλείας κατά της Χεζμπολάχ, το Ισραήλ θα έχει καταλάβει εδάφη στον Λίβανο, τη Συρία, τη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας, όπου εξακολουθεί να ελέγχει πάνω από το ήμισυ της επικράτειας μετά την κατάπαυση του πυρός με τη Χαμάς τον Οκτώβριο.
Σύμφωνα με την κατάπαυση του πυρός, το Ισραήλ πρόκειται να αποσυρθεί από ολόκληρη τη Γάζα καθώς η Χαμάς αφοπλίζεται, αν και οι πιθανότητες να συμβεί αυτό στο εγγύς μέλλον φαίνονται ελάχιστες.
“Έχουμε δημιουργήσει ζώνες ασφαλείας βαθιά πέρα από τα σύνορά μας”, δήλωσε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα που δημοσίευσε το γραφείο του στις 31 Μαρτίου.
“Στη Γάζα – περισσότερο από το ήμισυ του εδάφους της Λωρίδας. Στη Συρία, από την κορυφή του Όρους Ερμών μέχρι τον ποταμό Γιαρμούκ. Στον Λίβανο – μια τεράστια ζώνη ασφαλείας που αποτρέπει την απειλή εισβολής και κρατά τα αντιαρματικά πυρά σε απόσταση από τις κοινότητες μας”.
Το σχέδιο για τη ζώνη ασφαλείας του Λιβάνου δεν έχει ακόμη παρουσιαστεί στο υπουργικό συμβούλιο του Νετανιάχου, σύμφωνα με ένα μέλος του υπουργικού συμβουλίου και δύο από τους αξιωματούχους.
Το Ισραήλ κατέχει εδώ και καιρό εδάφη πέρα από τα σύνορά του, συμπεριλαμβανομένης της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης και της Γάζας, καθώς και των Υψιπέδων του Γκολάν στη νότια Συρία, εδάφη που καταλήφθηκαν σε έναν περιφερειακό πόλεμο του 1967. Στη συνέχεια, το Ισραήλ προσάρτησε τα Υψίπεδα του Γκολάν το 1981.
Εκατοντάδες χιλιάδες Ισραηλινοί έποικοι ζουν τώρα στη Δυτική Όχθη ανάμεσα σε περίπου 3 εκατομμύρια Παλαιστίνιους, οι οποίοι επιδιώκουν η περιοχή αυτή να αποτελέσει την καρδιά ενός μελλοντικού κράτους.
Για πολλούς εκτοπισμένους Λιβανέζους και Παλαιστίνιους, η κατάσχεση της γης τους και η καταστροφή των χωριών τους από το Ισραήλ σηματοδοτεί περαιτέρω εδαφική επέκταση, μια ερμηνεία που ενισχύεται από τη ρητορική ορισμένων ακροδεξιών μελών του υπουργικού συμβουλίου του Νετανιάχου.
Ο Μπεζαλέλ Σμότριτς, υπουργός Οικονομικών του Νετανιάχου, δήλωσε τον Μάρτιο ότι το Ισραήλ θα πρέπει να επεκτείνει τα σύνορά του μέχρι τον ποταμό Λιτάνι. Έχει κάνει παρόμοια σχόλια για τη Γάζα, λέγοντας ότι η περιοχή θα πρέπει να προσαρτηθεί και να εποικιστεί από Ισραηλινούς.
Ωστόσο, ένας άλλος Ισραηλινός στρατιωτικός αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε επίσης υπό τον όρο της ανωνυμίας για να συζητήσει τον επιχειρησιακό σχεδιασμό, δήλωσε ότι το Λιτάνι δεν θα σηματοδοτήσει νέα σύνορα. Αντίθετα, η ζώνη ασφαλείας θα παρακολουθείται με χερσαία στρατεύματα που θα πραγματοποιούν επιδρομές ανάλογα με τις ανάγκες, χωρίς απαραίτητα να κατέχουν θέσεις κατά μήκος του ποταμού.
Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ παρομοίασε την καταστροφή που προκλήθηκε στον νότιο Λίβανο με την πολιτική της καμένης γης που χρησιμοποιήθηκε εναντίον της Χαμάς στη Γάζα, η οποία είδε ολόκληρες πόλεις να ερημώνονται.
“Τα σπίτια των χωριών που γειτνιάζουν με τα σύνορα, τα οποία χρησιμεύουν ως φυλάκια της Χεζμπολάχ για κάθε σκοπό, θα καταστραφούν σύμφωνα με το μοντέλο Ράφα και Χαν Γιουνίς στη Γάζα, για να απομακρυνθεί η απειλή από τις ισραηλινές πόλεις”, δήλωσε στις 31 Μαρτίου.
Ο Eran Shamir-Borer, ειδικός διεθνούς δικαίου στο Ινστιτούτο Δημοκρατίας του Ισραήλ, δήλωσε ότι η καταστροφή περιουσίας πολιτών είναι σε μεγάλο βαθμό παράνομη, με εξαιρέσεις που περιλαμβάνουν τη χρήση περιουσίας για στρατιωτικούς σκοπούς.
“Η σαρωτική καταστροφή σπιτιών στο νότιο Λίβανο που δεν βασίζεται σε ατομική ανάλυση θα ήταν παράνομη”, πρόσθεσε.
Η προτίμηση των Ισραηλινών ηγετών για μια στρατηγική που καθοδηγείται από τη χρήση ζωνών ασφαλείας έρχεται μετά από δεκαετίες αποτυχημένων προσπαθειών για την εξασφάλιση μακροπρόθεσμων ειρηνευτικών συμφωνιών με τους Παλαιστίνιους, τον Λίβανο και τη Συρία, σημειώνει το Reuters.
Το ισραηλινό κοινό είναι βαθιά επιφυλακτικό απέναντι στις συμφωνίες ειρήνης που έχουν συναφθεί μέσω διαπραγματεύσεων με τους Παλαιστίνιους. Μια δημοσκόπηση του 2025 από το Pew Research Center διαπίστωσε ότι μόνο το 21% των Ισραηλινών πιστεύει ότι το Ισραήλ και ένα πιθανό μελλοντικό παλαιστινιακό κράτος θα μπορούσαν να συνυπάρχουν ειρηνικά.
Μια δημοσκόπηση από το Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας με έδρα το Τελ Αβίβ διαπίστωσε ότι μόνο το 26% των Ισραηλινών πίστευε ότι η εκεχειρία του Οκτωβρίου στη Γάζα θα οδηγούσε σε πολλά χρόνια ηρεμίας. Οι περισσότεροι ανέμεναν μια γρήγορη επανέναρξη των μαχών.
Ο Ofer Shelah, διευθυντής ερευνητικού προγράμματος στο ινστιτούτο, δήλωσε ότι ελλείψει μιας ειρηνευτικής συμφωνίας με τον Λίβανο, η ύπαρξη μιας ζώνης ασφαλείας στο βορρά θα απέτρεπε την απειλή επιθέσεων ή μιας χερσαίας εισβολής από τις δυνάμεις της Χεζμπολάχ.
Ωστόσο, είπε ότι το αυξημένο προσωπικό που απαιτείται για την περιπολία των μετώπων σε όλο τον Λίβανο, τη Γάζα, τη Συρία και την κατεχόμενη Δυτική Όχθη θα ασκήσει τελικά μεγάλη πίεση στις στρατιωτικές δυνάμεις.
“Θα ήταν καλύτερα να επιστρέψουμε τελικά στα διεθνή σύνορα και να διατηρήσουμε μια κινητή ενεργή άμυνα πέρα από τα σύνορα, χωρίς να έχουμε φυλάκια εκεί”, πρόσθεσε.
