Θεοφάνεια: Τα έθιμα και οι συμβολισμοί

image
Στον αγιασμό των υδάτων και το περιεχόμενο των μεταμφιέσεων που κυριαρχούν και πάλι στα εορταστικά δρώμενα συνυπάρχουν στοιχεία που ξορκίζουν το κακόΗ νίκη του φωτός απέναντι στο σκοτάδι και ένα νέο ξεκίνημα της ανθρωπότητας που σηματοδοτείται από το χριστιανικό βάπτισμα και τον αγιασμό του κόσμου κυριαρχούν ως συμβολισμοί στη γιορτή των Θεοφανείων και στα έθιμα που τη συνοδεύουν στη βόρεια Ελλάδα. Στον αγιασμό των υδάτων και το περιεχόμενο των μεταμφιέσεων που κυριαρχούν και πάλι στα εορταστικά δρώμενα συνυπάρχουν στοιχεία που ξορκίζουν το κακό, συνθήκες που σηματοδοτούν την αύξηση της διάρκειας της ημέρας και τη μείωση της διάρκειας της νύχτας, αλλά και αναπαραστάσεις παραδοσιακού γάμου. «Σε αυτό το πλαίσιο, το νέο ξεκίνημα της ανθρωπότητας καταλύει μεν τον παγανισμό και τις αρχές ενός ειδωλολατρικού κόσμου, ωστόσο δίνει ένα άλλο πνευματικό νόημα και περιεχόμενο σε πολλά από αυτά τα στοιχεία που διατηρούνται από την εκκλησία» επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Μιχαήλ Τρίτος.

«Η γιορτή των Θεοφανείων και το μήνυμά της ξεπερνούν τις στενές χωροχρονικές συναρτήσεις και αποσκοπούν να εντάξουν τον άνθρωπο στο μεγάλο μυστήριο της σωτηρίας. Είναι τομές μέσα στον ιστορικό χρόνο που τον αγκαλιάζουν και τον κάνουν αιωνιότητα, είναι μεγάλα ορόσημα με μοναδική λυτρωτική σημασία για τον πιστό. Έτσι ο χρόνος για τον άνθρωπο που συμμετέχει στον γιορταστικό κύκλο της Εκκλησίας δεν είναι μια μονότονη ροή ωρών ημερονυκτίων, εβδομάδων, μηνών και ετών, αλλά ενταγμένος στη λυτρωτική διάσταση αυτών των ημερών, του μεταφέρει το μήνυμα της εν Χριστώ αναγεννήσεως» επισημαίνει χαρακτηριστικά ο κ. Τρίτος.

Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι η γιορτή των Θεοφανείων ή Επιφανείων ή Αγίων Φώτων είναι η αρχαιότερη μετά το Πάσχα δεσποτική γιορτή και το θέμα της είναι η βάπτιση του Ιησού Χριστού από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο στον Ιορδάνη ποταμό, η φωνή του πατέρα για τον υιό και η κάθοδος του Αγίου Πνεύματος με τη μορφή του περιστεριού.

«Οι εθνικοί της Αιγύπτου και της Αραβίας γιόρταζαν το χειμερινό ηλιοστάσιο το οποίο κατά τους αρχαίους υπολογισμούς συνέπιπτε με την έκτη Ιανουαρίου και την αρχόμενη - με την αύξηση της ημέρας - νίκη του φωτός κατά του σκότους. Στις αρχές του 3ου αιώνα πρώτοι οι αιρετικοί οπαδοί του Βασιλείου επιχείρησαν την αντικατάσταση της ειδωλολατρικής αυτής γιορτής με τη γιορτή της βαπτίσεως του Χριστού. Λίγο αργότερα η εκκλησία της ανατολής καθόρισε την 6η Ιανουαρίου ως ημέρα γιορτής των Επιφανείων ή Θεοφανείων. Έτσι στην επιφάνεια των ψευδών θεών και αυτοκρατόρων η χριστιανική Εκκλησία αντέταξε την επιφάνεια του αληθινού θεού και βασιλέως Χριστού» τονίζει.

Σήμερα σε πόλεις και χωριά πραγματοποιείται κάθε χρόνο ο καθιερωμένος αγιασμός των υδάτων, με την κατάδυση του Τιμίου Σταυρού, σε ανάμνηση της Βάπτισης του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον Βαπτιστή. Αρκετοί τολμηροί κολυμβητές αψηφούν τις χαμηλές θερμοκρασίες και βουτούν σε θάλασσες, ποτάμια και δεξαμενές προκειμένου να πιάσουν το σταυρό και να λάβουν την ευλογία του ιερωμένου.

Τα έθιμα ανά περιοχή

Φέτος την παραμονή των Φώτων, στις 5 Γενάρη, στο Ωραιόκαστρο της Θεσσαλονίκης αναβιώνει για 8η χρονιά το έθιμο των Μωμόγερων στους δρόμους και τα καταστήματα της περιοχής. Η πομπή θα ξεκινήσει στις 11 το πρωί από το Κονταξοπούλειο Δημοτικό Γυμναστήριο, ενώ το έθιμο αναβιώνει από την Ένωση Ποντίων Ωραιοκάστρου και Φίλων σε συνεργασία με τον Ποντιακό Μορφωτικό Σύλλογο Αγίου Δημητρίου Ρυακίου Κοζάνης.

Εκτός από τον αγιασμό των υδάτων αναβιώνουν πολλά ακόμη έθιμα στη Βόρεια Ελλάδα. Τα βλέμματα συγκεντρώνει η πόλη της Καστοριάς και τα «Ραγκουτσάρια», το πρώτο «καρναβάλι» του νέου έτους. Οι κάτοικοι «ξορκίζουν» το κακό και διώχνουν τα κακά πνεύματα των καλικάντζαρων, βάφοντας τα πρόσωπα τους, φορώντας προβιές ζώων και χάλκινα κουδούνια.

back to top

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Έφυγε από τη ζωή ο παραγωγός των ταινιών Star Wars

25 September, 2018

Σε ηλικία 78 ετών έφυγε από τη ζωή την Κυριακή ο παραγωγός των ταινιών Star Wars Γκάρι Κερτς, όπως ανακοίνωσε η οικογένε...

Σιωπηρή τιμωρία σε Ουάρντα

25 September, 2018

Ο Αμρ Ουάρντα υπέπεσε σε νέο πειθαρχικό παράπτωμα και ο Ραζβάν Λουτσέσκου αποφάσισε να τον αφήσει εκτός και από τα επόμε...

Η Ιταλία κατηγορεί την ΕΕ για προνομιακή μεταχείριση της Γαλλίας

25 September, 2018

Η Γαλλία παραβίασε το όριο του 3% για το έλλειμμα στον προϋπολογισμό της εννέα φορές στη δεκαετία που μεσολάβησε από το ...

Reigen – Δέκα διάλογοι για το Σεξ, στο Θέατρο Θησείον

25 September, 2018

Ένα έργο για το σεξ κα&io...

Ποια ακίνητα ψάχνουν οι ενοικιαστές

25 September, 2018

Η κτηματαγορά έχει αρχίσει να δείχνει σημάδια ανάκαμψης, να αφήνει πίσω της τα «πέτρινα χρόνια» της κρίσης και οι πολίτε...

Τα νέα για τον τραυματισμό του Παπασταθόπουλου

25 September, 2018

Ο Σωκράτης Παπασταθόπουλος αντιμετωπίζει πρόβλημα στο δεξί πόδι μετά το ματς με την Έβερτον, ωστόσο, δεν πρόκειται για κ...

Πώς μπορεί το Brexit να φέρει στην Ελλάδα τα γλυπτά του Παρθενώνα

25 September, 2018

Το ζήτημα των γλυπτών του Παρθενώνα θέτει η βρετανική εφημερίδα Guardian σε δημοσίευμά της, επισημαίνοντας πως με την απ...

Η Χριστίνα Μαξούρη στον Σταυρό του Νότου

25 September, 2018

Έχοντας ως αφετηρία τ&omi...

«Όχι» της Γαλλίας στο αίτημα να δέσει σκάφος με μετανάστες στη Μασσαλία

25 September, 2018

Η Γαλλία δεν είναι αυτή τη στιγμή έτοιμη να επιτρέψει στο σωστικό πλοίο Aquarius να δέσει και να αποβιβάσει στο λιμάνι τ...

Πώς έγινε η απαγωγή των δύο παιδιών από το σχολείο τους

25 September, 2018

Ο Αρχηγός της Αστυνομίας της Κύπρου μπαίνει επικεφαλής των ερευνών για εντοπισμό των δύο μαθητών, που αγνοούνται στη Λάρ...

Το Ατελιέ, του Λοράν Καντέ

25 September, 2018

Σε μια κωμόπολη της νότ...

«Θέλει να επιστρέψει στη Γιουβέντους ο Πογκμπά»

25 September, 2018

Δημοσίευμα ιταλικής εφημερίδας υποστηρίζει πως ο Πολ Πογκμπά διάλεξε τον επόμενο σταθμό της καριέρας του, αποφασίζοντας ...

Ο Τζέιμι Όλιβερ παρακολουθεί τις κόρες του μέσω εφαρμογής στο κινητό

25 September, 2018

Ο Βρετανός σεφ και τηλεοπτικός παρουσιαστής, Τζέιμι Όλιβερ παραδέχθηκε ότι χρησιμοποιεί εφαρμογή στο κινητό που του επιτ...

Λύση για το πλοίο Aquarius αναζητεί η ΕΕ

25 September, 2018

Την ελπίδα πως η Ευρωπαϊκή Ένωση θα καταλήξει εντός της ημέρας σε λύση για το πλοίο Aquarius, που μεταφέρει δεκάδες μετα...

Μεγάλη φωτιά στην Τοσκάνη, εκατοντάδες απομακρύνθηκαν από τα σπίτια τους

25 September, 2018

Μεγάλη πυρκαγιά εκδηλώθηκε κατά τη διάρκεια της χθεσινής νύχτας στην περιοχή της Πίζας, στην Τοσκάνη, στη βόρεια Ιταλία...

Οι πρώτες μαρτυρίες για τον άντρα που άρπαξε τα δύο 11χρονα αγόρια από το σχολείο

25 September, 2018

Συναγερμός έχει σημάνει στην Αστυνομική Διεύθυνση Λάρνακας μετά την εξαφάνιση δύο 11χρονων μαθητών από το Δημοτικό Σχολε...

ΑΥΤΟΚΙΝΗΣΗ

CELEBNEWS.GR

oikonomia.gr

CARSNEWS

FIBERNews.GR